Toneel in Londen

Wie in oktober iets van het Londense toneel wil beleven met een minimaal risico van teleurstelling kan het veiligste terecht bij drie nieuwe opvoeringen van negentiende-eeuwers. Na bezoeken aan Ibsens John Gabriel Borkman in het National Theatre, Peter Halls versie van Oscar Wildes An Ideal Husband in de Old Vic, en Tsjechovs Uncle Vanya met Derk Jacobi in de regie van Bill Bryden (Albery) zal haast iedereen toegeven dat het weer de moeite waard was.

Nieuw werk is zelden zo onbetwistbaar, ook niet de opmerkelijkste première van de laatste weken, Blinded by the Sun van Stephen Poliakoff (National Theatre). Het stuk speelt zich af in een wetenschappelijk instituut waar een van de medewerkers aankomt met een uitvinding die niet klopt en waar hij iets aan vervalst moet hebben. In de eerste helft is het gegeven kernachtig uitgewerkt. Na de pauze wordt de verwachting van een toegespitst conflict niet vervuld. Wij zien een samenleving waar alles onder het vloerkleed geveegd wordt. Het is een geloofwaardige wereld met vertrouwde trekken, maar de vraag wat Poliakoff ermee bedoelt blijft onbeantwoord. Geen verloren avond; ook geen pure winst.

Wie zich met de ondergrondse naar de Lyric in Hammersmith haast kan daar nog twee weken het bijzonderste stuk van de maand zien. Sarrasine, door Neil Bartlett en Nicolas Bloomfield naar een verhaal van Balzac, gaat oorspronkelijk over de liefde van een theaterbezoeker voor een castraat van de opera. In de toneelversie is het erotische element verder gecompliceerd; de ene hoofdpersoon is weggelaten en de andere in drieën gesplitst; de tijd is gemoderniseerd. De hele fantasie staat nergens met twee benen op de grond, de muziek geeft de toon aan en de seksen zijn niet van elkaar te onderscheiden. De toeschouwer wordt er lichthoofdig of in ieder geval lichtvoetig van.

In de Cottesloe-zaal van het National Theatre blijft tot december op het repertoire de bewerking van Tolstoi door Helen Edmundson: War and Peace. Het stuk biedt te weinig ruimte om het boek recht te doen en duurt te lang om het publiek op spanning te houden: vier uur en twintig minuten. Iedereen weet er iets op aan te merken, maar deze toneelavond geeft meer inzicht en emotie dan de meeste. Wie hem overslaat krijgt spijt.

De kortste opvoering van Londen is deze maand Harold Pinters nieuwe Ashes to Ashes, een tweespraak die de toeschouwer naadloze concentratie oplegt en zich tenslotte niet laat samenvatten. Zoals een gedicht niet iets moet bedoelen maar iets zijn, zo ook dit soort werk van Pinter. Het wordt opgevoerd in het Ambassadors' Theatre dat op het ogenblik de beroemde Royal Court vervangt die grondig opgeknapt kan worden dankzij miljoenen ponden van de National Lottery.

Musicals: wie Martin Guerre wil zien, het nieuwe werk van de Franse auteurs van Les Misérables en Miss Saigon, kan beter wachten tot 1 november. Drie maanden na de première hebben de producenten besloten dat het eerste bedrijf herschreven moet worden om deze opvoering even aantrekkelijk te maken als zijn voorgangers. Oorspronkelijke produktiekosten: ¢8 3,5 miljoen. Hoeveel de vernieuwing kost willen ze niet zeggen. Minder dan een half miljoen. Vier dagen geen voorstelling eind oktober: dan komt het (in het Prince Edward Theatre). (J.J.P.)

Telefoonnummers (kengetal 171 tenzij anders vermeld):

National Theatre 928 2252

Old Vic 928 7616

Albery Theatre 369 1730

Lyric Hammersmith (181) 741 2511

Ambassador' Theatre 565 5000

Prince Edward Theatre 4475400