Antibioticumkuurtje bij hardnekkige middenoorontsteking

Een acute middenoorontsteking is een zeer pijnlijke, maar betrekkelijk onschuldige aandoening die praktisch iedere peuter wel een keer doormaakt. Bij ongeveer 20 procent van de kinderen verloopt de aandoening minder onschuldig. Er is dan sprake van hardnekkige ontstekingen met vochtophoping in het middenoor, een aandoening die lijmoor genoemd wordt (otitis media met effusie).

Een kleine tien jaar geleden was in Nederland het doorprikken van het trommelvlies hiervoor dè behandeling. Tegenwoordig zijn bijna alle artsen het er over eens dat men bij een lijmoor beter eerst even kan afwachten. Het is echter onduidelijk hoe lang die periode van oplettend afwachten moet duren en wat daarna de beste aanpak is: eerst antibiotica of meteen doorsturen naar de keel-, neus- en oorarts, die dan vaakbuisjes in het trommelvlies plaatst. Dit probleem is nu gedeeltelijk opgelost; onderzoekers van de Universiteit van Utrecht hebben laten zien dat een antibioticumkuurtje bij kinderen met een hardnekkige oorontsteking na een periode van afwachten zinnig is (The Lancet, 14 sept).

Om zoveel mogelijk gevallen van chronisch lijmoor met vaak vage klachten op te sporen, vroegen de Utrechtse onderzoekers 57 huisartsen in de omgeving alle kinderen van zes maanden tot zes jaar te selecteren die last hadden van gehoorsverlies (vaak de belangrijkste klacht bij lijmoor) of door de mond ademen en verder alle kinderen met een voorgeschiedenis van herhaalde infecties in de bovenste luchtwegen of van een acute middenoorontsteking in de voorafgaande zes weken. Al deze patiëntjes moesten ze zorgvuldig onderzoeken met de oorspiegel en een tympanometer (waarmee de beweeglijkheid van het trommelvlies is te meten). De huisartsen spoorden op deze manier 433 kinderen met lijmoor op. Na drie maanden oplettend afwachten hadden 223 van deze patiëntjes nog steeds last van lijmoor. Daarvan namen er 162 deel aan het onderzoek. Die werden door de betrokken huisartsen volgens het toeval behandeld met antibiotica (co-amoxiclav) of met een placebo. De meeste van de proefpersoontjes hadden, overeenkomstig de gebruikelijke terughoudende aanpak in Nederland, tevoren nog geen antibioticum gehad. Na twee weken bleek 84 procent van de kinderen in de placebogroep nog steeds last te hebben van een middenoorontsteking, vergeleken met 53 procent van de met antibiotica behandelde kinderen.

De auteurs benadrukken dat, ondanks dit relatief gunstige resultaat, terughoudendheid met antibiotica op zijn plaats blijft. Er zijn namelijk nogal wat kinderen die herhaaldelijk - vaak zelfs ieder kwartaal - last hebben van een lijmoor. Bij herhaalde behandeling met antibiotica is er kans op het ontstaan van resistente bacteriën en verder heeft eenderde van de met co-amoxiclav behandelde kinderen last van bijwerkingen (meestal goedaardige maag- en darmklachten). Daarom adviseren de Utrechtse onderzoekers bij deze aandoening antibiotica te beperken tot de groep kinderen met echt hardnekkige middenoorontstekingen. Die reageren daar beter en langer op en het is goedkoper, want iedere bespaarde buisjes-inzetoperatie is er een.