De bisschop moet de zaak niet omdraaien

UTRECHT, 14 OKT.S. Dulfer (44) ontving ruim drie jaar 'bijstand' en heeft nog nooit iets gestolen. Nou ja, op veertienjarige leeftijd heeft ze in de supermarkt een lipstick gejat. “Ik schaamde me zo, ik heb de lipstick nooit op durven smeren.” Stelen deugt niet, meent Dulfer, bestuurslid van het Komitee Vrouwen en Bijstand in Utrecht. Zegen van boven verandert daar niets aan.

Mag een uitkeringsgerechtigde in Nederland stelen? Ja, vindt bisschop Muskens van Breda. Voor de VPRO-televisie zei hij onlangs iemand met een minimale uitkering niet tegen te zullen houden als deze in uiterste nood een brood zou stelen. Eenzijdig, vindt Dulfer, al twijfelt ze niet aan de goede inzet van de bisschop. “Minima blijken niet van hun inkomen rond te komen. Muskens staat dan oogluikend toe dat zij stelen en zwart werken. Dat is toch de omgekeerde wereld; als een uitkering ontoereikend is, moet het systeem veranderen.”

Zelf pleiten de medewerkers van het Komitee Vrouwen en Bijstand ervoor de koopkracht van minima te herstellen. Eerder besloot het kabinet-Kok de uitkeringen in de pas te laten lopen met de gemiddelde loonstijging in 1995 en 1996; het herstel van de zogenoemde koppeling. De afgelopen jaren echter liet de overheid de koppeling steeds achterwege. De gemiddelde loonstijgingen liepen weer achter bij het prijspeil. De koopkracht van de minima is daardoor extra gedaald.

Dulfer maant ook tot herverdeling van de bestaande arbeid. “Het is toch van de zotte dat al die arbeidstijdverkorting geen werkgelegenheid oplevert.” Tenslotte keert het Komitee Vrouwen en Bijstand zich ook tegen de bezuinigingen in de gezondheidszorg. Dulfer zegt zich nog te herinneren dat de luizenshampoo en de wormenpillen niet meer door het ziekenfonds werden vergoed.“Een tube luizenshampoo kost acht gulden. Daar kan ik het haar van mijn dochter twee keer mee wassen.”

Een ernstige belediging voor alle minima die niet stelen, zei premier Kok over de woorden van bisschop Muskens. “Ik kom uit een gezin waarin elk dubbeltje moest worden omgedraaid, maar we waren te trots om zelfs maar met een vinger te wijzen naar datgene wat ons niet toebehoorde”, aldus de premier. Koks woorden deden Dulfer aan haar eigen jeugd denken. Vader overleed toen zij tien jaar oud was, moeder bleef achter met een dochter en drie zonen. Ze moesten leven van een klein pensioen. “Ik heb vroeg geleerd met weinig geld veel leuke dingen te doen.”

De komst van die ene, rijke man veranderde haar leven. Zij brak haar studie af en verhuisde naar een villa die hij in Zuid-Spanje kocht. Ze kon daar beschikken over een zwembad, een tuinman, een dure terreinwagen voor de lange afstanden, een autootje voor de korte ritten en over twee honden. , ,Die vraten iedere maand de uitkering van een alleenstaande op.'' In een jurk van vijftienhonderd gulden bezocht ze feesten in Marbella.

Maar: “Al dat geld deed me niet zoveel.” Haar echtgenoot zag ze weinig en het eenzame leven beu, verliet ze hem en kwam terecht bij een Spanjaard, die aanzienlijk minder welvarend was. “Terwijl ik probeerde het hoofd boven water te houden, hield hij zijn hoofd steeds onder water. Onder de drank, welteverstaan.” Het ontbreken van een verblijfs- en werkvergunning, waar de Spaanse autoriteiten eerder nooit aandacht aan hadden geschonken, bleek toch een ernstig probleem te worden. “Van een rijke toeriste werd ik een illegaal.”

Begin jaren negentig verliet Dulfer Spanje, samen met haar toen vierjarige dochter. Veertien jaar had ze niet in Nederland gewoond. “Ik dacht dat de overheid direct een woning had en de kosten van de inrichting vergoedde.” Dat bleek niet waar te zijn. Anderhalf jaar woonde Dulfer met haar dochter in bij haar broer, later verhuisde ze naar een drie kamer-flat in Utrecht.

In Nederland hoeft niemand van de honger om te komen, daar hebben we sociale voorzieningen voor, zei VVD-fractievoorzitter Bolkestein in een reactie op de uitlatingen van bisschop Muskens. Dulfer ontkent de woorden van Bolkestein niet, maar wijst erop dat armoede wel bestaat. Wat dan armoede is? “Armoede is als je niet in staat bent op een normale manier aan de samenleving deel te nemen.” Wat is normaal? “Je wilt een kinderfeestje geven bij McDonald's, je wilt op vakantie, je wilt naar de schouwburg. Dat vind ik normaal en dat kan ik dus niet betalen.”

Dulfer heeft wel haar 'pleziertjes'. Zo gaat ze twee keer in de maand uit eten (vijftig gulden per keer) en rookt ze stevig. Al die sigaretten kosten volgens haar 'veel'. “Nou en”, zegt ze en buigt zich strijdlustig over de tafel. “Waarom moeten mensen altijd oordelen over hoe minima hun geld uitgeven? Ik oordeel toch ook niet over wat mensen met hun torenhoge salarissen doen?”

Dulfer heeft inmiddels geen bijstandsuitkering meer. Ze werkt bij het Samenwerkingsverband mensen zonder betaald werk, een door de overheid gesubsidieerde baan voor langdurig werklozen. Door deze 'banenpool-baan' steeg haar inkomen met driehonderd gulden tot 1900 gulden netto per maand. Het geld gebruikt Dulfer onder meer om haar schulden af te lossen. Sparen ligt voor haar niet in het verschiet. “Dat kan nauwelijks en het is ook niet de aard van het beestje. Als ik geld heb, geef ik het direct uit.”