Nobelprijs medicijnen voor studie immuniteit

ROTTERDAM, 7 OKT. De Nobelprijs voor de geneeskunde is vanmorgen toegekend aan de Australiër Peter C. Doherty (55) en de Zwitser Rolf M. Zinkernagel (52). Zij krijgen de prijs voor hun onderzoek naar de werking van het cellulaire afweersysteem. Hun werk heeft, volgens het Nobelprijscomité, geleid tot inzicht in het onderscheid dat bepaalde cellen van het afweersysteem, de T-cellen, maken tussen vreemde moleculen en moleculen die onderdeel van het lichaam vormen. Het onderzoek leidt naar mogelijkheden om nieuwe vaccins te ontwikkelen.

“Gerechtigheid!” roept prof. dr. A.M. Kruisbeek uit als ze het nieuws hoort. Kruisbeek is hoofd van de afdeling immunologie aan het Nederlands Kanker Instituut en hoogleraar cellulaire immunologie aan de Vrije Universiteit. Ze werkt in hetzelfde vakgebied als Doherty en Zinkernagel. “Ik heb al jaren tegen studenten en post-docs geroepen dat ze het werk van Doherty en Zinkernagel in het oog moeten houden. Ze verdienen die prijs al lang.”

Doherty werkt momenteel aan de University of Tennessee in Memphis. Zinkernagel is hoofd van het instituut voor experimentele immunologie van de universiteit van Zürich. De prijs krijgen ze voor onderzoek dat ze midden jaren zeventig samen uitvoerden aan de John Curtin School of Medical Research in Canberra, Australië. Daar ontdekten ze bij met virussen geïnfecteerde muizen dat T-cellen om geïnfecteerde cellen te kunnen doden de eiwitten van het virus samen met eiwitten van het lichaamseigen major histocompatibiliteitscomplex (MHC-complex) moet herkennen. T-cellen leren het onderscheid tussen lichaamseigen en lichaamsvreemde eiwitten in de thymus (zwezerik). De T in de naam T-cellen staat ook voor thymus.

De cel-gemedieerde afweer speelt een rol bij onderzoek naar moderne bestrijdingsmethoden van kanker en auto-immuunziekten als reuma, diabetes en multiple sclerose en is belangrijk voor een nieuwe aanpak van vaccins, bijvoorbeeld tegen aids en andere infectieziekten.

Doherty en Zinkernagel delen een geldbedrag van 1,12 miljoen dollar. De Nobelprijzen worden in Stockholm uitgereikt op 10 december, de sterfdag van Alfred Nobel.