Van der Ploeg: suggesties Bolkestein over toptarief schandalig

Asielzoekers en verlaging van het toptarief in de loon- en inkomstenbelasting waren de onderwerpen die tijdens de algemene beschouwingen tot het meeste vuurwerk leidden tussen VVD en PvdA. De PvdA-visie op de toekomst van het belastingstelsel: “groener en socialer” stelt het Kamerlid Van der Ploeg.

DEN HAAG, 5 OKT. “De PvdA wil niet doorregeren met de VVD als die in de volgende kabinetsperiode het hoogste belastingtarief wil verlagen.” Gespierde taal van PvdA-fractievoorzitter Jacques Wallage tijdens de algemene en politieke beschouwingen. Wallage reageerde op uitlatingen van VVD-leider Frits Bolkestein. In cultureel centrum De Nieuwe Slof in Beverwijk dicteerde Bolkestein een week eerder de fiscale eisen voor een nieuw regeerakkoord. Het tweede kabinet-Kok, of misschien het eerste kabinet-Bolkestein, moet het toptarief in de loon- en inkomstenbelasting verlagen van 60 naar 50 procent.

In de Tweede Kamer herhaalde Bolkestein de VVD-wens waardoor de schatkist ongeveer 1,75 miljard gulden derft. “Als professor Van der Ploeg tegen Amerikaanse kapitalisten mooi weer speelt met een forse verlaging van het toptarief, dan zie ik niet in waarom de VVD dat ook niet zou kunnen zeggen”, beargumenteerde Bolkestein zijn pleidooi.

Geconfronteerd met deze uitspraak wordt Rick van der Ploeg twee weken later nog kwaad. De financieel woordvoerder van de PvdA-fractie stampt op de grond van zijn werkkamer. “Het is een gotspe. Ik zou het politiek correct hebben gevonden wanneer meester doctorandus Bolkestein zou hebben aangegeven hoe hij de verlaging van het toptarief wil financieren. Zijn losse suggestie om daarvoor de besparing op de rente-uitgaven te gebruiken, vind ik schandalig. Dat geld moeten we gebruiken voor investeringen en de financiering van de vergrijzing.”

In de afgelopen jaren zijn de lasten voor de burgers en bedrijven met ongeveer tien miljard gulden gedaald. Voor de begroting 1997 lag het accent op de kwalificatie voor de economische en monetaire unie (EMU). Voor 1998, en de volgende kabinetsperiode, moet het accent komen te liggen bij de investeringen in de kwaliteit van de samenleving: infrastructuur, milieu en onderwijs. Voor een verbetering van het leefmilieu ziet Van der Ploeg een zeer belangrijke rol weggelegd voor het fiscale stelsel. Het kabinet wil volgend jaar een visie publiceren over het belastingstelsel in het begin van de 21ste eeuw. De PvdA-criteria: “'Groener en socialer' is de slogan die ik op de binnenkant van mijn hand ga schrijven. Dat zijn de twee begrippen op basis waarvan de PvdA een nieuw fiscaal stelsel zal beoordelen.”

Concreet?

“Minder directe belastingen zoals inkomsten- en vennootschapsbelasting, en meer indirecte belastingen zoals BTW en accijnzen. Consumptie moet zwaarder belast ten gunste van lagere fiscale lasten op arbeid. Milieuvervuilende activiteiten moeten via indirecte belastingen zwaarder worden belast.”

Hoe wilt u arbeid goedkoper maken?

“Mijn voorkeur gaat uit naar een verlaging van het tarief van de eerste belastingschijf, maar het zou ook kunnen via een nieuw te introduceren werknemersaftrek. Een vast bedrag dat relatief gunstig uitwerkt voor de laagst betaalde werknemers. De aftrek kan een substantiële bijdrage leveren aan loonmatiging en arbeidstijdverkorting.”

Weer een aftrekpost heeft tot gevolg dat het bedrag waarover belasting wordt geheven, de grondslag, kleiner wordt.

“Dat klopt, maar het heeft een gunstig effect op de de werkgelegenheid waardoor de schatkist meer belastingen incasseert. De grondslag is kleiner geworden door de geleidelijke verhoging van de belastingvrije som (het bedrag van ongeveer 7.000 gulden waarover geen loon- en inkomstenbelasting hoeft te worden betaald, cb). Wij, sociaal-democraten, vinden dat niet zo erg want het is een klassiek instrument om iets voor de laagstbetaalden te doen.

“De belastingvrije som is doeltreffend, maar kostbaar omdat ook de hogere inkomens ervan profiteren. De PvdA wil in een volgende kabinetsperiode de belastingvrije som omzetten in een zogeheten heffingskorting. De belastingvrije voet levert voor hogere inkomens meer op dan lagere; bij een tax-credit ontvangen alle belastingplichtigen van de fiscus hetzelfde bedrag.”

Een nivellerende maatregel stelt de VVD en wijst het voorstel van de hand.

“Het gaat om een fundamentele discussie. Is het niet raar dat op dit moment aftrekposten die niet hebben te maken met het verwerven van inkomen - lijfrente, alimentatie, maar ook de hypotheekrente - worden afgetrokken tegen een tarief oplopend tot 50 en 60 procent? In een volgende kabinetsperiode zouden deze posten tegen één tarief moeten worden afgerekend, bijvoorbeeld het tarief van de eerste schijf van 37,5 procent. Met een heffingskorting wordt het systeem efficiënter, minder kostbaar en het heeft als voordeel dat het aantal belastingconstructies sterk zal verminderen.”

Ook een 'analytisch' belastingstelsel waarbij afzonderlijke inkomensbronnen apart belast worden, zou het aantal constructies beperken.

“Die stap moeten we nemen in de volgende kabinetsperiode. Het creëert de mogelijkheid voor een transparant systeem, mensen gaan hun gedrag minder afstemmen op de belastingen. Mijn streven is dat alle mensen die afstuderen als fiscaal econoom of belastingadviseur gewoon een nuttige studie kunnen gaan doen.”

In de volgende kabinetsperiode: de PvdA een heffingskorting en de VVD een verlaging van het toptarief.

“Een verlaging van het toptarief heeft niet de prioriteit van de PvdA. De heffingskorting zou ongeveer 3,5 miljard gulden op kunnen leveren en dit geld zou je kunnen gebruiken om het toptarief te verlagen. Ik zou het geld liever gebruiken voor een verlenging van de eerste schijf waardoor mensen minder snel het tarief van 50 procent betalen. Over een langer traject worden dan ook de premies voor de sociale verzekeringen betaald. Maar it takes two to tango.”