Peppie en Kokkie praten over aftrek hypotheekrente

DEN HAAG, 11 OKT. “Ik snap u wel, maar ik begrijp u niet.” Financieel woordvoerder Rick van der Ploeg (PvdA) illustreerde met de uitspraak van de clowns Peppie en Kokkie treffend hoe deze week in de Tweede Kamer is gedebatteerd over een nieuw fiscaal stelsel.

Aan de vooravond van het debat pleitte Van der Ploeg voor de introductie van heffingskorting. In het huidige systeem kunnen kosten als hypotheekrente worden afgetrokken tegen 50 procent wanneer iemand een inkomen heeft van 45.000 tot 93.000 gulden. Daarboven bedraagt de aftrek zelfs 60 procent. In een volgende kabinetsperiode wil de PvdA-fractie alle aftrekposten afrekenen tegen één tarief, namelijk het percentage van de eerste schijf; op dit moment 37,5 procent.

De PvdA-fractie kiest daarmee een politiek gevaarlijke koers, want discussie over de aftrekbaarheid van de hypotheekrente ligt in Nederland niet lekker. Het land telt 2,2 miljoen huishoudens met een woning die hypothecair is gefinancierd; het equivalent van 2,2 miljoen huishoudens is bijna veertig zetels in de Tweede Kamer. Prominente PvdA'ers als Wim Kok, Ad Melkert, en Willem Vermeend willen daarom ook in een volgende kabinetsperiode absoluut niet tornen aan de hypotheekrente-aftrek.

Van der Ploeg koppelde aan de heffingskorting een verlaging van het toptarief, en probeerde zo coalitiegenoten VVD en D66 te verleiden het PvdA-initiatief te steunen. De introductie levert volgens Van der Ploeg 3,5 miljard gulden op. Een gedeelte van dit bedrag zou kunnen worden gebruikt om het toptarief in de loon- en inkomstenbelasting te verlagen; bij een verlaging van 60 naar 50 procent derft de schatkist 1,75 miljard gulden. Een verlaging van het toptarief heeft geen prioriteit voor de PvdA-fractie maar “it takes two to tango”, zoals Van der Ploeg vorige week in deze krant zei.

VVD en D66, en oppositiepartij CDA, gingen niet in op de uitnodiging. De financieel woordvoerders Hans Hoogervorst, Gerrit Ybema en Gerrit Zalm willen absoluut niet tornen aan de hypotheekrente-aftrek. Alleen bij GroenLinks oogste Van der Ploeg waardering.

De toezegging van Van der Ploeg dat de midden- en hogere inkomens volledig financieel worden gecompenseerd kon de coalitiepartners niet overtuigen. “Ik had gehoopt over een serieuze zakelijk discussie over grondslagverbreding (het bedrag waarover belasting wordt geheven, red.) in het toekomstige belastingstelsel”, verzuchtte Van der Ploeg aan het eind van de algemene en financiële beschouwingen. “In plaats daarvan was er een emotionele discussie over inkomensbeleid en hypotheekrente-aftrek.”

Van der Ploeg is zelf de oorzaak van de 'emotionele discussie' omdat hij twee heren wil dienen. Hij moet het standpunt van de fractie uitdragen en dat is via een heffingskorting paal en perk stellen aan de onbeperkte hypotheekrente-aftrek. De fractie wordt gesteund door een meerderheid van de PvdA-leden, zoals bleek tijdens het partij-congres begin dit jaar in Zwolle.

Het partijbestuur, Kok, Melkert en Vermeend willen op grond van electorale motieven niet tornen aan de aftrek van de hypotheekrente. Vermeend maakte dat tijdens de algemene en financiële beschouwingen nog eens duidelijk. Van der Ploeg wil de hele exercitie afblazen wanneer de midden- en hoger inkomens er op achteruit zouden gaan. Een standpunt waarmee hij Kok en Vermeend probeert te paaien, maar waarmee hij zich vervreemdt van de fractie. Theoretisch is het natuurlijk mogelijk dat een verlaging van de tarieven in combinatie met een verlenging van de belastingschijven, waardoor men later in een hoger belastingtarief komt, tot gevolg heeft dat de koopkracht niet wordt aangetast wanneer de hypotheekrente-aftrek tegen één tarief wordt afgerekend. Maar deze fiscale hoogstandjes zijn te gecompliceerd voor de verkiezingsstrijd.

Het compromis richting VVD om de verlaging van het toptarief te financieren is dus resoluut van de hand gewezen. Meer kans van slagen heeft een voorstel van 'bruggenbouwer' D66. Ybema wil de omzetbelasting verhogen en de opbrengst gebruiken voor onder meer een verlaging van het toptarief; een idee dat eerder is geopperd door Vermeend. Ybema wil dat het kabinet al in 1998 een begin maakt met deze verschuiving. De kans daarop is klein, want ook een BTW-verhoging wordt in een verkiezingsjaar niet op prijs gesteld. Belastingen zijn een belangrijke factor in het stemgedrag.