Vastberaden Jeltsin ontslaat generaals

MOSKOU, 4 OKT. President Jeltsin heeft gisteren verzekerd dat hij de leiding over Rusland nog stevig in handen heeft. Vandaag voegde hij de daad bij het woord door zes generaals van hun functie te ontheffen. De actie is onderdeel van een voortdurende zuivering van de defensietop, die afgelopen zomer is begonnen met de vervanging van minister Gratsjov door Igor Rodionov.

“Je krijgt soms de indruk dat, terwijl de meesten denken aan de toekomst van Rusland en hun best doen het leven te verbeteren, sommigen de ziekte van de president aangrijpen om niets te doen, om alleen maar aan het eigen belang te denken en allerlei intriges uit te broeden”, zei Jeltsin gisteren in een radiopraatje. “Maar ik heb het voor de verkiezingen gezegd en ik herhaal het nu: haast u zich niet de portretten al te wisselen. Het land heeft een president en bovendien een actieve president.”

Jeltsin reageerde hiermee op de kritiek uit het Russische parlement en op speculaties dat naaste medewerkers als premier Tsjernomyrdin en veiligheidsadviseur Lebed zich al warmlopen voor de volgende verkiezingen. Jeltsin is in juli voor vier jaar herkozen, maar verblijft al weken in het ziekenhuis in afwachting van een hartoperatie. De zesenhalve minuut durende toespraak was het eerste van wat een serie radiopraatjes moet worden. Verder laat de president zich bijna elke avond op de televisie zien terwijl hij functionarissen ontvangt. Gisteren was voor het eerst in anderhalve maand ook generaal Lebed aan de beurt, die door Jeltsin secretaris van zijn veiligheidsraad was gemaakt.

Pagina 5: 'Lebed heeft mijn opdracht volbracht'

“Mijn medewerker Aleksandr Lebed heeft mijn opdracht volbracht en het militaire conflict gestopt. Het allerbelangrijkste is dat hij erin is geslaagd een eind te maken aan het bloedvergieten”, zei Jeltsin in zijn radiopraatje. Maar na de ontmoeting met Lebed, die volgens het Kremlin 28 minuten duurde, gaf Jeltsin een opmerkelijke verklaring voor het televisiejournaal: “Ik had een lange en niet zo gemakkelijke conversatie met Lebed. Hij bracht een reeks klachten naar voren.”

Eén van de klachten betrof volgens Jeltsin de oprichting van een adviesraad die zich moet buigen over hervorming van de strijdkrachten. Lebed is slechts gewoon lid van de raad. Secretaris is Joeri Batoerin, Lebeds voorganger als veiligheidsadviseur. “Om de kwestie zo te stellen: anders neem ik ontslag... Ik denk dat Lebed daarvoor onvoldoende reden heeft”, zei Jeltsin. “Hij moet nu gewoon aan het werk gaan, de taken uitvoeren die hij al heeft en zich meer inspannen om samen te werken met de premier en de andere diensten. (...) Je kunt niet de hele tijd met iedereen ruzie maken.”

De uitleg was opmerkelijk omdat Lebed zelf in het openbaar nooit bezwaar gemaakt tegen de nieuwe adviesraad, die al in juni is opgericht maar vanmorgen voor het eerst bijeenkwam, zonder Lebed overigens. Evenmin heeft hij met aftreden gedreigd. Toen Lebed vorige week werd gevraagd of hij nog wel in dit vaak door hem bekritiseerde landsbestuur wil werken, antwoordde hij: “Je kunt niet ontsnappen uit een onderzeeër.” Het is dus de vraag of Lebed werkelijk met aftreden heeft gedreigd, of dat Jeltsin even wilde laten zien wie er de baas is. De president riep schoolkinderen op hun geschiedenisleraren zo lastig mogelijke vragen te stellen. “Jullie hebben het volste recht dit te doen. Schrijf me hoe de les verliep. Jullie zijn onze toekomst.”