De droom van Anton Dreesmann is voorbij

ROTTERDAM, 8 OKT. Na amper twee jaar is de liefde tussen KBB en Vendex bekoeld. In september 1994 zinspeelde V&D-topman Pieter Hamming nog op een samengegaan met rivaal Koninklijke Bijenkorf Beheer (KBB). Een fusie tussen de twee rivalen leek aanstaande omdat KBB en Vendex-dochter V&D elkaar goed aanvulden. KBB's warenhuisketens De Bijenkorf en Hema bestreken respectievelijk het 'chique' en het 'goedkopere' marktsegment, terwijl V&D het middensegement verzorgde.

Een fusie tussen 's lands warenhuisketens hing al jaren in de lucht. Vendex bezat al sinds eind jaren zeventig een belang in KBB (onder andere Bijenkorf, Hema, Praxis). De aankoop van de aandelen was een initiatief van de toenmalige topman Anton Dreesmann. Begin jaren tachtig, vlak nadat KBB een ingrijpende reorganisatie doormaakte, bedroeg het belang van Vendex in KBB zelfs maximaal 40 procent.

Ook Dreesmanns opvolgers bleven kijken naar KBB. Directievoorzitter Hessels liet voorafgaand aan de beursgang van Vendex, begin 1995, weten dat het belang in KBB 'strategisch' was. De beperkingen met KBB waren ook begrijpelijk in het licht van de komende beursgang van Vendex. Hessels liet bij diverse gelegenheden weten dat een fusie met een al aan de beurs genoteerde onderneming werd overwogen. KBB was daarbij de logische partner.

Sommige beursanalisten speculeerden zelfs over een verkoop van Vendex dienstendivisie (uitzendbureau's, schoonmaakfirma's), waardoor het concern zich zou kunnen concentreren op de detailhandel. De levensmiddelenpoot (onder andere Edah, Konmar) van Vendex werd gezien als een kandidaat voor een aparte beursnotering. Maar de weigering van Vendex om de levensmiddelenpoot af te stoten speelde volgens ingewijden een belangrijke rol bij het niet doorgaan van de fusie. Bovendien bestond bij het KBB-management een sterke wens onafhankelijk te blijven en twijfel over de noodzaak om samen te gaan met Vendex.

De definitieve uitslag van de al jaren durende gesprekken tussen beide branchegenoten werd vanmorgen bekend. Vendex verkoopt het belang van 36 procent in KBB, omdat er “onvoldoende mogelijkheden” zijn op afzienbare termijn te komen tot een samenwerking met de rivaal. Vendex beschouwt het belang in KBB niet meer als strategisch en dan is beter die middelen aan te wenden voor beter renderende doelen.

In strategisch opzicht zijn Vendex en KBB de afgelopen jaren sterk uit elkaar gegroeid. Vendex groeide sterk in de zakelijke dienstverlening en de levensmiddelen, sectoren die een snellere groei vertonen dan de warenhuizen. Vendex sloeg medio 1995 een grote slag met de overname van de Franse schoonmaakonderneming BIS Propreté. Vendex-topman Hessels beklemtoonde kort geleden nog eens de grote ambities van de Vendex Food Group, die inmiddels ruim veertig procent van de omzet uitmaakt. Ondertussen daalde aandeel van de non-food detailhandel in de totale omzet van Vendex tot circa een kwart. KBB blijft daarentegen exclusief actief in de non-fooddetailhandel, warenhuizen en speciaalzaken die geplaagd worden door relatief lage marges.

Maar ook de mogelijkheden tot samenwerking tussen beide warenhuisketens zijn afgenomen. Dat kwam vooral tot uiting in manier waarop Vendex de stagnerende kooplust van de consument aanpakte. De V&D-warenhuizen doen het daarbij beter dan de warenhuizen van KBB, de Hema en de Bijenkorf. V&D voerde de afgelopen jaren forse reorganisaties onder het personeel door en verbeterde de logistiek. De samenstelling van het assortiment werd veranderd en produktgroepen die onvoldoende rendeerden werden verwijderd. Vroom & Dreesmann verbouwde een aantal vestigingen ingrijpend, en kreeg daardoor een aanzienlijke overlap met de Bijenkorf. In de voor de V&D-warenhuizen belangrijkste produktgroepen werd marktaandeel gewonnen.

Het antwoord van KBB kwam dit voorjaar. KBB-directievoorzitter Huisman kondigde een reorganisatie van het hogere kader aan. Bovendien wil De Bijenkorf - zeven vestigingen in de grote steden - voor het eerst de sprong wagen naar nieuwe vestigingsplaatsen. De Bijenkorf kijkt serieus naar vestiging in middelgrote steden, waarbij wordt gedacht aan kleinere warenhuizen in winkelcentra in binnensteden. De plannen van De Bijenkorf betekenen dat de bestaande overcapaciteit van de Nederlandse warenhuizen de komende jaren nog verder zal toenemen. V&D, dat een kleine zeventig vestigingen in winkelcentra heeft, is ongetwijfeld niet blij met het vooruitzicht dat een mini-Bijenkorf zich in een belendend pand vestigt.

De slagvaardiger aanpak van Vendex kwam tot uiting in de halfjaarcijfers die recentelijk werden gepubliceerd. Vendex rapporteerde een tien procent hogere netto winst, terwijl die van KBB daalde. Het concern kon desondanks geen uitspraak doen over de netto winst over het gehele boekjaar 1996/97, als gevolg van onzekerheid over de resultaten van de KBB-deelneming. Nu die onzekerheid is wegenomen kan Vendex voor zijn aandeelhouders eindelijk de belofte van dubbele groeicijfers waarmaken.

Beursanalist Nils van Elzelingen van NIBStrating sprak vanmorgen over een “perfecte timing”. Vendex maakt door de verkoop van de KBB-aandelen circa 600 miljoen gulden vrij, ongeveer evenveel als de totale kasstroom in het lopende boekjaar. Vendex kan deze grote pot met geld gebruiken om de internationele ambities verder te realiseren. Het concern wil zich ontwikkelen tot één van de grootste uitzendconcern in Europa, naast giganten als Randstad of Manpower. De droom van Anton Dreesmann is definitief ten einde.