Britse vormgevers verstaan de jeugd

Waarom komen de hipste grafisch ontwerpers tegenwoordig van een economisch achterlijk eiland? Een eiland met een harde klassenmaatschappij nog wel, en een repressief, kunstvijandig establishment?

Al lang voor de forum-discussie begon, hing die vraag in het volgepakte Paradiso gisteren, bij de presentatie van een zestal succesvolle, Britse grafisch ontwerpers. Voor het project 'Mind the Gap', over het verschil tussen de moderne Engelse en Nederlandse vormgeving, waren leden van onder meer de toonaangevende groepen Designers Republic, Tomato en Fuel naar Amsterdam gehaald, in samenwerking met de Beroepsorganisatie Nederlandse Ontwerpers.

Op het podium zaten dertien jonge Britten, van wie negen met eigentijdse Trainspotting-stekels. Veel van hen braken eind jaren tachtig door met opdrachten uit de in Engeland bloeiende popmuziekwereld, gevolgd door contractwerk voor Nike of Levi's. Hun werk is divers, maar vertoont ook onmiskenbare overeenkomsten: een sterke invloed van de 'nieuwe media' (computer-sampling, Internet) en van moderne (elektronische) popmuziek. Vooral de techno-house, compleet met 'trance'-esthetica, zet een stempel op hun nerveuze, grof-korrelige werk.

Het gaat daarbij minder om een 'idee' - laat staan een Amerikaanse reclame-'punch line' - dan om een gevoel, een sfeer, die associaties oproept bij de kijker. In Paradiso bleek dat vooral uit een licht pretentieuze film van Tomato, een collectief waarvan ook Underworld-muzikant Karl Hyde deel uitmaakt. Een mengeling van paarse neo-psychedelica en zwart-witte urban jungle-beelden, ondersteund door ambient-house en woorden als 'oceaan' en 'waarheid'.

En waarom juist op het eiland? De vraag stellen is hem beantwoorden, aldus ontwerper Peter Saville. In Engeland heerst een 'gevoel van rebellie', zei hij in het forum. Dat geeft de jeugdcultuur een scherpte en dynamiek die op het continent ontbreken. Alle delen van de jeugdcultuur - muziek, vormgeving, mode - gaan samen, en zo ontstaat een beeldtaal die de jeugd begrijpt, aldus Saville. Zij kunnen de computerbeelden en sferische boodschappen simpel 'decoderen'. Ouderen blijven in verwarring achter, op zoek naar een 'achterliggend' idee.