Groeiperspectief van chipmakers ongeschonden

PHILADELPHIA, 10 OKT. De halfgeleiderindustrie zit dit jaar behoorlijk in het slop. Producenten van chips en de makers van apparatuur om deze produkten te vervaardigen hebben met schrik de vraag zien dalen en hun voorraden zien stijgen. Grote en kleine producenten hebben hun winstverwachtingen verlaagd. Is er al zicht op verbetering van de markt?

“De groei in de eerste helft van 1996 bedroeg slechts 1 procent”, zegt Elizabeth Schumann (32), sinds vier jaar analist bij het overkoepelende SEMI (Semiconductor Equipment and Materials International) in Californië. “Het tweede kwartaal liet zelfs negatieve groei zien. Dat beloofde weinig goeds voor de tweede helft van dit jaar.”

Schumann waagt zich niet graag aan voorspellingen. Wel let ze goed op tekenen die wijzen op verbetering in de nabije toekomst. De opleving van de vraag, die de Amerikaanse organisatie van chipproducenten afgelopen maand registreerde, is zo'n teken. De grote vraag is niettemin, aldus Schumann, “of we al door het dal heen zijn”.

In de afgelopen paar weken hebben beleggers weer vertrouwen gekregen in belangrijke halfgeleideraandelen, zoals Intel, Texas Instruments, Micron Technology en Cypress. Schumann zegt halfschertsend dat ze niet op aandelen let en dat de verwachtingen van beleggers niets, maar dan ook niets te maken hebben met de markt voor halfgeleiders. “Bovendien”, zegt ze, “werk ik voor een overkoepelende branche-organisatie. Dus als iemand mij vraagt of hij moet beleggen in halfgeleiders, zeg ik altijd: Natuurlijk!”

De halfgeleiderindustrie is nauw verbonden met de produktie van personal computers. Volgens Schumann liet 1995 een enorme hype zien, veroorzaakt door de introductie van Windows 95, de groei van Inter- en intranetten en een overspannen verwachting van de vraag naar pc's. Schumann: “Pc-makers plaatsten voor de zekerheid dubbel zoveel of zelfs drievoudige orders om maar geen tekort te hebben. Dat heeft bij iedereen voorraadvorming en te hoge verwachtingen tot gevolg gehad.”

Het grote probleem in de industrie is dat niemand zeker kan zijn van een direct verband tussen vraag naar chips en produktie van pc's. Schumann toont een grafiek die een snel stijgende vraag naar chips aan het eind van 1995 weergeeft en vervolgens een daling.

Is de bubble van 1995 al weggewerkt?. “De bekendmaking dat Intel weer groei ziet is een goed teken”, aldus Schumann. “De econoom van Texas Instruments, George Elliott, denkt ook dat we erdoor zijn, dus de bubble is misschien al weggewerkt.”

De fabricage van hoogwaardige apparatuur die chipproducenten nodig hebben is een industrie op zichzelf, en ook zij onderging de gevolgen van de ingezakte vraag. “De orders voor apparatuur zijn begin dit jaar zo drastisch gedaald dat er werknemers zijn ontslagen die bij het weggaan nota bene nog een vette cheque meekregen met de winstdeling over 1995”, zegt Schumann. Zo ontsloegen Applied Materials en Lam Research 12 en 13 procent van hun werknemers, respectievelijk 1.700 en 765 man. Kleinere producenten ontsloegen samen ook enkele honderden personen.

Plannen die nog uitgingen van spectaculaire groei moesten worden bijgesteld. De verkoop van apparatuur om halfgeleiders te maken steeg vorig jaar met 65 procent en uiteraard wilde niemand de boot missen. Nu het tij is gekeerd, wordt pas op de plaats gemaakt.

“Chipproducenten zijn er vaag over”, zegt Schumann, “maar we weten zeker dat onder meer Micron Technology, Fujitsu, Matsushita, National Semiconductor en Cypress uitbreiding hebben opgeschort. Uitgaven voor kapitaalgoederen zijn dit jaar bij Motorola ook beduidend lager.”

Anderzijds zijn SGS Thompson, Siemens, Hitachi/Nippon/EDB allemaal aan het uitbreiden. Ook Philips heeft zijn chipfabriek MOS4 in Nijmegen opgestart. “Europa lijkt nog betrekkelijk sterk”, zegt Schumann, “maar het is geen belangrijke markt. De verkoop in de eerste helft van 1996 lag 72 procent hoger dan in de eerste helft van 1995, maar slechts 12 procent boven het niveau van de tweede helft. Ook de Europese fabrikanten zullen de pijn voelen.”

Over geheel 1996 zal de mondiale omzet waarschijnlijk uitkomen onder het niveau van 1995. Voor 1997 en daarna volgen halfgeleiderproducenten en hun leveranciers naar verwachting opnieuw de groeicurve die sinds 1991 te zien was.

“De factoren die bepalend zijn voor de groei van deze industrie blijven dezelfde”, aldus Schumann. “Vorig jaar zijn ongeveer zestig miljoen pc's verkocht en die verkoop stijgt met 15 tot 20 procent per jaar. Dataquest voorspelt honderddertig miljoen verkochte pc's in het jaar 2000.”

Schumann wijst erop dat niet alleen het toenemende aantal pc's zal blijven zorgen voor voortgezette groei van chipfabrikanten. “Het aantal toepassingen is nog lang niet uitgeput. Computers krijgen steeds meer toeters en bellen, en ook op andere fronten rukt de halfgeleider op.

“Ik zag laatst een advertentie voor een kattebak met een chip die na bezoek van de kat de uitwerpselen wegwerkt”, zegt Schumann. “En er is een ijskast vol intelligente chips die je vertelt wanneer dingen op zijn, of die gewoon de deur dichthoudt als het nog geen tijd is voor een snack.”