Vliegtuiglawaai overvalt stil Oostzaan

De gemeente Oostzaan is onverwachts opgezadeld met een flinke portie geluidshinder van vliegtuigen die opstijgen van het 'verre' Schiphol. Het dorp voelt zich bedrogen.

OOSTZAAN, 11 OKT. Op het kerkplein van Oostzaan laten schoolkinderen driehonderd ballonnen de lucht in gaan. Zwarte, ten teken van rouw, want het achtduizend zielen tellende dorp onder de rook van Zaandam voelt zich hoogst ongelukkig. Sinds gisteren gaat het gebukt onder een sterke toename van de geluidshinder door vliegtuigen.

“In een drukke maand komen er voortaan 2.500 toestellen meer over Oostzaan dan we gewend waren”, berekende de woordvoerder van het bewonersplatform. R. Boes, coördinator juridische zaken van de gemeente, voegt daar aan toe: “Tot nog toe gingen die kisten bij ons altijd heel hoog over. Dat is drastisch veranderd, velen vliegen nu juist heel laag. Het kabaal is daardoor vele malen erger.”

De verhevigde overlast in Oostzaan is het gevolg van een grootscheepse operatie op Schiphol. Jarenlang lagen de vijfentachtig uitvliegroutes van de luchthaven vast. Maar sinds gisteren zijn er 35 geschrapt of samengevoegd, terwijl vrijwel alle andere routes zijn verlegd. De wijzigingen zijn enerzijds aangebracht om vliegtechnische redenen: de moderne, computergestuurde toestellen hadden moeite met een aantal bochten, ze hebben meer ruimte nodig. Anderzijds zijn de uitvloegroutes aangepast om het vliegen over bewoonde gebieden fors te beperken.

Aalsmeer, Amstelveen-zuid, de Bollenstreek (behalve Sassenheim) en de Bijlmermeer profiteren daar van, evenals het centrum van Amsterdam. De route over de hoofdstedelijke grachtengordel werd verplaatst naar het noorden, over Oostzaan, dat nu in één klap (vanaf de Zwanenburgbaan) de Pampus-route èn de Spijkerboor-route boven zich heeft.

“Vreselijk”, zegt bakkersvrouw Honig in de drukke hoofdstraat van het Noordhollandse lintdorp, dat tot gisteren alleen met één rustige aanvliegroute had te maken. Ze is op de eerste dag van de wijzigingen flink geschrokken. Van de herrie, maar vooral van het aanschouwen van “zo'n grote vogel niet ver boven de winkel”. Ze heeft gehoord dat een dergelijk toestel wel eens kerosine loost. “Mag dat allemaal eigenlijk wel en zou hij dat boven ons dorp doen?” wil ze weten.

In het kleine gemeentehuis zit men nog te knarsetanden over het feit dat Oostzaan zo veel geluidshinder in de maag is gesplitst. Ambtenaar Boes en wethouder Van Splunter (GroenLinks) zeggen in koor dat Oostzaan in deze kwestie is “verlinkt”. Toen een werkgroep, gevormd door de verkeersleiding, Rijksluchtvaartdienst, KLM, Schiphol en de Commissie Geluidhinder Schiphol (CGS), eind vorig jaar begon te sleutelen aan de nieuwe vliegroutes, werd Oostzaan naar hun zeggen nooit gehoord.

Vertegenwoordigers van negen andere gemeenten rondom Schiphol die te maken hebben met ernstige geluidshinder - plaatsen binnen de zogenoemde contour van 35 kosten-eenheden -, werden wel uitgenodigd om aan de gesprekken deel te nemen. “Er is dus uitgebreid inspraak geweest, ook buiten die bijeenkomsten om trouwens. Er zijn wel 250 inspraakreacties binnengekomen”, zegt I. Kievits, lid van de CGS. “Ook Oostzaan kon meebeslissen, want ik ga er vanuit dat de belangen van dat dorp door het aangrenzende Zaanstad werden behartigd.”

“Dat was nou juist niet het geval”, zegt Boes. “De ambtenaren van de Rijksluchtvaartdienst dachten dat Oostzaan onder Zaanstad viel, dat het een wijk van Zaanstad was, Zaanstad-oost of zo. Pas aan het einde van een reeks vergaderingen ging er een lichtje branden bij die dames en heren. Zo van: o jee, we zijn Oostzaan vergeten te informeren. Onze gemeente werd pas bij de zaak betrokken toen de wijzigingen praktisch kant en klaar waren. Wij hadden geen enkele invloed meer.”

Oostzaan voelt zich verlaten, buitenspel gezet. “Destijds tekende onze gemeente protest aan door middel van een brief aan het ministerie van Verkeer en Waterstaat”, herinnert Boes zich. “We vroegen of Den Haag wilde terugkomen van de maatregel, zodat we hier zonder die herrie zouden zitten. Sorry, was de reactie van de minister, dat gaat niet meer.” Wethouder Van Splunter: “Als een gemeente een procedure zo slecht laat verlopen als deze rond Schiphol, zou ze meteen door de Raad van State worden aangepakt. Weet je wat Den Haag letterlijk aan ons liet weten? 'U leest straks in de Staatscourant wel wat de minister heeft besloten'. We zullen de beslissing juridisch aanvechten, met alle mogelijke middelen.”

De dorpsgemeenschap staat daar achter, zegt de woordvoerder van het bewonersplatform. “We zijn heel eenvoudig te laat geïnformeerd over de uitvliegroutes. Veel mensen zijn hier voor de rust komen wonen. Daar zijn zelfs gezinnen bij die Zwanenburg wegens de geluidshinder hebben verlaten. Nu krijgen ze dit. Heel treurig is dat de overlast hier niet groot genoeg is om een vergoeding voor het isoleren van je huis te claimen. Je moet alles zelf betalen, veel woningen zijn van hout en dat maakt het extra moeilijk en duur. Amsterdam is de overlast kwijt, maar wij worden gestraft. En dat terwijl Amsterdam in de buurt van Schiphol ligt, wij niet. De tiende oktober 1996 is een zwarte dag voor Oostzaan.”