Netanyahu en Arafat praten lang met elkaar

WASHINGTON, 2 OKT. De Israelische premier, Netanyahu, en PLO-leider Arafat hebben gisteren in Washington, op de inderhaast bijeengeroepen top over de crisis in het vredesproces, drie uur met elkaar gesproken tijdens een lunch in het Witte Huis. Een doorbraak leverde het gesprek niet op.

[Het Israelische leger in de Palestijnse gebieden is in hoogste paraatheid met het oog op eventuele rellen in het geval van mislukking van de top. De zes autonome Palestijnse steden op de Westelijke Jordaanoever zijn omsingeld door tanks, en gevechtshelikopters staan klaar om op te stijgen, aldus militaire bronnen. Het leger heeft de aanschaf van onder andere kogelvrije vesten en helmen versneld.]

Netanyahu en Arafat waren gedurende een deel van de maaltijd onder elkaar, alleen met een Amerikaanse tolk. Vandaag wordt de top, die is bijeengeroepen door de Amerikaanse president, Clinton, en waaraan ook koning Hussein van Jordanië deelneemt, voortgezet en naar verwachting afgesloten met een gezamenlijke verklaring.

Het was voor het eerst dat de beide leiders elkaar ontmoetten na de confrontaties van vorige week tussen Israelische militairen en Palestijnen, waarbij 76 doden vielen. Slechts één keer eerder waren ze bijeengekomen, drie weken geleden.

Over de inhoud van de gesprekken is weinig bekendgemaakt. Het Witte Huis heeft aangekondigd dat president Clinton vandaag een persconferentie zal geven, waarbij de andere leiders naar verwachting ook aanwezig zullen zijn.

De Amerikaanse president ontving gisteren afzonderlijk van elkaar eerst de Israelische premier en vervolgens de PLO-leider. Daarna kwamen Clinton, Netanyahu, Arafat en koning Hussein bijeen in de oval office van de president.

“We hebben de afgelopen drie jaar een lange weg afgelegd”, zei president Clinton over het vredesproces. “Niemand wil rechtsomkeert maken.” Op de vraag van een journalist of Netanyahu zich zal houden aan de vredesakkoorden die zijn voorgangers hebben gesloten met de Palestijnen, antwoordde de Israelische premier: “Absoluut.” Gevraagd of hij openstaat voor het Jordaanse plan om een internationale commissie van archeologen en religieuze leiders in het leven te roepen die zich moet buigen over de kwestie van de omstreden tunnel in Jeruzalem, zei hij: “U kent ons standpunt.” Herhaaldelijk heeft Netanyahu de afgelopen week aangegeven dat hij de nieuwe toegang tot de tunnel waarvan de opening aanleiding tot de uitbarsting van geweld was, in geen geval weer wil sluiten.

Pagina 4: 'Optimisme groeit' op top

Vervolgens gaf Clinton zijn gasten een korte rondleiding door de tuin van het Witte Huis. Met zijn vieren zetten zij zich aan de lunch, maar al na 20 minuten trokken Clinton en de Jordaanse koning zich terug om Netanyahu en Arafat in elkaars gezelschap achter te laten, aanvankelijk alleen in de aanwezigheid van de medewerker van het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken die als tolk optrad.

De stemming was volgens verschillende woordvoerders goed. Met een handdruk namen de twee leiders afscheid van elkaar. Er zou echter meer zijn gesproken over procedures om het vredesproces nieuw leven in te blazen, dan over de meningsverschillen.

Wel leek het ijs gebroken. “We zijn optimistischer dan gisteravond”, zei Natan Sjaranski, de Israelische minister van transport (en voormalige Sovjet-dissident), die Netanyahu in Washington vergezelt. Maar Sjaranski zei ook dat Netanyahu een Amerikaans voorstel om een precieze datum af te spreken voor de hergroepering van Israelische troepen in Hebron, van de hand had gewezen.

McCurry zei:“We bevinden ons op een moeilijk moment, en dat moment is nog niet voorbij”. Hij wees erop dat de Amerikanen de bijeenkomst georganiseerd hebben omdat er de afgelopen week veel vertrouwen tussen de leiders van Israel en de Palestijnen verloren is gegaan. De gesprekken van gisteren zouden dat vertrouwen voor een groot deel hersteld hebben.

Bob Dole, de Republikeinse tegenstander van Clinton bij de presidentsverkiezingen van 5 november, heeft de Amerikaanse regering gewaarschuwd Israel niet onder druk te zetten. Clinton ontkende gisteren dat hij enige partij onder druk zet. Hij zou de partijen slechts bijeen brengen. Dole, die Netanyahu vandaag zal ontmoeten, verweet zijn rivaal een buitenlandse politiek te voeren die er slechts op gericht is om mooie foto's voor de media op te leveren.