Oprichter TNT boos over verkoop erfgoed

SYDNEY, 4 OKT. Ken Thomas is boos. Op het bedrijf waaraan hij ooit zijn naam verbond, is deze week een bod gedaan door een buitenlandse koper. De 83-jarige oprichter en voormalig eigenaar van Thomas Nationwide Transport, het Australische transportbedrijf dat later kortweg TNT is gaan heten, heeft er gisteren bij de overheid op aangedrongen om de voorgenomen verkoop aan de Nederlandse KPN te blokkeren.

“Die hele overname is een schande. Het is absoluut niet in het belang van Australië dat dit mooie transportbedrijf straks in Nederlandse handen valt”, vertelt Thomas. “Dit Australische bedrijf heeft een prachthistorie. Het heeft op een enorme manier bijgedragen aan de werkgelegenheid in dit land en het heeft de service naar een hoog niveau getild. Zoiets mag je niet verkopen!”

Hoofdschuddend schuifelt Thomas, één van Australië's meest befaamde na-oorlogse zakenmannen, door het rommelige kantoortje op de eerste etage van wat hij 'het familiebedrijf' noemt. Het ligt in Castle Crack, een buitenwijk van Sydney, niet ver van de plek waar over vier jaar de Olympische Spelen zullen plaats hebben. Op de begane grond is de fabriekshal waar de nazaten van Thomas een papier- en verpakkingsonderneming runnen. Elke maand controleert de oude baas hier de boeken. “Het is een marginale handel”, zegt Thomas, “Maar ik doe dit graag voor de familie.”

Precies vijftig jaar geleden zette vrachtwagenchauffeur Ken Thomas zijn eigen transportbedrijf op. “Ik had bij een bank gewerkt, ik was leraar geweest en winkelbediende. Nu wilde ik m'n eigen zaak hebben”, blikt hij terug. Die eigen zaak bestond uit een vrachtwagen en Thomas zelf. Hij begon met het transport van lege flessen door de straten van Sydney, maar kreeg snel meer opdrachten binnen. Zijn onderneming 'K.W. Thomas Transport' groeide hard. Eigenaar en directeur Thomas - 'a self made man and a very down to earth truckie', noemt hij zichzelf - studeerde in de avonduren economie om de ontwikkelingen in zijn bedrijf beter te kunnen sturen. Het hielp: in 1962 bracht hij Thomas Nationwide Transport naar de beurs van Sydney.

Vijf jaar na de beursgang nam Thomas branchegenoot Alltrans over. Dat transportbedrijf was in 1950 opgezet door twee slimme zakenlieden, Peter Abeles en George Rocky. “Als er klanten langs kwamen, lieten zij de twee chauffeurs van de twee trucks die ze hadden tijdens het gesprek een paar keer langs het raam rijden. Zo leek het dat ze een hele vloot vrachtwagens hadden!”, herinnert Thomas zich. Door de acquisitie kreeg Thomas Peter Abeles naast zich. “Ik heb hem bewust directeur gemaakt van ons bedrijf. Dat was een van de voorwaarden bij de overname. Die man was een geniale manager. Hij sprak vijf talen en kon zich makkelijker dan ik in de zakenwereld bewegen”, vertelt Thomas.

Onder leiding van Abeles ging het Australische transportconcern de grens over. In 1969 deed het acquisities in de Verenigde Staten en Canada. Een jaar later stapte Thomas Nationwide Transport in de scheepvaartwereld door een belang van 33 procent te kopen in Bulkships (in 1980 groeide dat belang tot 100 procent). In 1972 werden de activiteiten verder verbreed toen Abeles besloot 23 procent van de Australische luchtvaartmaatschappij Ansett te kopen. Dat belang werd in 1979 uitgebreid tot 50 procent; de andere helft van de aandelen kwam in handen van Rupert Murdoch's News Corporation.

De acquisities gingen verder en diversificatie van de activiteiten en de mondiale aanwezigheid van het concern maakten een pakkende, korte naam noodzakelijk: in 1985 werd Thomas Nationwide Transport officieel omgezet in TNT. Ken Thomas was toen al lang verdwenen bij het bedrijf. In juli 1972 werd hij door de toenmalige raad van commissarissen de laan uit gestuurd. “Dat hadden ze heel sluw bedacht”, vertelt hij. “Net toen mijn maatje Peter Abeles ver weg in het buitenland zat, werd ik ontslagen.” Thomas's uitgesproken meningen (hij was onder meer lid van een protestbeweging tegen militaire inmenging in Vietnam) en de weigering van de voormalig vrachtwagenchauffeur zich aan te passen aan het keurige karakter van Sydney's zakenwereld, werden hem steeds minder in dank afgenomen.

“Ik ben wie ik ben. Ik hou absoluut niet van uiterlijk vertoon”, legt Thomas uit. “Misschien ben ik daarom nooit geaccepteerd in het zakenmilieu. Ik zei soms de verkeerde dingen en soms deed ik wel eens iets fout. Maar ik was een goede personeelsman. De troepen stonden massaal achter me. We vormden een fantastisch team samen in die tijd”, klinkt het wat melancholiek.

Voor de pionier van het Australische vrachtransport is het nog steeds niet te bevatten dat 'zijn' TNT zal worden overgenomen door een Nederlands concern. Thomas wordt er ook geen cent wijzer van. “Ik heb al mijn aandelen TNT in de jaren zeventig moeten verkopen om mijn schulden in mijn nieuwe handel te kunnen betalen”, vertelt hij. “Je hoorde in die dagen vaak de theorie dat een goede zakenman in alle bedrijfstakken terecht kon. In mijn geval lukte dat niet”, vertelt Thomas, en noemt een lijst van mislukte avonturen in industrieën als mijnbouw en parelvisserij op. Het kostte hem alle miljoenen die hij als vrachtwagenchauffeur bij elkaar had verdiend.