Een bikkelhard paard dat nooit moe wordt

De Friese veehandelaar Eelke Kruis vierde eind jaren tachtig successen met Action Skoatter. In Gazeau Skoatter heeft de draver een waardige opvolger gekregen. Met Kruis op de sulky behaalde Gazeau al 36 overwinningen.

HEERENVEEN, 8 OKT. Het dagelijkse ritueel is niet van gevaar ontbloot. Als de zevenjarige hengst Gazeau Skoatter van stal wordt gehaald om de wei in te gaan, nemen zelfs de twee honden gepaste afstand in acht. Paardenfokker Evert Gaastra houdt het paard in bedwang als zijn compagnon Eelke Kruis met een kwast de hoeven insmeert. Een mengsel van slaolie en azijn moet scheurtjes in het hoefbeen voorkomen. Als Gazeau de kans krijgt, waarschuwt Kruis, hapt hij toe, ook al is hij vertrouwd met de twee mannen en de boerderij van Kruis waar hij is opgegroeid, vlakbij Heerenveen.

“Je moet hem vreselijk goed in de gaten houden”, zegt Kruis. “Als je hem naar het land brengt is hij levensgevaarlijk, maar als hij eenmaal voor de kar staat (de sulky, red.), kun je er zelfs een klein meisje in zetten, zo lief is hij dan. Maar als er andere paarden in de buurt zijn, is hij chagrijnig. Tijdens de wedstrijden ziet hij die maar een klein beetje, omdat hij dan een bril draagt en er kleppen voor zijn ogen zitten. In het begin begon hij te springen als hij het niet kon bijhouden.”

Gazeau neemt sinds zijn derde jaar aan wedstrijden deel. Met zo'n vijftig races per jaar is hij de meest actieve draver in het land. Kruis: “Zijn grootste kracht is dat hij nooit moe wordt. Bovendien is het een bikkelhard paard. De veearts hoeft er bijna nooit bij te komen.”

Paarden hebben Eelke Kruis altijd geld opgeleverd. Al in de strenge winter van 1963 liep de nu 55-jarige veehandelaar met paarden en een arrenslee 2.100 gulden bij elkaar. Meer dan twintig keer ging de combinatie die winter het ijs op, herinnert hij zich. Met de legendarische draver Action Skoatter liep de Friese amateurrijder tot enkele jaren geleden ruim 1,1 miljoen gulden bij elkaar. De 13-jarige merrie die bekend stond om haar razendsnelle start, geniet nu in en om de boerderij van een oude dag. De rol van ster is er inmiddels overgenomen door Gazeau Skoatter. Bloedverwanten zijn Action en Gazeau niet; de achternaam is dialect voor 'afkomstig van Oudeschoot'.

Eigenlijk was Gazeau Skoatter een toevalstreffer. De moeder, fokmerrie Pichaelle, zou in eerste instantie geïnsemineerd worden met zaad van een paard uit Zweden. Diepvriessperma zou worden overgevlogen naar Nederland, maar toen Pichaelle bij het dekstation was gearriveerd, bleek de zending niet te zijn gearriveerd. Toen de gelegenheid zich voordeed om het paard drachtig te laten worden van de Franse hengst Idéal du Gazeau, grepen Kruis en zijn compagnon Kruis die gelegenheid aan. Idéal du Gazeau had in zijn carrière voor veertien miljoen gulden aan prijzen bij elkaar gedraafd: een vader om trots op te zijn.

Met Gazeau Skoatter kwam een gezond veulen ter wereld. De hengst was ongeschikt voor draverijen, oordeelde Appie Bosscha al gauw, de trainer die bij Kruis op de sulky achter Action Skoatter reed. Dus 'beleerde' Kruis het paard zelf. Toch mag Gazeau als een autodidact worden beschouwd. Elke ochtend gaat hij naar een strook grond van zo'n vier bij 450 meter, naast de drafbaan bij de boerderij. Grond, zand en modder; het is geaccidenteerd terrein waarover Gazeau met grote snelheid heen en weer rent. De hele dag, vooral als er andere paarden op de trainingsbaan koersen. Het was op dit stuk grond dat Gazeau in galop een meeuw uit de lucht hapte.

Op de trainingsbaan laat Kruis Gazeau wekelijks zes tot acht keer 200 meter voluit koersen, met sulky. Tijdens deze interval-training wordt louter op snelheid getraind. Bijkomend voordeel van deze kortdurende sessies is de geringe kans op (pees)blessures. De rest van de dag traint Gazeau zichzelf, meent Kruis. Aan het begin van de avond verhuist Gazeau naar een andere strook grond, waar hij tegenover Godfried G. staat. Beide hengsten houden elkaar scherp in de gaten en jagen elkaar op. “Als je ze dan ziet rennen”, zegt Eelke's echtgenote Alie, “ben je bang dat ze dwars door het hek vliegen. Het gaat maar net goed.” Als Gazeau weer de stal ingaat, baadt hij in het zweet.

In de woonkamer heeft Alie Kruis de videorecorder aangezet. De beelden van de laatste race van Gazeau, nog geen twee weken geleden, trekken voorbij. “Hij is bijna nooit in beeld”, zegt ze terwijl zo'n vijftien paarden met sulky's over de baan in Wolvega draven. De reden: Gazeau is een stayer, een specialist op de lange afstand die pas laat op gang komt. En hoe. Als de op één na laatste van de in totaal zeven ronden is ingegaan, schieten Gazeau en Kruis naar voren. Buitenom, voorbij dravers met fraaie namen als Dynasty, High Noon, Ace of Diamonds en First Class. Eén voor één gaan ze er aan, bij een snelheid die boven de vijftig kilometer per uur ligt.

Net als vorig jaar gaat het fiere hoofd van Gazeau als eerste over de finish in de '4,5 kilometer van Alkmaar', nog geen halve meter voor nummer twee. De overwinning in de langste koers van Europa levert 12.000 gulden op. In totaal verdiende Gazeau bijna 190.000 gulden. Kruis overweegt aan draverijen in Frankrijk mee te doen, waar vijf keer zoveel prijzengeld te verdienen valt en waar meer wedstrijden op de lange afstanden worden gelopen, de specialiteit van slowstarter Gazeau. In Nederland zijn de meeste wedstrijden slechts 2.000 meter lang, een afstand waarbij Gazeau pas warm begint te lopen.

De verleiding van het Franse avontuur is groot, maar eigenlijk wil Kruis het liefst op zijn zestig hectare groot bedrijf blijven, bij zijn bijna dertig paarden en het melkvee. Werken van 's ochtends vroeg tot in de avond, en onder de rook van Heerenveen “de dagen tellen totdat ik weer moet rijden”. Gazeau is niet te koop. “Ik heb zoveel plezier in dit paard, dat doe ik nooit weg.”