Goldhagen

Goldhagen wordt tijdens zijn lezingencyclus niet moe te herhalen dat hij in zijn boek 'Hitlers gewillige beulen' niet heeft gezegd dat alle Duitsers schuldig zijn aan de holocaust. Hetgeen iedereen, die het boek heeft gelezen - er zijn, vrees ik, meer napraters dan mensen die het boek werkelijk hebben gelezen - zal beamen. Veel interessanter zijn de opmerkingen van Goldhagens critici en de vragenstellers in de zaal. Zo zeggen haast alle bij de discussie betrokken historici: niets nieuws, allemaal al beschreven.

Dat zal, wat de historici betreft, wel juist zijn, maar voor de niet-historicus en zelfs voor diegenen die al heel wat over de holocaust hebben gelezen, is dit niet juist. Mij vertelt Goldhagen details, die ik niet eerder heb gelezen of gehoord. En voor de miljoenen Duitse niet-historici schetst hij een beeld van de misdaden, die velen van hun vaders en grootvaders en niet vergeten moeders en grootmoeders (de zwangere vrouw van officier Wohlauf komt voor 'vakantie' naar Polen, om de uitroeiïng van joodse gemeenschappen te kunnen aanschouwen) hebben verricht. En ook al zou alles al verteld zijn zegt Leo Vroman niet terecht: Kom vanavond met verhalen / hoe de oorlog is verdwenen / en herhaal ze duizend malen / duizend malen zal ik wenen?

Interessant is ook de vraag van dr. Beunders die hij in de Balie aan Goldhagen heeft gesteld. Of de joodse achtergrond van de schrijver van invloed was op het boek? Een vraag die mijns inziens geen antwoord verdient, maar heel wat vertelt over de vragensteller.