Rol Nederland is beperkt tot het tasten in geldbuidel

DEN HAAG/ROTTERDAM, 9 OKT. Minister Wijers (Economische Zaken) en het Zuidkoreaanse bedrijf Samsung zullen volgende week in een onderhandelingsseance trachten het dode Fokker weer tot leven te wekken. Alle betrokkenen en Wijers in het bijzonder hebben er een hard hoofd in of het lukt de onderhandelingen van de grond te krijgen.

Weliswaar werd er gisteren weer wat hoop gekoesterd door de curatoren van het failliete Fokker, maar die zijn belanghebbend, die moeten een zo hoog mogelijke opbrengst voor de boedel zien te genereren.

Bij het ministerie, in de Tweede Kamer en op produktielokatie Schiphol-Oost is van hoop weinig te merken. De reacties zijn uiterst cynisch. Het zijn niet de machtige vertegenwoordigers van het miljardenconcern Samsung die Wijers' tegenspelers vormen, maar die van het kleine dochterbedrijf Samsung Aerospace. Een bedrijf dat actief wíl zijn in de bouw van middelgrote vliegtuigen tot circa 130 stoelen. En deze dochteronderneming heeft niet zijn top, maar enkele lagere vertegenwoordigers naar Den Haag gestuurd om informatie uit te wisselen met de ambtenaren van Economische Zaken. Het is dan ook tamelijk prematuur om te spreken van hoop, zoals de curatoren doen.

De vertrouwelijke brief die minister Wijers vorige week vrijdag naar de voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken van de Tweede Kamer stuurde is gedompeld in azijn. Wijers heeft geen enkel vertrouwen in de Zuidkoreanen. “Het proces tot dusver overziende”, schrijft de bewindsman in zijn brief, “kan ik niet anders dan constateren dat Samsung zich niet veel gelegen laat liggen aan mijn uitnodiging tot open overleg om de wederzijdse posities beter te begrijpen en eventuele misverstanden uit de weg te ruimen. Evenmin lijkt Samsung zwaar onder de indruk van met de curatoren afgesproken tijdschema's. Zo is de genoemde deadline van 23 september om tot een memorandum of understanding met alle betrokken partijen, inclusief de Staat, te komen inmiddels gepasseerd en is de exclusiviteit voor Samsung weer opgeheven”. Samsung lijkt zich volgens Wijers “uitsluitend te laten leiden door de eigen agenda”. En dat is volgens de minister “kijkend naar het verstrijken van de tijd waarbinnen naar het oordeel van de curatoren nog een doorstartscenario denkbaar is, een nogal riskante positie”.

Op Schiphol-Oost werken nu nog 650 werknemers aan de afbouw van de laatste zeven toestellen. Als die binnenkort klaar zijn, wordt de loper opgerold en gaat de fabriek op slot, zo wordt bij Economische Zaken gezegd. Als Samsung onverwacht toch nog besluit om Fokker te redden en Schiphol-Oost als produktielokatie te handhaven, dan moet in feite een nieuw bedrijf worden opgericht. Vandaar waarschijnlijk het pleidooi van Samsung-zijde voor een “startsubsidie” van 50 miljoen gulden. Verder vraagt Samsung een injectie van 15 miljoen gulden om het eigen vermogen van de nieuwe onderneming op te tuigen en een achtergestelde lening van 100 miljoen gulden: bij elkaar 165 miljoen gulden. Maar daarbij blijft het niet. Wijers moet volgens Samsung verliezen afdekken tot een maximum van 150 miljoen gulden en een bijdrage van 15 procent leveren voor de aanschaf van “eventueel benodigd extra werkkapitaal”. Minister Zalm (Financiën) wordt ook bij de deal betrokken. Hij moet coulant zijn met het heffen van vennootschapsbelasting. Samsung wil van de fiscus een “grace period”.

In de brief van Wijers wordt al gesproken van een periode van 5 jaar, waarvoor het business plan moet gelden. Daarna vindt een “heroriëntatie” plaats, waarbij alle opties open zijn, dus ook afbouw van de produktie in Nederland. De eindassemblage van de nieuw te ontwikkelen 130-zitter komt in Korea. Om ervaring op te doen overweegt Samsung een tweede Fokker 100-eindlijn in Korea te beginnen. Het heeft er veel van weg dat Samsung ervaring wil opdoen met het bouwen van vliegtuigen en de Nederlandse experts dan (in het jaar 2001) wil afdanken. Ook de componenten (rompstukken en op termijn ook de vleugels) wil Samsung vanuit Korea verzorgen. De rol van Nederland wordt beperkt tot het tasten in de geldbuidel.

Voor de ontwikkeling van de Fokker 130 met geheel nieuwe vleugel vraagt Samsung een bijdrage van 50 procent van de Nederlandse overheid. In concreto gaat het hierbij volgens Wijers om een bedrag tussen de 600 en 700 miljoen gulden. Samsung zelf was tot vorige week vrijdag bereid 70 miljoen op tafel te leggen voor het optuigen van een nieuw Fokker en de helft van de ontwikkelingskosten van de nieuwe Fokker 130. Wel erg mager vindt Wijers.

Volgens goed ingelichte bronnen is er, ook na het gesprek van gisteren, niet veel veranderd sinds Wijers vorige week vrijdag zijn brief schreef. De Koreanen hebben aangegeven dat er met hun te praten valt over de eerder ingenomen positie. Dat is door de curatoren aangezien voor een blijk van toegeeflijkheid. Zij willen dat Wijers gaat onderhandelen. Wijers zelf is helemaal niet zo positief. Hij wil eerst nadere gegevens voor hij aan de onderhandelingstafel plaatsneemt.

Zoals Wijers in zijn brief stelt is de voorgestelde “kapitalisatie” van het nieuwe Fokker onvoldoende. Er is zeker een half miljard gulden eigen vermogen nodig voor het nieuwe bedrijf, in plaats van de door Samsung voorgestelde 300 miljoen. “Een te laag startvermogen leidt onherroepelijk tot nieuwe financieringsronden”, vreest Wijers.