Na Bob kwam Patrick kwam Christian; Brigitte Bardot wordt 62

Frankrijk is weer in de ban van Brigitte Bardot. Uitbundig vieren de Fransen de 62-ste verjaardag van de ster en ze lezen haar dikke autobiografie. “Willen we allemaal precies weten wanneer, hoe lang en aan wie Brigitte zich heeft verslingerd? Ja, want die liefdes zijn de essentie van het fenomeen BB.”

Brigitte Bardot: Initialen B.B.. Uitg. Vassalucci, 544 blz, 88 foto's. Prijs ƒ 39,90.

Micheline, mijn Parijse kioskhoudster, weet precies waarom Frankrijk weer op zijn kop staat voor BB: “Dit land was in de jaren vijftig en zestig verkrampt, alles was keurig, we moesten doen wat pa en ma zeiden. Zij bracht opwinding, een elan van bevrijding, vooral seksueel. Wij vonden dat spannend, maar we mochten er bij ons in Bretagne niet te veel naar kijken. Als je nu de tijdschriftomslagen ziet waar toen schande van werd gesproken, dan lach je er om.”

Monsieur Dufour, middenvijftiger, werkzaam op de boekenafdeling van een groot warenhuis, herinnert zich hoe hij in dienst met zijn maten naar een nieuwe BB-film ging. “Het was een grote tegenvaller, er gebeurde niks. Maar dat gaf niet, het was een geweldig wijf, prachtige borsten, mooie billen” - hij zegt het bijna religieus. “Alleen spelen kon ze niet.”

Als puber wanhoopte ze nog: 'Waarom had de goede God me geschapen met vreselijk steil kastanjebruin haar, met kippige ogen waardoor ik een bril moest dragen en met vooruitstekende tanden (omdat ik op mijn duim had gezogen), zodat ik een beugel moest dragen om dat te corrigeren. Die beugel heeft trouwens niets gecorrigeerd, gelukkig! Vandaar mijn konijnentanden en mijn in de hele wereld beroemde pruilmond.'

Brigitte Bardot, eens de mooiste vrouw van Frankrijk, mocht van haar moeder nog geen make-up en bh dragen toen de 23-jarige assistent-cineast Roger Vadim haar ontdekte, en zij het verschijnsel man. Het haar werd snel blond, de bril verdween - contactlenzen waren er nog niet en de pil evenmin. Zij was vijftieneneenhalf toen Vadim haar 'van die lastige maagdelijkheid' bevrijdde. Brigittes ouders verboden haar met hem te trouwen vòòr ze achttien was. Dat lukte, maar tegen die tijd was ze wel aan haar tweede abortus toe. Les Bardots waren hun dochter toen allang kwijt, al zouden ze haar op gezette tijden in tranen langs zien stuiven. Op weg naar de volgende hartstochtelijke ramp.

Het noodlot van BB was dat zij altijd de definitieve grote liefde ontdekte als de vorige net bij haar was ingetrokken. Dat gaf spanningen, één onfortuinlijke plakker eindigde naakt onder aan de trap. 'Vier bruiloften en een bevalling', is de vrolijke kop in één van de Franse bladen deze week, maar dat slaat alleen op de officieel geregistreerde huwelijken. In de lijvige memoires van haar filmjaren (1952 tot 1973) noteert Bardot een stuk of tien andere liaisons en nog heeft zij op aandringen van haar Franse uitgever een keuze gemaakt.

Willen we allemaal precies weten wanneer, hoe lang en waarom Brigitte zich heeft verslingerd aan deze prachtmannen? Ja, want dat leven en die liefdes zijn de essentie van het fenomeen BB. Haar geluk en ongeluk hing er van af. 'Als ik niet verliefd ben, word ik lelijk', schrijft ze.

Ex-BB-mannen

Frankrijk gaat serieus en intensief om met zijn filmgeschiedenis en zijn sterren. Toen het grote commerciële tv-station TF1 vrijdag een 'soirée speciale' wijdde aan de 62-ste verjaardag van de ster en het uitkomen van Initiales BB zaten 8,5 miljoen Fransen paraat voor de buis. Dat was bijna de helft van alle kijkers.

