'Het Westen wil niet luisteren. Men negeert ons'

De Russische veiligheidsadviseur Aleksandr Lebed beantwoordde aan de vooravond van zijn ontmoeting met secretarisgeneraal Solana van de NAVO in het Duitse weekblad Der Spiegel enkele vragen over de mogelijke uitbreiding van de NAVO met Oosteuropese landen.

Aleksandr Ivanovitsj, waarom is Rusland zo bezorgd over een mogelijke uitbreiding van de NAVO in oostelijke richting?

Lebed: Onze politici en militairen, diplomaten en wetenschappers hebben daar al zo veel argumenten tegenin gebracht, dat hun herhaling langzamerhand pijnlijk wordt. Het Westen wil helemaal niet luisteren, preciezer: onze positie wordt genegeerd.

U zet uw positie nu in Brussel uiteen?

Lebed: Wij moeten telkens nieuwe antwoorden geven, die vervolgens als geleidelijke verandering van het Russische standpunt, als teken van meegaandheid of zelfs capitulatie worden uitgelegd. Zo wordt geprobeerd tussen de opvattingen van Primakov [minister van Buitenlandse Zaken] en Rodionov [minister van Defensie], van Tsjernomyrdin [premier], Nikolajev [bevelhebber van de grenstroepen] of Lebed een of ander onderscheid te construeren.

De ministers van Buitenlandse Zaken en van Defensie, de premier, de bevelhebber van de grenstroepen en u zijn het bij wijze van uitzondering met elkaar eens?

Lebed: De speurtocht naar vermeende meningsverschillen is bijzonder in tel bij journalisten die in elke kritische opmerking, in elk besluit meteen een aanwijzing voor intriges en machtsstrijd willen zien.

Welke gemeenschappelijke positie van de Russische leiding vertegenwoordigt u in Brussel?

Lebed: De uitbreiding van de NAVO in oostelijke richting is voor Rusland onaanvaardbaar.

Waarom?

Lebed: Zij zou onze geopolitieke en strategische situatie fundamenteel veranderen. Wanneer het gebied waarvoor het Noordatlantisch bondgenootschap verantwoordelijk is zich direct uitstrekt tot de Russische grens, dan moeten de opstelling van onze strijdkrachten, hun strategische formatie alsmede hun mobilisatieplannen helemaal opnieuw worden opgezet.

Ook de NAVO heeft haar concept veranderd - van een militair bondgenootschap in een politieke alliantie.

Lebed: Dat heeft de NAVO tot dusver niet bewezen. De externe vijand en de bedreiging, die het Warschaupact en de Sovjet-Unie kennelijk vijf of tien jaar geleden nog vormden, bestaan niet meer. Maar de NAVO formuleert en verwezenlijkt haar doelen nog op dezelfde manier als vroeger.

Is het u ontgaan hoezeer het oude vijandbeeld in het Westen is verbleekt?

Lebed: Maar men hoort toch alweer dat het in het grote Europese huis nu toch niet zo ongevaarlijk is. De NAVO probeert haar grootste en meest oostelijke buur te paaien met gebabbel over partnerschap. Ze doet oude angsten herleven, wekt tegelijkertijd nieuwe op en rukt op die manier heel terloops steeds verder op.

Rusland voelt zich door de NAVO niet als gelijkwaardige partner behandeld?

Lebed: De NAVO spant zich er zelfs niet voor in bij beslissingen rekening te houden met onze bezorgdheid. Kun je op die manier een algemeen veiligheidssysteem in Europa opbouwen? Door ons buiten te sluiten?

Hoe stelt Rusland zich op als de NAVO-plannen desondanks doorgaan?

Lebed: Het schijnt maar niet tot het Westen door te dringen welke reactie een dergelijke motie van wantrouwen, wat een dergelijke minachting van onze verlangens en bezwaren, moet losmaken.

Legt u ons dat dan eens uit.

Lebed: De grote mogendheid Rusland in het gezicht zeggen dat deze uitbreiding van de NAVO onvermijdelijk is en ons niets aangaat - weet u, ik ben geen diplomaat, maar ik zou iedereen aanraden zich goed te bedenken, het beste is zich driemaal te bedenken, voordat hij zoiets zegt.

© Der Spiegel