De IMF-methode

“WIJ VERWELKOMEN de steeds snellere integratie van de wereldeconomie in de afgelopen tien jaar.” In alle toonaarden verkondigden ministers van Financiën en centrale bankiers deze week een dergelijke boodschap tijdens de jaarvergadering van het Internationale Monetaire Fonds en de Wereldbank in Washington. Maar dat ook Xayosomphone Phomvihane, gouverneur van de centrale bank van de Democratische Volksrepubliek Laos, deze woorden sprak, geeft aan hoezeer de wereld is veranderd.

Tot in de verste uithoeken is het evangelie van open markten, liberalisatie en particulier initiatief doorgedrongen. Deze transformatie heeft een veelheid van oorzaken. De voorbeeldfunctie van economisch succesvolle landen, de teloorgang van het populistische nationalisme in andere landen en de verkruimeling van de commando-economieën hebben daar aan bijgedragen. Maar evenzeer heeft de consistente boodschap van het Internationale Monetaire Fonds, op geringe afstand gevolgd door de Wereldbank, een rol gespeeld.

De Washington-consensus wordt het gemeenschappelijke IMF-Wereldbank-recept wel genoemd. Aanpassingsprogramma's met op korte termijn vaak pijnlijke effecten zijn door het IMF en de Wereldbank verdedigd. Lage inflatie, terugdringing van begrotingstekorten, invoering van marktprikkels ter vervanging van politieke economische sturing, privatisering van inefficiënte staatsbedrijven, afschaffing van prijscontroles, stabilisatie van de wisselkoers, een open handelspolitiek en micro-economische hervormingen - dat zijn de belangrijkste ingrediënten van de Washington-consensus. Deze aanbevelingen zijn in vrijwel alle landen op hevige weerstand gestuit, maar eenmaal uitgevoerd werpen ze geleidelijk hun resultaten af.

Inflatie vormt een goede graadmeter. Dit jaar is er geen enkel land in de wereld met hyperinflatie en overal, van ex-communistische landen tot Latijns Amerika, is sprake van dalende inflatiecijfers. Lage inflatie vormt niet het enige ingrediënt voor economisch succes, maar hoge inflatie leidt vrijwel altijd tot onoverkomelijke moeilijkheden.

Het radicaal veranderde internationale economische klimaat valt ook af te lezen uit de verschuiving van officiële ontwikkelingshulp naar particuliere kapitaalstromen die zich op steeds meer 'opkomende landen' richten. Dit jaar zal de particuliere netto-kapitaalstroom (nieuwe leningen en investeringen min rente en aflossingen) vijftien keer zo groot zijn als de officiële netto-hulp.

FASCINEREND IS de dynamiek van de ontwikkelingen. Dat is om te beginnen de prestatie van een handvol economische hervormers die de moed hadden om veranderingen in hun land door te voeren en die daarna als voorbeeld voor anderen fungeerden. Het IMF en de Wereldbank hebben geholpen om de weg te wijzen in de richting van een verstandig beleid. Met alle nieuwe problemen die zich aandienen of de crises die ongetwijfeld weer zullen komen, is het algemene gevoel van tevredenheid over de internationale economische ontwikkelingen van dit jaar een bescheiden compliment voor de rol die deze instellingen vervullen.