Alsof er niets gebeurd was draafde in het 'Dit is uw leven'-achtige programma bij verrassing Roger Vadim op, vier echtgenotes en een paar grijze haren rijker. Hij was de enige aanwezige van de Vereniging van ex-BB-mannen. Serge Gainsbourg is dood, Gilbert Bécaud, Günther Sachs, Jean-Louis Trintignant, Jacques Charrier, Sacha Distel en al die andere 23-jarigen van weleer waren er toch maar niet. In hun plaats kwamen werkloze presidenten als Valéry Giscard d'Estaing en Lech Walesa haar omhelzen - de laatste met één rode roos in de vuist. BB, die tegenwoordig full-time dierenactiviste is, trof Giscard, de jager, met een pijnlijke anekdote uit haar dolle jaren: de toenmalige minister, die zij bij een valpartij op de wintersport had ontmoet, was telefonisch nogal gecharmeerd geraakt van haar assistente. Toen hij de volgende avond bij BB aan huis kwam om die assistente beter te leren kennen, had BB een vriend gevraagd zich in plaats van de assistente in een wulpse jurk te hullen. De toen al bekende politicus wist niet hoe snel hij moest wegkomen.

Eind deze week is Bardot de enige gast in het tv-programma Bouillon de Culture van Bernard Pivot (dat later ook op TV5 wordt uitgezonden). Frankrijk haast zich het 530 bladzijden tellende boek van BB te kopen, als een vriend die eindelijk weer eens wat hoort van een oude geliefde. Zelf ziet zij het als een biecht. 'Ik wil nu wel eens de diepte van mijn leven laten zien. Er is zo veel onwaars over me gezegd en geschreven. Men belicht altijd maar één kant van mij, het sekssymbool, de mannenverslindster en op vlees en ontucht beluste harpij (-) Dat is het grote onrecht dat men mij heeft aangedaan. In wezen was ik schuw, breekbaar, verlegen, overgevoelig, trouw of in intentie trouw, maar ontzettend kwetsbaar. Ik moet mijn eigen sporen achterlaten. En toch ben ik niet iemand die in het verleden leeft. Ik verafschuw herinneringen.'

Er is meer waar zij een hekel aan heeft. BB haat 'negerkunst', zij 'haat' alleen-zijn, gezelschap, reizen, in Parijs blijven, breken met een geliefde, het moederschap ('Mère d'enfant, merde enfant' en elders schrijft ze: 'Ik had een moeder nodig, geen kind.'), zij haat de dood (al slikte ze met enige regelmaat genoeg pillen om nooit meer bij te komen). Personeel kan zij niet uitstaan, - een vijftien jaar trouwe secretaris heeft destijds al haar geheimen voor 50 miljoen oude franken verkocht, maar BB weet zich geen raad zonder haar gevolg van amazones, grimeuses, kleedsters, chauffeurs, reserve vrienden, kooksters, oppassers voor haar zoon en haar drie huizen, waar tegenwoordig 120 honden, geiten en poezen wonen.

De biografie is een wervelwind van dramaatjes, wurgcontracten, vier persoons-bontjassen, en pogingen om het door de publiciteit gedicteerde leven van een ster te ontlopen. De Franse Marilyn Monroe meet haar successen niet uit, ze beleefde haar groeiende faam meer als een natuurverschijnsel dan als iets wat zij verdiend heeft. Zij geniet er gelukkig ook wel een beetje van, vooral als zij met haar gevolg onderweg in Spanje of Schotland nog een lammetje kan redden. Alles wat vier poten heeft en niet spreekt is welkom aan boord van haar 'Rolls van Noach'.

Veldhospitaal

Het blijft een permanente vlucht, voor zichzelf, voor vrijers die na een tijdje 'dachten dat zij Brigitte Bardot waren', en vooral voor de paparazzi die haar achtervolgen. Zij moet steeds nieuwe geheime plaatsen vinden om haar vlam-van-dienst te ontmoeten - de pers jaagt meestal nog op een exclusieve foto met de vorige. In New York flitsen de fotorovers haar ene nog functionerende oog halfblind. Wanneer zij tegen wil en dank haar enige kind verwacht (van de acteur Jacques Charrier, uit Babette s'en va-t-en guerre, 1959) wordt een veldhospitaal ingericht in haar belegerde Parijse appartement. Een bevriende fotograaf mag de verlossende foto's maken die de wereld informeren over het geluk van moeder, vader en kind - die elkaar daarna nauwelijks meer zouden zien. Nicolas, haar zoon van 36, die zij de moedermelk niet gunde, woont met zijn Noorse vrouw en kinderen in Noorwegen. Bardot: 'Ik ben geen grootmoeder, ik versta ze niet eens.' Maar de relatie is beter dan vroeger; op bladzijde 352 vraagt ze hem zelfs vergiffenis.

