Nonantola eert Brothers in arms

Nabestaanden van de muzikanten die drie maanden geleden bij de ramp met de Hercules omkwamen liepen gisteren door de straten van Nonantola, een stadje van 11.500 zielen in Italië.

NONANTOLA, 11 OKT. “Het valt niet mee hè”, zegt een van de nabestaanden van de Herculesramp als een lotgenoot weer eens op de foto moet, voor het groene plakkaat waarop de herdenkingsbijeenkomst is aangekondigd. “Neen”, luidt het antwoord. “Maar ik doe het voor Joop.”

Met een mengeling van verdriet, gelatenheid en nieuwsgierigheid bezochten ongeveer 130 familieleden en hun begeleiders het plein waar de fanfare heeft gespeeld, het sociale centrum waar de band heeft gegeten, ze bekeken de oude Benedictijnerabdij uit de achtste eeuw die ook door hun mannen, zoons en dochters zijn bekeken, voordat ze vier dagen later omkwamen bij de ramp op vliegbasis Eindhoven.

“Ik had alleen maar een briefkaart en een telefoontje”, zegt een van de nabestaanden. “Nu heb ik tenminste enig idee hoe die laatste week van mijn man is geweest.”

Het was op de dag af drie maanden geleden dat de Nederlandse fanfare een concert heeft gegeven in de tuin achter het gemeentehuis van Nonantola. Dat was een extraatje voorafgaande op de taptoe in Modena, waar de band daarna is opgetreden.

Het idee voor de bijeenkomst kwam van de 29-jarige Stefano Vaccari, burgemeester van Nonantola. “We herinneren ons nog heel goed de uitgelaten vrolijkheid van de leden van de band, hun vitaliteit, hun trots en bekwaamheid als jonge musici”, zegt hij. “Nonantola wilde een tastbaar bewijs geven dat we ze niet zijn vergeten.”

Na een wandeling door het stadje en een maaltijd onthulde hij een gedenkmonument in de vorm van een muziekstandaard, vlak achter de poort die langs het gemeentehuis naar het muziekplein voert. Boven de tekst die herinnert aan “een prachtig concert” staat een muziekbalk met de noten van Brothers in arms, een nummer van Dire Straits.

Dat was voor velen het moeilijkste moment van de dag. Maar sommige familieleden lieten tussen hun tranen door merken dat ze dit gebaar van de Italiaanse gemeente zeer op prijs stelden. De muziekstandaard werd uitgebreid gefilmd en gefotografeerd, net als al het andere dat maar op enige manier in verband stond met die laatste dagen. Veel familieleden waren ook blij dat ze een kopie kregen van het groene papier waarop deze herdenkingsbijeenkomst was aangekondigd.

Na de onthulling en een aantal toespraken trok de stoet, voorafgegaan door de fanfare van Nonantola, door de straten van het stadje. De dag eindigde met een concert in de plaatselijke muziekzaal, Vox. Daar speelde de plaatselijke harmonie een aantal nummers die drie maanden geleden door de militaire kapel waren gespeeld.

“Onze fanfare kan natuurlijk lang niet zo mooi spelen”, zo had de burgemeester zich al verontschuldigd. “Maar het komt wel echt uit ons hart. En de noten zijn dezelfde.”

Eregast op deze herdenkingsbijeenkomst was de 21-jarige Nathalie de Cloe, de enige overlevende van de vliegramp die voldoende was hersteld om de reis mee te maken. Zij was in gezelschap van haar vader en moeder meegekomen met de speciale charter die Defensie had ingezet voor het bezoek. Een twintigtal nabestaanden maakte de reis liever per bus en één familie was met eigen vervoer gekomen. Maar De Cloe vertelde dat ze wel moest vliegen omdat haar verbrande rug een lange reis onmogelijk maakt. Ze vond het landen vervelend, vooral het remmen, omdat ze zich dat herinnert als het moment waarop het met het Hercules vrachtvliegtuig fout ging.

Voor De Cloe kwam de herdenking in Italië eigenlijk te snel. Zij had liever gezien dat daar nog even mee was gewacht om ook andere overlevenden in staat te stellen mee te gaan. Toch wilde ze er per se bij zijn, af en toe zelf lopend, af en toe door haar begeleidster voortgeduwd in een rolstoel, een groot geel knuffeldier op schoot en haar door de vlammen aangevreten paspoort bij zich. Zij heeft bij het ongeluk een broer en een neef verloren. Over de hulpverlening na het ongeluk zegt ze: “Ik moet ermee leven, maar zij hebben daar misschien nog wel meer moeite mee.” In de fanfare speelde zij bugel. “Af en toe speel ik alweer een duetje met mijn vader.” Vandaag bezoekt het Nederlandse gezelschap Modena.