Nobelprijs Vrede naar Oost-Timor; Indonesië toont zich 'geschokt'

OSLO, 11 OKT. De Nobelprijs voor de vrede 1996 is vandaag toegekend aan twee voorvechters voor zelfbeschikkingsrecht van Oost-Timor, de rooms-katholieke bisschop Carlos Filipe Ximenes Belo en José Ramos Horta, een leider van de Oosttimorese onafhankelijkheidsbeweging tegen Indonesië.

Bisschop Belo (48) is volgens het Nobelcomité in Oslo “de meest vooraanstaande vertegenwoordiger van het volk van Oost-Timor”. De vijftiger Ramos Horta “is sinds 1975 de leidende internationale woordvoerder geweest voor de zaak van Oost-Timor”.

Zij delen de prijs van 1,12 miljoen dollar, die 10 december wordt uitgereikt, “voor hun werk voor een rechtvaardige en vreedzame oplossing van het conflict in Oost-Timor”, aldus het Nobelcomité in een in Oslo uitgegeven verklaring. “Door deze prijs toe te kennen hopen we bij te dragen tot een diplomatieke oplossing van het conflict”, legde de voorzitter van het Nobelcomité, Francis Sejersted, op een persconferentie uit. “Dit dreigde een vergeten conflict te worden, en we wilden bijdragen aan behoud van de vaart (in het zoeken naar een vreedzame oplossing).” Hij erkende echter het risico dat de toekenning van de prijs tot verharding van de Indonesische houding leidt.

In een eerste reactie heeft Jakarta zich “geschokt” getoond door de toekenning van de Nobelprijs aan Ramos Horta en bisschop Belo. “Ik begrijp niet volgens welke criteria ze hen hebben gekozen”, aldus staatsminister Murdiono, een naaste adviseur van president Soeharto. Soeharto brengt dinsdag volgens plan een bezoek aan Oost-Timor.

Het overwegend katholieke Oost-Timor, een vroegere kolonie van Portugal, werd in 1975 door het islamitische Indonesië geannexeerd, een stap die door de internationale gemeenschap overigens nooit is geaccepteerd.

In zijn ongebruikelijk harde verklaring sprak het Nobelcomité van “de systematische onderdrukking” door Indonesië van het Oosttimorese volk sindsdien. “In de daaropvolgende jaren is naar schatting een derde van de bevolking van Oost-Timor gestorven als gevolg van hongersnood, epidemieën, oorlog en terreur”.

Ramos Horta ontving het nieuws “met een mengeling van vreugde en droefheid”. “Het winnende duo hadden moeten zijn Mgr Belo en Xanana Gusmao, de leider van Oost-Timor.” Gusmao is de leider van de Oosttimorese verzetsbeweging FRETILIN en zit in een Indonesische gevangenis vast. Bisschop Belo was niet onmiddellijk bereikbaar.

De Portugese president, Jorge Sampaio, verwelkomde het nieuws als “weerspiegeling van hun onvermoeibare werk ten dienste van de rechten van de mensen en de vrede in het gebied”. Ook op het Vaticaan werd de bekendmaking met grote tevredenheid ontvangen. (Reuter, AFP, AP)