Zij leeft niet in het verleden, zegt ze, maar Bardot heeft vanaf haar veertigste aan dit boek gewerkt. Zonder één dagboekaantekening heeft ze 21 jaar lang haar verleden zitten herbeleven. Dat heeft haar op de been gehouden. Bardot erkent geen groot schrijfster te zijn, dat blijkt ook, het boek springt van de hak op de tak, ze schrijft zoals ze praat. In de (haastige) vertaling in een soort doorzonwoning-Nederlands is dat nog wat kneuteriger dan in haar Frans uit de betere wijken van Parijs.

Het video-archief in BB's hoofd leverde, begrijpelijk, de mooiste beelden op over grote liefdes, zoals die geheim bedoelde romance met de getrouwde zanger Bécaud: 'Gilbert kwam, mysterieus, hartstochtelijk, zijn leven vergetend bij de deur en denkend aan mij, aan ons! Wat was het een raar gevoel om verliefd te zijn op iemand die wereldberoemd was! Ik bekeek het gezicht van dichtbij, van heel dichtbij, ik herkende hem niet en toch was hij het! Hij was het! Die avond gaf hij me een platina-kettinkje met een diamant van Cartier. Ik die geen cadeau gekocht had, gaf hem de sleutel van [mijn appartement aan de Avenue] Paul Doumer, die in zijn hand wel een talisman leek.' En: 'We picknickten op de grond, we vraten elkaar met de ogen op en hadden verder geen honger. Alleen de koele champagne, die ik uit zijn mond dronk, of hij uit de mijne...'

Zijn voorganger, haar tegenspeler Trintignant (uit Et Dieu créa la femme, 1956) was één van die andere eeuwige liefdes die te vroeg tot haar kwamen. 'Jean-Louis wilde me alleen, naakt, natuurlijk, eenvoudig, wild. We sliepen 's nachts op het warme zand van het strand en hij leerde me de namen van de sterren. (-) Hij wijdde me in de intense, allesomvattende liefde in.'

Later daalt het niveau van haar mannen wat, constateert zij zelf. De muziekmakers Sacha Distel en Serge Gainsbourg acht ze nog steeds hoog, playboy en Opel-erfgenaam Günther Sachs op een paradoxale manier ook omdat hij haar soms bescherming biedt (al haat zij de vaste kliek om hem heen, 'ik ben waarschijnlijk de enige vrouw die met zeven mannen op huwelijksreis ging.'). Daarna kwamen Bob, een Braziliaanse gokker, en Patrick, een verwende Parijse nietsnut, en Christian, een barman uit Méribel, en ga zo maar een tijdje door. Gigolo's, zoals ze zelf vaststelt.

Het zou prachtig zijn als ze er gelukkig mee was geweest. Maar na één jaar Sachs schrijft Bardot: 'Ik heb slechts passies gekend. Passies duren nooit lang, ze zijn heimelijk, ze zijn rusteloos in hun vernietigende waan en laten niets achter zich dan bitterheid en eenzaamheid.' Later analyseert zij deze draad door haar leven: 'Ik heb onder al mijn verliefdheden nooit een man ontmoet die mij echt waardig was. Ik moest me tevreden stellen (tot op de dag van vandaag, ik ben 61 nu ik deze regels opschrijf) met mannen die te jong, te verwend en te onervaren waren, die me niets brachten dan desillusies, beslommeringen en problemen.' Leuk voor de huidige meneer Bardot.

