Palestijnen krijgen extra hulp toegezegd: Europese Unie toont zich hard jegens Israel

LUXEMBURG, 2 OKT. De ministers van buitenlandse zaken van de Europese Unie hebben gisteren een verklaring aangenomen over het vredesproces in het Midden-Oosten, die opvallend hard is voor Israel.

Israel wordt opgeroepen “zijn uitgesproken toewijding aan het vredesproces om te zetten in concrete daden” en “af te zien van actie die wantrouwen over zijn bedoelingen kan oproepen”. De “wortel” van het recente Palestijns-Israelische geweld is volgens de EU-ministers het uitblijven van vooruitgang in het vredesproces. Met die uitlating leveren zij impliciet kritiek op de Israelische premier Benjamin Netanyahu. Israel wordt ook aangeraden de nieuwe, omstreden toegang tot de toeristische tunnel in Oost-Jeruzalem te sluiten, de gedeeltelijke troepenterugtrekking uit de stad Hebron uit te voeren en de economische druk op de Palestijnen te verminderen.

In hun verklaring beloven de EU-ministers de Palestijnen extra steun van 20 miljoen ecu (ruim 40 miljoen gulden). Dit bedrag werd toegezegd op verzoek van de Palestijnse leider Yasser Arafat, die maandag in Luxemburg een ontmoeting had met een EU-afvaardiging alvorens naar Washington te reizen voor topberaad over de huidige crisis. Arafat verklaarde in Luxemburg dat de Israelische afgrendeling van de Palestijnse gebieden de Palestijnen 6 tot 7 miljoen dollar per dag kost. In de verklaring worden beide partijen worden opgeroepen geen onevenredig geweld te gebruiken.

De verklaring stuitte aanvankelijk op kritiek van Duitsland, dat aanvoerde dat de harde bewoording averechts zou kunnen werken. Maar na een aantal kleine aanpassingen kon ook Bonn met de tekst instemmen. Op de vraag of de Israelische regering zich niet hard aangesproken zal voelen met deze verklaring, antwoordde de Nederlandse staatssecretaris voor Europese zaken, Patijn: “Als de Israelische regering zich aangesproken voelt, is dat terecht.” Patijn zei ook dat er “signalen” zijn van de Israelische regering dat deze de verklaring eenzijdig vindt.

Tijdens hun bijeenkomst gisteren in Luxemburg gaven de ministers van buitenlandse zaken de Europese Commissie een mandaat om te onderhandelen over een interim associatie-akkoord met de Palestijnen. Dit interim-akkoord was al langer voorzien. De Commissie, die hoopt de onderhandelingen voor het eind van het jaar af te ronden, zal de besprekingen voeren met de PLO. Volgens een commissiewoordvoerder is de reden dat de PLO gesprekspartner is niet politiek maar juridisch. Het associatie-akkoord zal gaan over handel en samenwerking op het gebied van onderwijs, wetenschap, financiën, cultuur en regionale ontwikkeling. In een verklaring die de raad van ministers gisteren deed uitgaan wordt uitdrukkelijk gesproken van een interim-akkoord voor maximaal vijf jaar. “Indien een permanente status wordt bereikt in de onderhandelingen tussen Israel en de PLO, is de onderhandeling voorzien voor een volledig associatieverdrag.”

Het interim-akkoord met de Palestijnen valt binnen een zogeheten 'nieuwe generatie' verdragen die de EU afsluit met elf landen in de regio van de Middellandse Zee en met de Palestijnse autonome gebieden. De akkoorden voorzien in het streven naar vrijhandel en in het intensiveren van de politieke dialoog. In november vorig jaar, na twintig jaar onderhandelen, sloot de Europese Unie zo'n samenwerkingsverdrag met Israel. Behalve met Israel heeft de EU dergelijke verdragen gesloten met Tunesië en Marokko. De opzet is om tegen het jaar 2010 een Euro-Mediterrane vrijhandelszone tot stand te hebben gebracht.

De onderhandelingen over een euro-mediterraan akkoord met Jordanië verlopen stroef, zo bleek gisteren. Gevoelig ligt onder andere een clausule over het terugnemen van onderdanen die zonder geldige papieren op het grondgebied van een van beide partijen verblijven. Jordanië wil die clausule niet bindend maken, terwijl de EU daar juist aan hecht - vooral om geen precedent te scheppen voor een akkoord met andere Middellandse-zeelanden en name Algerije. Ook in de onderhandelingen tussen de EU en Egypte vormt de terugnamebepaling, een obstakel. Egypte vindt de terugnamebepaling beledigend. Gisteren werd overeengekomen per geval te clausule wel in alle akkoorden op te nemen, maar per geval uit te werken.