Bolkestein

DE TELEGRAAF

VVD-voorman Bolkestein heeft er verstandig aan gedaan toe te zeggen niet meer te lobbyen bij ministers voor het farmaceutische bedrijf waarvan hij commissaris is, totdat de Kamer zich heeft uitgesproken over wat Kamerleden wel of niet in het kader van hun nevenactiviteiten mogen doen.

Dat was een duidelijke, zij het kleine, knieval in de richting van de meerderheid van de Tweede Kamer, die zijn interventies bij minister Borst voor zijn bedrijf breed afwees. Bolkestein had zichzelf en zijn partij veel ellende kunnen besparen als hij dat gebaar wat eerder had gemaakt en niet de stelling had betrokken dat een Kamerlid alles mag doen zolang het niet uitdrukkelijk verboden is.

ALGEMEEN DAGBLAD

Toch is het verloop van het debat onbevredigend, want over de toelaatbaarheid van dit soort commissariaten blijft een levensgroot verschil van mening bestaan. [...]

De kwetsbare positie waarin Bolkestein door eigen toedoen terecht was gekomen, liet een open debat niet toe. Sterker: overleg in het torentje van premier Kok was nodig om te voorkomen dat de boel uit de hand zou lopen. Kan er een betere illustratie worden gegeven van de nederlaag die de trotse liberale leider leed?

Bolkestein zal zijn commissariaat niet opgeven, maar een grotere terughoudendheid ligt wel voor de hand. Het zou trouwens beter zijn dat hij er alsnog volledig van afziet. Maar die beslissing is aan Bolkestein. Nu is gebleken hoeveel narigheid hij over heeft voor zijn maatschappelijke oriëntatie valt zo'n verstandig besluit niet te verwachten.

DE VOLKSKRANT

Het is [...] niet waar dat het debat weinig heeft opgeleverd. Om te beginnen werd pijnlijk duidelijk dat Bolkestein zijn 'niets aan de hand'-verhaal van de laatste dagen niet kon volhouden. Daarvoor zaten er - ook nu weer - te veel inconsistenties in zijn betoog.

De liberale leider erkende voor het eerst dat er behoefte is aan 'helderheid' (vooral voor hemzelf) en liet bovendien weten zijn lobby-activiteiten voor MSD voorlopig te staken. Duidelijk werd evenzeer dat de overgrote meerderheid van de Kamer meent dat Bolkestein met zijn lobby te ver is gegaan.

Rosenmöller en Marijnissen, die dat per motie wilden vastleggen, beten weliswaar in het zand. Maar niet omdat hun stellingname [...] inhoudelijk werd verworpen. Het betrof hier andere, principiële, politieke en deels morele redenen. [...]

Als PvdA en D66 hen [Marijnissen en Rosenmöller] hadden gesteund, was daarmee het einde van de coalitie ingeluid. Die steun zou door Bolkestein als motie van wantrouwen zijn opgevat en dat hadden Wallage en Wolffensperger er niet voor over.

Begrijpelijk trouwens. Het kabinet-Kok functioneert veel te goed om het voor deze kwestie op het spel te zetten. Daarbij komt dat zo'n 'strafexpeditie' buiten proportie zou zijn geweest.

Bolkestein zat fout, maar een doodzonde heeft hij ook weer niet begaan. Terecht is hij aangesproken op, zeker voor een fractievoorzitter, onverantwoordelijk lobby-werk. Het debat heeft hij niet onbeschadigd doorstaan. Vriend en vijand hadden juist van hem meer zuiverheid verwacht. Dat blijft toch hangen.

TROUW

De meeste fracties lieten geen twijfel bestaan over hun grens: Kamerleden met een commissariaat moeten zich van het behartigen van de belangen van dat bedrijf onthouden. Voor het vertrouwen in de politiek en voor de zuiverheid in de politieke verhoudingen, is het van belang dat over die norm zo groot mogelijke overeenstemming bestaat.

Dat staat niet op gespannen voet met de eigen verantwoordelijkheid van Kamerleden. Verwarring en onduidelijkheid over de mores in de politiek moeten gewoon worden voorkomen. Er is een kans dat Bolkestein na de volgende verkiezingen wordt geroepen tot het premierschap. Zijn handelwijze heeft de twijfel aan zijn geschiktheid voor dat ambt niet verminderd.