Films

Maar het filmen dan, zij speelde toch in Les Grandes Manoeuvres van René Clair, Vie Privée en Viva Maria van Louis Malle, Le Mépris van Godard en 44 andere films, waaronder La Vérité van Clouzot, waarmee zij voor haar eigen gevoel haar eer als actrice heeft gered.? Ja, daar ging het om, maar slechts zijdelings in haar memoires. Bardot vertelt er steeds even over, als een griep waar zij maar niet van af komt. Meedogenloos eerlijk ook: 'Ik ben nooit een actrice in hart en nieren geweest. Wat ik leuker vond aan het filmwereldje waren de avonden, als het werken er op zat. Ik ben nooit in de huid van mijn personages gekropen, ik heb ze altijd in mijn huid gestopt.'

Vadim, 'mijn vriend, mijn broer', bevestigde dat vorige week op haar tv-verjaardag: 'Het was fantastisch met haar te filmen. Je hebt grote acteurs en supersterren. BB behoorde tot die tweede categorie. Net als Gary Cooper, die was Gary Cooper. Brigitte was Brigitte, die kon niets anders zijn, en dat was genoeg.'

Terwijl zij haar 48-ste film aan het opnemen was, (Colinot Trousse-Chemise, 1973) brak Bardots laatste wil om filmactrice te zijn. “Ik had ineens genoeg van al dit doen alsof. Ik voelde me gevangen en heel ver weg van alles wat waardevol was in het leven. (-) Ik ben nooit op het besluit teruggekomen, ondanks een massa soms erg verleidelijke aanbiedingen.'

In het felicitatie-concert dat alle Franse media dezer dagen bereiden aan de vrouw wier evenbeeld als Marianne de stadhuizen van Frankrijk siert, is Le Monde een opvallende afwezige. Niet omdat de krant niet van films houdt, maar omdat zij het boek een trieste weerslag van een onbegrepen leven vindt, van een vrouw die weinig wijsheid heeft vergaard in 62 jaar. Welke Bardot is hier eigenlijk aan het woord?, vraagt de recensent zich af. De vrouw die zong bij de revolutie van 1968? Of de 'verhitte predikante' die sinds vier jaar met een vriend van Jean-Marie Le Pen leeft. De extreem-rechtse politicus noemt zij 'een charmante intelligente man, die net als ik protesteerde tegen bepaalde dingen.' Later wijdt zij uit over 'de aftakeling van Frankrijk, waar kloosters in de uitgestorven dorpen zijn vervangen door moskeeën. Het luiden van het angelusklokje dat de oogsttijd aankondigde, is verstomd en vervangen door de aan de moslims gerichte oproep vanaf de minaret om neer te knielen voor gebed.' In een ingezonden stuk in Le Figaro heeft BB het rituele slachten van de Franse moslims onlangs aangevallen in bewoordingen waarvoor zij zich in december moet verantwoorden in een proces wegens 'uitlokken van rassenhaat'.

Ook homoseksuelen (pédé's) krijgen de schuld van alles en nog wat, zelfs van een vermeende neergang in de mode, die zij afdoet als 'prêt-à-pédé'. De beweging van '68 noemt ze nu 'een seksuele revolutie'. 'Cohn-Bendit veranderde de Sorbonne in een bordeel. Het was het exhibitionisme ten top, morele en fysieke bandeloosheid, het verlies van alle waardigheid...' Een tirade die zij even verder afwisselt met een herinnering aan de één of andere filmset in Rome waar zij het oog liet vallen op een jonge producent die gefascineerd door haar raakte: 'En omdat ik me toch maar verveelde, bracht ik hem het hoofd op hol.'

Zij heeft het allemaal achter elkaar opgeschreven en nooit meer nagelezen, zegt BB. Jammer en ook weer niet. Zij had hier en daar een conclusie kunnen trekken of een tegenstrijdigheid eruit halen. Nu is het document authentieker. Misschien moeten mensen hun eigen leven niet willen analyseren. Brigitte Bardots originaliteit bestond niet alleen uit haar perfecte maten, maar ook uit een unieke vorm van verzet tegen de zinloos gevestigde orde. Nu zij dat instinct niet fris heeft weten te houden, is het misschien maar het beste dat zij haar 'persoonlijkheid en roem uitvlakte ten gunste van de dieren'. Zij zet zich via de Fondation Brigitte Bardot helemaal voor hen in en sluit haar memoires af met de woorden: 'Ik vergat mijn diepte om nergens anders meer aan te denken. Ik trad binnen in de godsdienst der dieren.'