TAALKUNDE (2)

Sinds de Commissie Vernieuwing Eindexamenprogramma's Nederlands (CVEN) in 1991 haar rapport uitbracht, wordt serieus gekeken hoe taalkunde concreet binnen de lessen Nederlands ingevoerd zou kunnen worden. In dat CVEN-rapport is onder meer te vinden welke taalkundige kennis leerlingen bij het verlaten van de middelbare school zouden moeten hebben.

Ook de Vakontwikkelgroep-Nederlands noemt als een van de doelstellingen in haar eindtermen (1995) het onderdeel taalkunde. Taalkunde is meer dan grammatica. Bij taalkunde wordt de leerling informatie gegeven over taal in de meest ruime zin: aangeboren taalvermogen, taalverwerving, morfologie, fonologie, taalvariatie. Die informatie mag algemeen zijn: generatieve grammatica hoeft niet tot in detail uitgelegd te worden. Wel zou informatie gegeven kunnen worden over overeenkomsten tussen talen en het aangeboren taalvermogen. Docenten Nederlands zullen misschien moeite hebben met nog een onderdeel binnen hun lesuren. Toch is het mogelijk zonder al te veel moeite de leerlingen informatie op taalkundig gebied bij te brengen. In een aantal lessen zou een korte basiscursus taalkunde gegeven kunnen worden, waarna door middel van verschillende teksten dieper op de onderdelen ingegaan wordt. Deze teksten zouden ook goed gebruikt kunnen worden voor het maken van samenvattingen. Het mes snijdt zo aan twee kanten: de leerling bereidt zich voor op het eindexamen (samenvatting) en neemt ook informatie uit de tekst op. Integratie van taalkunde binnen het schoolvak Nederlands is goed mogelijk: het Cito heeft voor 5 VWO een lespakket samengesteld, waarin zo'n basiscursus taalkunde wordt aangeboden, aangevuld met twee thema-cursussen over taalvariatie en taalverwerving. De basiscursus kan zonder veel moeite gegeven worden: de verschillende onderdelen van taalkunde worden in een goed leesbare tekst behandeld.