Oostenrijk; Meest gehaat en meest succesvol

WENEN, 5 OKT. Op de posters van de Oostenrijkse Vrijheidspartij roept Jörg Haider de kiezers op bij de Weense gemeenteraadsverkiezingen op 13 oktober met de heersende partijen af te rekenen. Hij doet dat in dezelfde woorden als de nationaal-socialisten in 1932: Wahltag ist Zahltag. Deze overeenkomst is niet toevallig. Steeds openlijker en vaker imiteert Haider de methodes van de nazi's.

Brigitte Bailer-Galanda, historica en Haider-watcher van het eerste uur, heeft de redes van Goebbels en Haider met elkaar vergeleken en noemt de overeenkomsten schrikbarend. De gepromoveerde jurist Haider laat geen gelegenheid onbenut om met behulp van democratische spelregels de democratie te schaden. Volgens politicoloog Anton Pelinka is Haider de succesvolste maar ook de meest gehate politicus. Tweederde van de kiezers gruwt van hem. Zelfs binnen de eigen gelederen wordt hij meer gevreesd dan gewaardeerd.

De aanhang van de Vrijheidspartij, de F, wordt op 25 procent (1 miljoen kiezers) geschat en vormt een zeer heterogene groep. De nationale en nationaal-socialistische vleugel baart opzien maar is in de minderheid. De meerderheid bestaat uit jonge arbeiders, die zich door de sociaal-democraten in de steek gelaten voelen. Ontevredenen uit alle lagen van de maatschappij zijn Haiders voornaamste doelgroep. Hun angsten en frustraties worden door hem handig gemanipuleerd. De parasieten, dat zijn zowel de politici van de oude partijen als ook de buitenlanders, leven goed op kosten van de eerlijke, hardwerkende Oostenrijkers en dat moet ophouden! Dat is in principe Haiders enige boodschap.

Haider heeft veel te danken aan het falen van de twee grote partijen, SPÖ en ÖVP, die zeer verdeeld zijn over de aanpak van sociale misstanden. De regering regeert niet, maar reageert - op de acties van Haider. Binnen de ÖVP bestaat een sterke anti-Haider vleugel, toch wordt om tactische redenen voortdurend op een eventuele samenwerking met de F gezinspeeld. De partij vormde bovendien voor de machtsgreep van Haider in 1986 samen met de SPÖ een kleine coalitie; van de respectabiliteit als regeringspartij profiteert de F nu nog.

Met ingang van september geldt in het parlement een nieuw reglement van orde dat regering en oppositie, met uitzondering van de F, samen hebben besloten. De spreektijd van de afgevaardigden werd aan vaste tijden gebonden en een sluitingstijd vastgesteld. Officieel om een efficiëntere werkwijze van het parlement te bereiken, maar het is geen geheim dat deze nieuwe orde ook bedoeld is om de obstructiepolitiek van de F-afgevaardigden tegen te gaan. Met urenlange speeches en interventies proberen ze de democratie van binnenuit te ondermijnen.