Weizman naar Jordanië om vrede te redden

TEL AVIV, 11 OKT. Koning Hussein heeft president Ezer Weizman gisteren over het hoofd van premier Benjamin Netanyahu heen uitgenodigd voor het eerste officiële bezoek van een Israelisch staatshoofd aan Jordanië. De Jordaanse vorst beoogt de vertrouwenscrisis met Israel te temperen.

De 'warme' Israelisch-Jordaanse vrede is snel afgekoeld na de opening van de nieuwe toegang tot de toeristische tunnel in Jeruzalem en de daarop volgende Israelisch-Palestijnse onlusten.

Na overleg met Netanyahu stelde Weizman de Jordaanse vorst formeel op de hoogte van zijn aanvaarding van de uitnodiging. De premier kon gisteren zijn verbolgenheid over de politieke rol van Weizman in het vredesproces nauwelijks verhullen. “De president is geen substituut voor politiek”, zei Netanyahu, die deze week zware kritiek van koning Hussein moest incasseren wegens zijn Midden-Oostenpolitiek in het algemeen en het laten stagneren van het vredesproces met de Palestijnen in het bijzonder. Volgens publicaties in de Amerikaanse pers heeft de Jordaanse vorst Netanyahu tijdens de top in Washington, in aanwezigheid van president Clinton en Yasser Arafat, verweten geen visie te hebben. De Jordaanse vorst waarschuwde Netanyahu zelfs dat hij weer een gasmasker op de tv zal moeten dragen, zoals in 1991 tijdens de Golfoorlog, indien hij zijn huidige politiek niet bijstuurt.

Weizman zal volgende week, op uitnodiging van de Egyptische president Mubarak, een bezoek aan Kairo brengen en hoogstwaarschijnlijk kort daarna naar Amman vliegen. Deze week ontving de Israelische president de Palestijnse leider Yasser Arafat in zijn villa in Caesarea. Uit een vanmorgen in de krant Yediot Ahronot gepubliceerde opiniepeiling blijkt dat 71 procent van de Israeliërs wil dat Weizman in het in ernstige moeilijkheden gekomen vredesproces ingrijpt. Wegens de populariteit van Weizman is het voor Netanyahu moeilijk openlijk tegen diens ingrijpen in het vredesproces stelling te nemen.

De uitnodiging van koning Hussein aan Weizman wordt door Israelische commentatoren gezien als een Jordaanse waarschuwing aan Netanyahu dat de Israelisch-Jordaanse vrede in gevaar komt indien er niet snel vooruitgang komt in het overleg met de Palestijnen over de uitvoering van het autonomie-akkoord van Oslo en de daarvan afgeleide ontruiming van Hebron. De Israelische minister van Buitenlandse Zaken, David Levy, heeft deze week ontkend dat er sprake is van een vertrouwenscrisis met Jordanië. Maar Israels ambassadeur in Amman, Shimon Shamir, heeft volgens de krant Ma'ariv in een telegram aan het ministerie van Buitenlandse Zaken in Jeruzalem melding gemaakt van een verdere verslechtering van de betrekkingen. Het kostte hem voor de eerste maal tijdens zijn verblijf in Amman grote moeite door de Jordaanse premier te worden ontvangen en toen diens deur wel voor hem openging ontwikkelde zich volgens Shamir een “moeilijk en oprecht” gesprek.

Israelische commentatoren herinneren eraan dat koning Hussein ingenomen was met de verkiezingszege van Netanyahu omdat deze in tegenstelling tot de verslagen Shimon Peres een duidelijker struikelblok leek tegen de Palestijnse nationale aspiraties. De recente ernstige Israelisch-Palestijnse onlusten en de weerslag daarvan in de Arabische wereld hebben volgens de Israelische zienswijze koning Hussein tot de conclusie gebracht dat hij, met een Palestijnse meerderheid in zijn land, niet de enige Arabische leider kan zijn die warme betrekkingen met Israel onderhoudt. Jordaanse teleurstelling over de economische vruchten van het vredesverdrag met Israel speelt ook mee in de heroriëntatie van de Jordaanse politiek jegens Israel.