Lebed op bezoek

GENERAAL ALEKSANDR LEBED is een bijzondere man. Deze week bezocht hij - voor het eerst van zijn leven in het Westen - het NAVO-hoofdkwartier in Brussel. Van visites van hoge Russische officieren aan wat vroeger de commandocentrale van de vijand was, is het nieuwe wel af. Maar de ontmoeting met Lebed, in motoriek, timbre, dictie en legendevorming de verpersoonlijking van Rusland, had toch weer een eigen mystiek en veroorzaakte extra spanning.

Vooral omdat wie wilde in de generaal - die vrede stichtte waar zijn collega's slechts verwoestingen aanrichtten - de toekomstige leider van Rusland mocht zien.

Of dit laatste tot de mogelijkheden behoort is intussen onzeker. Aan Lebed zelf zal het niet liggen, maar de andere krachtpatsers in het Kremlin zijn niet van plan de weg voor hem te plaveien. Zo ontzag minister van Binnenlandse Zaken Koelikov, eerste verantwoordelijke voor het bloedige debacle in Tsjetsjeni√ę, zich niet de generaal tijdens diens Brusselse uitstapje in het openbaar onderuit te halen. Zolang de toekomst van president Jeltsin meer een kwestie is van medische magie dan van heldere politieke analyse, blijft het met het Kremlin moeilijk zaken doen.

De Russische leiding laat zich graag meerstemmig horen, maar van close harmony is geen sprake. Lebed zelf gedraagt zich als een kameleon die de kleur van zijn omgeving aanneemt. NAVO-woordvoerders, vooral die van Europese origine, putten zich na de besprekingen met hem uit in positief commentaar. Maar aan de vooravond had de generaal nog met hel en verdoemenis gedreigd voor het geval de NAVO zich in oostelijke richting uitbreidt. Na afloop van het Brusselse onderhoud liet hij veel in het midden.

DE MIST WAARIN het thema van de uitbreiding bezig is te verdwijnen wordt nog dichter door de houding van het Westen zelf. Feitelijk staan er twee doctrines tegenover elkaar. De Russen gaan uit van een klassiek dogma: Moskou acht Oost-Europa deel van zijn historische invloedssfeer. De NAVO doet zichzelf in de aanbieding als een systeem van collectieve veiligheid waarvan ook Rusland zal profiteren, maar waarvan het niet direct deel mag uitmaken.

Lebed vindt die vondst, zei hij later, meer iets voor de volgende generatie, als de trauma's van de Koude Oorlog zullen zijn verdwenen. Het Westen neemt Lebed serieus. Dat zou het dan ook met zijn uitlatingen moeten doen.