Sphinx verwacht nieuwe kansen voor fusie

MAASTRICHT, 8 OKT. “Geen nood,” zegt directeur J.B. Van Vliet van NV Koninklijke Sphinx Gustavberg opgewekt over het afspringen van de fusie met de Zwitserse, branchegenoot Keramik Laufen. “Er komen wel andere mogelijkheden voorbij.”

De voorgenomen fusie had de grootste sanitairproducent van Europa kunnen opleveren. Gisteren maakte Van Vliet bekend dat de twee ondernemingen het niet eens konden worden. De onderhandelingen liepen al twee jaar en hadden in juni jongstleden nog geleid tot een principe-overeenkomst. Er zou een nieuwe groep worden gevormd, die met een omzet van 1,4 miljard gulden mondiaal een leidende positie op de markt voor keramisch sanitair en badkamerprodukte zou innemen. Maar twee familiebedrijven waarin Laufen de meerderheid had moeten verkrijgen, lagen dwars.

Volgens Van Vliet heeft Sphinx, de oudste industriële onderneming van Nederland, juist een stormachtige periode achter de rug waarin het bedrijf is uitgegroeid van de traditionele nationale producent van sanitair naar een middelgrote Europese onderneming.

Vooral de overname van de Zweedse keramiekfabrikant Gustavsberg zorgde ervoor dat in drie jaar tijd de omzet verdubbelde tot 832 miljoen gulden in 1995. Maar om echt een stevige positie op de Europese markt te krijgen, moest er meer gebeuren, vond de directeur: “Gustavsberg sloot perfect op ons aan, zowel wat de markten als het produktenpakket betreft. Maar je zag dat we verder moesten gaan. Zeker na de Wende in Duitsland zochten we meer en meer producenten-allianties in het Oosten om daar gebruik te maken van de goedkopere produktiemethodes. Daardoor ontstond er een grote prijsdruk op de West-Europese markten.”

Dat kreeg Sphinx te voelen in Duitsland, waar het een marktaandeel van vijftien procent bezit. Na een korte hausse stortte daar de bouwmarkt in: “Wij kregen daar flinke klappen omdat we net in het verkeerde segment van de markt zaten, het lagere en middensegment”, aldus Van Vliet.

Laufen paste precies in de strategie om zowel het pakket uit te breiden als produktiecapaciteit in het voormalige Oostblok te creëren. “Wij hebben ook acquisities gedaan in Polen en de voormalige DDR, maar Laufen had al eerder gezorgd voor moderne produktielijnen in Tsjechië, Portugal en Thailand. Bovendien heeft Laufen in Duitsland een minderheidsaandeel in Duravit, dat daar behoort tot de top-drie. Als we onze activiteiten zouden kunnen combineren met die van Duravit, zouden we de hele markt van luxe- tot de onderste segmenten kunnen bestrijken.”

Het mocht niet zo zijn. Vrijdag besloten de twee partijen er na twee jaar een punt achter te zetten. “We vinden het allebei ontzettend jammer,” zegt Van Vliet: “De overwegingen voor een samengaan waren evident. Maar dan moesten we wel kunnen beschikken over alle onderdelen die een rol spelen in het badkamergebeuren. Laufen zou daarom de meerderheid verwerven in Duravit en in Sanitana, waar de badmeubels vandaan komen. Voor ons was dat essentieel in de onderhandelingen. We waren heel ver tot overeenstemming gekomen, hoe we een fifty-fifty verhouding zouden bereiken en hoeveel we daarvoor zouden bijbetalen.”

“Maar tenslotte hebben we toch moeten constateren dat de pogingen van Laufen om in de twee familieondernemingen de meerderheid te krijgen voorlopig niet tot resultaat zouden leiden”, zegt de Sphinx-directeur. “Wij zouden niet het management in die ondernemingen kunnen uitoefenen, omdat de familie niet genegen is de zeggenschap over te dragen. Bij familiebedrijven veranderen de inzichten niet zo snel.”

Voor Van Vliet is er na het mislukken van het plan nog geen man overboord: “We hebben een schaalvergroting nodig, niet puur om de grotere schaal, maar omdat die meer kansen biedt om in de diverse fabrieken te specialiseren, de luxe-produkten in de ene fabriek en de basisprodukten in de andere. Dat betekent hier een besparing op de produktiekosten, maar dat neemt niet weg dat we ook een positie moeten verwerven in de landen die goedkoper produceren. Niet alleen vanwege de kosten, maar ook omdat de markt zich daar snel ontwikkelt. Dan voel je gewoon de concentratietendens.”

Op de effectenbeurs in Amsterdam reageerde gisteren al negatief op het mislukken van de fusie met een daling van de notering per aandeel Sphinx met twee gulden tot 26,50 gulden. Vanmorgen daalde het aandeel verder tot 25,80 gulden.