Weinig vooruitgang op Eurotop

DUBLIN, 7 OKT. Bij de onderhandelingen over herziening van het Verdrag van Maastricht is zaterdag tijdens overleg van de vijftien Europese staats- en regeringsleiders geen vooruitgang geboekt. De deelnemers aan de top bevestigden nog eens dat zij aan het tijdpad voor de besprekingen bij de Intergouvernementele Conferentie (IGC) willen vasthouden en volgend jaar juni in Amsterdam een herziend verdrag willen ondertekenen.

Ook zeiden ze onverminderd van plan te zijn tijdig overeenstemming te bereiken over alle kwesties die voor herziening van het verdrag van de Europese Unie op de agenda staan.

Premier Kok toonde zich echter onzeker over de vraag of de onderhandelingen volgend jaar juni nog tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de EU kunnen leiden tot een verdrag. Hij zei dat onder de staats- en regeringsleiders brede voorkeur is om de IGC met voortvarendheid voort te zetten. “Maar de aanwezigheid van politieke wil om compromissen te sluiten moet nog blijken”, zei hij. Volgens hem moeten nog zoveel moeilijke zaken worden opgelost, dat hij voorzichtig is met optimisme over de vraag of dit nog tijdens het Nederlandse voorzitterschap van het eerste halfjaar van 1997 kan gebeuren.

In Dublin herhaalden de regeringsleiders tijdens een lunch en een middagbijeenkomst hun dikwijls ver uit elkaar liggende standpunten over nauwere samenwerking bij het Gemeenschappelijk Buitenlands- en Veiligheidsbeleid, op de gebieden van justitie en binnenlandse zaken en over de voorbereidingen die nodig zijn voordat kan worden overgegaan tot uitbreiding van de EU met Midden- en Oosteuropese landen. Zo maakte premier Kok duidelijk voorlopig nog niet te willen praten over de manier waarop een vergrote EU bestuurbaar moet blijven. Hij wil eerst de onderhandelingen afronden over nieuwe verdragsteksten over de Europese samenwerking op de verschilende terreinen en zaken als hervorming van het landbouwbeleid.

Kleinere landen willen de vraag of bij een vergrote EU nog wel iedere lidstaat een commissaris in de Europese Commissie moet hebben pas bespreken als duidelijk is hoe de toekomstige EU eruit gaat zien. Kok vond het geen zaak de onderhandelingen “te laten ondersneeuwen door eerst en vooral over institutionele kwesties te beginnen”.

De grote lidstaten denken daar anders over. De Duitse minister van buitenlandse zaken Kinkel zei de institutionele problemen even actueel te vinden als de zogenaamde verdieping van de EU. “Een paar zaken moeten opgelost worden, anders is uitbreiding van de EU niet mogelijk”, zei hij. “Er is geen alternatief. Stel u de teleurstelling in Oost-Europa eens voor.”

De Duitse bondskanselier Kohl sprak berichten tegen dat Duitsland een aantal zaken waarover moeilijk overeenstemming kan worden bereikt van de agenda van de IGC wil afvoeren. Hij heeft die indruk zelf vorige week bevestigd door in Ierland te zeggen dat na een Maastricht II (het nagestreefde Verdrag van Amsterdam), altijd een Maastricht III kan volgen. Kohl zei dat zijn woorden verkeerd waren begrepen. Hij zou bedoeld hebben dat Duitsland ook na Maastricht II onverminderd wil voortgaan met de Europese integratie. Na de afsluiting van de IGC in Amsterdam zal volgens Kohl na verloop van tijd blijken dat er opnieuw behoefte is aan verdragswijzigingen waarover onderhandeld moet worden.

De Franse president Chirac kwam op een persconferentie met de meest opgewekte geluiden. Hij zei meer overeenstemming tussen de regeringsleiders te hebben geconstateerd dan hij verwacht had voordat hij naar Dublin kwam. Volgens hem is op de bijeenkomst in Dublin de weg gewezen voor de voortgang van de IGC. Veel regeringsleiders waren tegen hun zin naar de bijeenkomst in Dublin gekomen. De top was onder druk van Frankrijk, met steun van Duitsland, op het laatste ogenblik georganiseerd door het Ierse EU voorzitterschap. Chirac heeft gezegd dat deze extra top een impuls moest geven aan de IGC-onderhandelingen, die volgens hem te traag verliepen. Het is de bedoeling dat in december opnieuw een Europese top in Dublin wordt gehouden. Dan wordt van de Ierse voorzitter verwacht ontwerp-verdragteksten aan de regeringsleiders voor te leggen.

De Britse premier Major hield het overigens, net als de Italiaanse premier Prodi, na de middagbesprekingen voor gezien. Hij vertrok naar Londen voordat het diner begon waar de gesprekken over de IGC voortgezet hadden moeten worden.