Jhr.mr. E. van Lennep 1915-1996; Troubleshooter

DEN HAAG, 3 OKT. Minister van Staat Jonkheer mr. Emiel van Lennep, gisteren op 81-jarige leeftijd in zijn woonplaats Den Haag overleden, was niet alleen op veel Haagse ministeries een gewaardeerd topadviseur. Ook in Washington, in alle Europese hoofdsteden en ver daarbuiten bewoog hij zich met groot gemak en was hij een goede bekende in regeringskringen.

Vooral in de diplomatieke wereld boekte Van Lennep grote verdiensten, want hij wist lastige problemen tussen het Koninkrijk der Nederlanden en al of niet bevriende naties op te lossen waarvoor op ambassades de noodzakelijke kennis en ervaring ontbrak.

Meestal ging het dan om financieel-economische struikelblokken, zoals in de jaren '80 een enorme schuld van de Argentijnse overheid aan Nederland, of de levering van voordelige olie aan Curaçao die sluiting van de voormalige Shell-raffinaderij op dat eiland, van levensbelang voor de lokale economie, moest voorkomen.

Bijna alles lukte Van Lennep in zijn langdurige carrière. Een van zijn laatste mijlpalen was het rapport dat Van Lennep maakte over de sanering van torenhoge overheidsschulden op de Nederlandse Antillen en Aruba, met een lijst van harde, onontkoombare adviezen voor aanpassing van het uitgavenbeleid.

Als briljant en aimabel stond de jonkheer bekend, maar ook als een spijkerharde onderhandelaar die niet van wijken wist als hij het gelijk aan zijn kant meende te hebben. In gesprekken en interviews kon je moeilijk een pauze bevechten in zijn reeks lange en informatieve zinnen, voor een tussenvraagje. 'Maar wat betekent dat cijfer nu precies?' Dan kon hij geërgerd kijken, want voor een gesprek met Van Lennep moest je je huiswerk grondig maken. Hij veronderstelde veel van de materie in rapporten waaraan hij maandenlang had gewerkt, bekend.

Op zijn 22ste studeerde Van Lennep in Amsterdam cum laude af in de rechten en bekwaamde zich snel in de economie en haute finance. In de oorlogsjaren vervulde hij een functie als procuratiehouder bij het Deviezeninstituut en daarna, tijdens de jaren van moeizaam herstel en vervolgens snele economische groei, volgde een bliksemcarrière. Drie jaar was hij procuratiehouder van De Nederlandsche Bank, daarna werd hij benoemd op het ministerie van Financiën in Indonesië. Na één jaar werd hij al benoemd tot financieel adviseur van de Hoge Vertegenwoordiger van de Kroon in Indonesië.

In 1950 keerde hij terug naar De Nederlandsche Bank. Van Lennep bleef maar kort in Amsterdam. In 1951 al haalde de regering hem naar Den Haag voor benoeming op een van de hoogste ambtelijke posten: thesaurier-generaal (schatkistbewaker). Zijn internationale kijk op de economische ontwikkelingen, waarvan hij al vaak in de beginperiode van de EEG had blijkgegeven en het vertrouwen dat hij ook in Washington opbouwde, leverden Van Lennep in 1969 de benoeming op tot secretaris-generaal van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling in Parijs.

Op een breed terrein werkte hij aan “het belang van een zo evenwichtig mogelijke ontwikkeling”, zoals hij het vaak noemde, in de 24 aangesloten landen: een vrije handelspolitiek, monetair beleid, landbouw, industrie, maar ook ontwikkelingshulp en sociaal beleid moesten gecoördineerd worden. “Niet alleen de kwantitateit telt in de economische groei, maar ook de kwalitatieve kant is van groot belang”, zei Van Lennep, die zich de zorgen van de Club van Rome aantrok.

In 1984 keerde Van Lennep terug naar Nederland. Op het ministerie van financiën kreeg hij een werkkamer die de uitvalsbasis werd voor het werk als veelzijdig adviseur waarvan de regering uitzonderlijk lang heeft geprofiteerd. Hij reisde naar Oost-Europa en gaf haarscherpe analyses over de noodzakelijke hervormingen na de Wende, en de wijze waarop het Westen die kon ondersteunen. Als er maar een “schokbehandeling” tegenover zou staan, te vergelijken met de na-oorlogse geldzuivering zoals het 'tientje van Lieftinck' in 1945, zei Van Lennep. “Houd daaraan vast” adviseerde hij. “Anders zal veel van het Westerse hulpgeld verkeerd besteed worden.”

Van Lennep is in het harnas gestorven, pal na terugkeer van de jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds in Washington die hij gewoontegetrouw bezocht, als gretige waarnemer die niet zonder het laatste nieuws kon.