Acteur Gerard Thoolen overleden

AMSTERDAM, 14 OKT. De acteur Gerard Thoolen is zaterdag op 53-jarige leeftijd aan de gevolgen van aids overleden in het Slotervaartziekenhuis in Amsterdam, waar hij sinds mei werd verpleegd.

Hij was een acteur zoals Nederland er niet veel heeft: een man die grotendeels kon verdwijnen in de personages die hij speelde. Beter nog dan op het toneel kon dat talent gedijen in de film, waar kunstmatigheid en onwaarachtigheid onmiddellijk door de mand vallen. Thoolen heeft dan ook in tientallen films gespeeld, voor bioscoop en televisie. Zijn laatste rol was die van Koos Tak in de gelijknamige tv-serie. Enkele van zijn hoofdrollen, zoals in Het teken van het beest, De mannetjesmaker, De ijssalon en Pervola, behoren tot het allerbeste dat de Nederlandse film heeft voortgebracht.

Maar zelf was hij er allerminst de man naar daar prat op te gaan. Als zijn ongekende veelzijdigheid ter sprake kwam noemde hij zichzelf enigszins verlegen spottend 'een joker die overal inzetbaar is'.

Hij werd als slagerszoon geboren in Oss en leed levenslang aan een Brabants minderwaardigheidscomplex jegens collega's uit het westen, wier hanige brutaliteit en ogenschijnlijke zelfverzekerdheid hem vreemd bleven. Hij was chronisch onzeker over zijn prestaties en verviel geregeld in ziekelijke depressies, die hem soms maanden het werken onmogelijk maakten.

Na de kweekschool belandde Thoolen in 1966 in enkele mimegezelschapjes. Daar werd hij in 1970 door Shireen Strooker ontdekt als 'die man in de groene maillot', die in haar ogen een aanwinst zou zijn voor het zojuist opgerichte Werkteater. Jarenlang speelde hij daar, achter meer exuberante acteurs als Helmert Woudenberg en Peter Faber, Cas Enklaar en Joop Admiraal, een bescheiden rol. Maar er waren onvergetelijke creaties bij, zoals de stervende man in Als de dood en vooral de Surinaamse mevrouw Emanuels, die in Een zwoele zomeravond, dat in 1982 werd verfilmd, met honderdvijftig satétjes bleef zitten en met schommelende schonken Coconut Woman zong.