Cruijff en Advocaat geschikte opvolgers Van Gaal

AMSTERDAM, 11 OKT. Het bestuur van Ajax staat voor de zware opdracht om binnen afzienbare tijd een opvolger te vinden voor zijn directeur betaald voetbal Louis van Gaal. Gelet op de conduitestaat waarop de oefenmeester uit de Watergraafsmeer kan bogen, wordt het zoeken naar een witte raaf. Van Gaal mag zich dan weleens overdreven opwinden, zijn vakmanschap is onomstreden.

Afgezien van een indrukwekkende serie prijzen die hij in de wacht sleepte, bouwde Van Gaal bij Ajax als manager mee aan een stevig fundament op organisatorisch gebied. Daarnaast liet hij spelers als Bergkamp, Jonk, Litmanen, Davids, Reiziger, Seedorf, Bogarde, Overmars, Finidi, Kanu en doelman Van der Sar aanzienlijk beter voetballen dan ze al deden. Zij bezorgden Ajax een grote mate van welstand die voor een deel is geïnvesteerd in de Arena en het eigen sportpark De Toekomst. Onder Van Gaal steeg ook de bezettingsgraad van het stadion van zeventig naar honderd procent. De begroting groeide van achttien naar zestig miljoen gulden.

Voor zo'n trainer zoekt Ajax dus een opvolger. Maar het bestuur is allerminst in paniek geraakt na de vroege, maar niet onverwachte aankondiging van Van Gaal dat hij aan het einde van het seizoen vertrekt. “Ajax zit niet in zak en as”, zegt penningmeester A. van Os monter. “We moeten Louis van Gaal niet verheerlijken. Zijn beleid werd door ons geformuleerd. Hij heeft zich niet onmisbaar gemaakt. Hij kon zijn werk doen, omdat het bestuur een voor hem zo gunstig mogelijk klimaat heeft geschapen. Hij kon zijn eigen mensen om zich heen verzamelen. Het bestuur heeft van Ajax een gezond bedrijf gemaakt.” Niettemin spreekt Van Os over een technisch directeur “die aan alle eisen beantwoordt” als hij de kwaliteiten van Van Gaal moet aangeven. “Van zo'n trainer zul je niet gauw een tweede vinden.”

Ajax zal zijn nieuwe wondertrainer eerst in de eigen gelederen zoeken. Daarna pas zal intensief de markt worden afgetast voor een nieuwe 'TD'. De moeilijkheidsgraad van deze functie is de afgelopen jaren aanzienlijk verhoogd. Gezocht wordt naar een duizendpoot die niet alleen tactisch goed is onderlegd, maar ook de sponsorbelangen in het oog houdt, het mediacircus weet te bedienen, goede communicatieve eigenschappen bezit, zijn talen beheerst, jeugdspelers wil inpassen en de eindverantwoordelijkheid kan dragen voor het aan- en verkoopbeleid.

Het bestuur voegt daar in eerste aanleg nog aan toe, dat de nieuwe man zich thuis moet voelen in de Ajax-cultuur. Met andere woorden, het veldspel dient aanvallend en attractief te zijn. De jeugdopleiding is daarbij de basis van het eindprodukt. Daarnaast stelt Van Os als voorwaarde: “Onze nieuwe trainer moet qua karakter eerlijk en rechtlijnig zijn. Hij moet zich elke week voor honderd procent willen inzetten. Louis van Gaal werkt zeven dagen per week. Smoesjes als: 'mijn schoonmoeder is morgen jarig' gaan er bij mij niet in.”

Elke headhunter zou een stevige kluif hebben aan het opvullen van deze vacature. Toch ziet Van Os het minder somber in dan vijf jaar geleden toen Leo Beenhakker voor het geld van Real Madrid koos. “Ik was destijds kwaad en verdrietig. We dachten als bestuur dat we met Beenhakker alles op de rails hadden staan. Het beleid was op dat moment op hém afgestemd. Daarnaast waren we als bestuur eigenlijk nog zo groen als gras in de voetbalwereld.”

Als niet wordt gekozen voor een jonge onervaren coach zijn er onder de gevestigde orde van het trainersgilde twee trainers in staat om Van Gaal op te volgen: Johan Cruijff en Dick Advocaat. De eerste is werkloos, de tweede, werkzaam bij concurrent PSV, komt mogelijk vrij aan het einde van het seizoen. Advocaat heeft resultaten geboekt als bondscoach en trainer bij een topclub. Hij kan omgaan met jeugdspelers en speelde op het WK in de VS volgens een zeer aanvallend concept. Met Ajacieden en ex-Ajacieden. De kleine generaal mist misschien wat charisma en is natuurlijk geen Amsterdammer. Cruijff kent de Ajax-cultuur als geen ander, weet om te gaan met alles wat er leeft bij een topclub. Hij zal wellicht uit rancune de baan accepteren. Het moet voor hem een droom zijn met Ajax de show te stelen in Nou Camp.

Danny Blind brak gisteren nog eens een lans voor Cruijff. “Mijn voorkeur ligt voor de hand. Waarom zal ik voor een verrassende naam kiezen als je daarmee inlevert op kwaliteit?” Ajax zal met Cruijff wel duidelijke afspraken moeten maken over zijn bevoegdheden. Begin 1988 keerde hij Amsterdam de rug toe na een conflict met het toenmalige bestuur-Harmsen. Cruijff vond dat zijn taken onduidelijk waren. Toen hij verdediger Peter Larsson uit Zweden wilde halen werd hij dwarsgezeten door bestuursleden die zich afvroegen of dat wel een juiste investering was. Inmiddels is ieders terrein bij Ajax zo duidelijk afgebakend dat over dit soort zaken geen misverstanden meer kunnen ontstaan. “Een trainer mag in overleg met het bestuur een nieuwe speler uitkiezen. Maar het kan niet bestaan dat hij bepaalt hoeveel er voor een voetballer wordt uitgegeven”, waarschuwt Van Os.

En Van Gaal? Hij plaatste gisteren zijn advertentie die zelfs door CNN werd opgenomen. Wordt het Bayern München, Borussia Dortmund, FC Barcelona of AC Milan? Of geen van die vier? Van Os denkt dat Van Gaal niet zo snel dezelfde werkomstandigheden zal aantreffen als bij Ajax. “Hier heeft hij veel zeggenschap over voetbalzaken. Bij Nunez in Barcelona, bij Beckenbauer in München en bij Berlusconi in Milan heeft de trainer minder te vertellen. Daar is het: 'zorg dat je wint zondag en de rest bepaal ik wel.”