VS: aanvankelijk welwillend, nu bezorgd

WASHINGTON, 12 OKT. Even wekte de Amerikaanse regering eind vorige maand de indruk de inname van Kabul door de radicaal islamitische Talibaan welwillend aan te zien. Maar al snel liet Washington weten ernstig bezorgd te zijn, vooral over de behandeling van vrouwen onder de nieuwe machthebbers.

En toen eind deze week bleek dat zich in Afghanistan een militaire coalitie heeft gevormd tegen de Talibaan verklaarden de Amerikanen zich uitdrukkelijk neutraal. “De Verenigde Staten zullen niet 'e'en factie of groep steunen tegen een andere”, aldus Nick Burns, de woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

De aarzelende Amerikaanse opstelling is voor een deel toe te schrijven aan een gebrek aan kennis over de Talibaan. Kort van de val van Kabul moedigde Burns' plaatsvervanger Glyn Davies de Talibaan aan om “snel stappen de ondernemen om de orde te herstellen en een representatieve interim-regering te vormen”.

Die interim-regering zou het proces van verzoening in gang moeten zetten, en zo voor het eerst in jaren misschien eindelijk enige mate van stabiliteit in Afghanistan kunnen brengen, zo hoopte Washington. Davies zei dat de Verenigde Staten “niets afkeurenswaardigs' zagen in de invoering van de islamitische wetten in de gebieden onder controle van de Talibaan.

Maar toen duidelijk werd hoe drastisch de streng islamitische strijders hun stempel op het leven in Kabul drukten, heeft Washington enige afstand van hen genomen. Het decreet waarbij vrouwen verboden wordt naar hun werk en meisjes naar school te gaan, heeft Washington veroordeeld. En ook de excecutie van de voormalige Afghaanse leider Najibullah hebben de VS formeel afgekeurd.

Maar de Amerikaanse staan wel in contact met de Talibaan, want de Amerikaanse belangen in Afghanistan zijn erg gecompliceerd.

“We moeten wel contacten met ze onderhouden als we hopen ze te beinvloeden”, aldus Nick Burns eerder deze week. De Amerikanen overwegen zelfs hun diplomatieke vertegenwoordiging in Kabul te heropenen, die in 1989 uit veiligheidsoverwegingen gesloten werd na de terugtrekking van de Sovjet-troepen en de anarchie die daarop uitbrak.

Maar een Amerikaanse diplomaat staat in een naburige hoofdstad klaar, zo zegt Washington, om naar Kabul af te reizen. Tot het zover is lopen de contacten via Talibaan-vertegenwoordigers buiten Afghanistan.

De Amerikaanse hoop op stabilisering van de toestand in Afghanistan werd niet ingegeven door louter humanitaire motieven. Washington ziet het ordeloze Afghanistan als een van de grootste exporteurs van heroine, wapens en terrorisme in de regio.

Nu zich eindelijk een groep leek aan te dienen die mogelijk een einde kon maken aan de verwoestende staat van anarchie die sinds de Sovjet-invasie in Afghanistan heerst, was dat een aantrekkelijk vooruitzicht.

Wat de Amerikanen extra beviel was dat de Talibaan een einde maakten aan de pro-Iraanse coalitie-regering onder leiding van president Baharunuddin Rabbani. Iedere tegenslag voor het regime in Teheran, volgens Washington een steunpilaar van internationaal terrorisme, verwelkomen de Amerikanen.

Ten slotte hoopte de Amerikaanse regering dat de strenge Talibaan de woekerende drugshandel, die in de jaren tachtig een belangrijke bron van financiering was voor het verzet tegen de Sovjet-bezetting, aan banden zou kunnen leggen.

Maar deze week brachten de Verenigde Naties een rapport aan waarin gesteld werd dat het afgelopen jaar de opiumproduktie et tachtig procent is gestegen in het gebied dat toen onder controle stond van de Talibaan. Washington zegt dat de opstelling van de Talibaan tegenover de drugshandel “een belangrijk aspect zal zijn in onze betrekking met de Talibaan”.

Aan het publieke debat in de Verenigde Staten lijken de ontwikkelingen in Afghanistan grotendeels voorbij te gaan. Het Congres is met reces, en in de verkiezingscampagne is Afghanistan nog niet naar voren gebracht.

De Republikeinse presidentskandidaat Bob Dole veroordeelt weliswaar met grote regelmaat het buitenlandse beleid van Clinton, dat niet meer zou zijn dan een aaneenschakeling van gelegenheden om mooie foto's te laten maken. Maar de enige foto uit Afghanistan die sinds de val van Kabul alle Amerikaanse media heeft gehaald - het opgehangen lijk van Najibullah - kan zelfs Dole niet voorstellen als een opzetje van Clinton.