Italië wil Europa 'groene muizen tonen' over EMU

ROME, 2 OKT. “Italiaanse spumante” zei de Italiaanse premier, Romano Prodi, gistermiddag met nadruk toen hij het glas hief op het nieuwe partijkantoor voor zijn centrum-linkse Olijfcoalitie. Het klonk als het sein voor de aanval: Rome zal zich met hand en tand verweren tegen iedere poging om het land buiten de Economische en Monetaire Unie te houden.

Prodi moet morgen in het parlement een begroting verdedigen, vol zware bezuinigingen, die de eerste serieuze poging is om op tijd te voldoen aan esentiële criteria voor toetreding. Dat Frankrijk zegt dat het toch niet lukt en dat Spanje suggereert dat Italië wat heeft proberen te ritselen, is Prodi daarom helemaal in het verkeerde keelgat geschoten.

In zijn woede greep hij zelfs terug op de tijd van het fascisme, toen dictator Mussolini pochte met de snelle jachtbommenwerper S-79. De bemanning daarvan werd “de groene muizen” genoemd. Sindsdien betekent 'iemand de groene muizen laten zien' iemand bang proberen te maken. “Als wij als land verenigd blijven zullen we ook de groene muizen laten zien aan de andere landen”, zei Prodi.

Volgens Prodi heeft de Spaanse premier, José Maria Aznar, een verkeerde uitleg gegeven aan hun gesprek van twee weken geleden en is Chirac vooral bang voor de concurrentie van Italiaanse bedrijven. Prodi onderstreepte dat zijn land economisch gezien een enorm potentieel heeft.

Maar het zal Prodi veel energie kosten om zijn Europese partners te overtuigen dat het Italië met deze begroting ernst is. Daarvoor zijn er afgelopen zomer teveel signalen in een andere richting gekomen. In mei presenteerde Prodi een financieel driejarenplan waarin geen enkele haast werd gemaakt. De drie procent-norm zou pas in 1998 worden gehaald of benaderd. Zijn motto was toen dat hij de economie niet dood wilde saneren. De Italiaanse Eurocommissaris Mario Monti, een gezaghebbend econoom, waarschuwde toen al dat dit driejarenplan onvoldoende was.

'Solidariteit' was een sleutelwoord als Prodi over Europa sprak. De suggestie naar buiten was: jullie moeten niet al te streng voor ons zijn. Vice-premier Walter Veltroni steunde eind augustus een oproep van Fiat-president Cesare Romiti dat, gezien de recessie, opnieuw moest worden onderhandeld over de criteria voor de EMU. Spanje zou daarbij een bondgenoot kunnen zijn.

Maar vorige maand kreeg Prodi de ene koude douche na de andere. Bonn en Parijs lieten weten dat van uitstel, waardoor Italië wat meer tijd zou hebben om orde op zaken te stellen, geen sprake kon zijn. In Valencia kreeg Prodi van Aznar te horen dat Spanje met een grote krachtsinspanning volgend jaar de drie procent-norm wil halen. “Hij wilde dat Spanje en Italië hand in hand naar Maastricht zouden lopen”, vertelde Aznar in de Financial Times van maandag. “Maar ik ben er niet in geïnteresseerd om iemands hand vast te houden.”

Alle alarmbellen zijn daarop afgegaan in Rome. Italië zou de 'mediterrane kaart' niet meer kunnen uitspelen als Spanje er wel bij zou zijn. Een enkeling vermoedde zelfs een opzetje van de conservatieve regeringen in Parijs, Madrid en Bonn (dat zich tot nu toe hult in een voor Italië beangstigend stilzwijgen) om de centrum-linkse regering die sinds mei in Rome aan de macht is, buiten de deur te houden.

Prodi heeft toegegeven dat de begroting in een vloek en een zucht is veranderd. De ene keer heeft hij het over een paar dagen, de andere keer zelfs over één nacht. De bezuinigingsingreep verdubbelde naar 63 biljoen lire, ongeveer 75 miljard gulden. Prodi waarschuwde dat de gevolgen rampzalig zouden zijn als het land buiten de EMU zou blijven.

President Chirac vindt dat Italië meer moet doen. Hij klaagt al een jaar met enige regelmaat dat Italiaanse bedrijven een oneerlijke concurrentiepositie hebben. De lire staat volgens hem te laag. Op een bezoek aan Noordfranse textielbedrijven heeft hij begin deze week die klacht herhaald. “In tegenstelling tot wat velen denken, zijn het niet de initiatieven in Zuidoost-Azië die een gevaar vormen voor de Franse textielproduktie, maar de Italiaanse lire”, zei hij.

Gisteren kwam daar de voorspelling bij dat Italië niet op tijd klaar is voor de EMU. Chirac waarschuwde dat Frankrijk buitengewoon attent zal zijn op competitieve devaluatie van munten. De euro “zal op 1 januari 1999 operatief zijn voor enkele landen, laten we zeggen die welke moeite hebben gedaan hun economische en financiële situatie te saneren. Het zal misschien wat langer duren voor (de landen) die vertraagd zijn, zoals Italië.”

Rome is buitengewoon geïrriteerd over wat het ziet als Frans neokolonialisme. “Niemand heeft het brevet van examinator en niemand is al toegelaten,” zei minister van Schatkist Carlo Azeglio Ciampi, de architect van de bezuinigingsingreep, vanuit Washington. Hij heeft voor de terugvlucht zijn reservering bij Air France afgezegd en British Airways genomen.

In een opwelling van trots heeft Prodi overwogen de Frans-Italiaanse top morgen en vrijdag in Napels af te lasten. Chirac had in november hetzelfde gedaan, uit irritatie over Italiaanse kritiek op de Franse kernproeven in Mururoa. Na een telefoontje 's avonds tussen Prodi en Chirac is besloten de top toch te laten doorgaan. Waarschijnlijk zal Prodi hem daar, met nadruk, Italiaanse spumante voorzetten.