Ierland 'zwaartepunt' op Buchmesse

FRANKFURT, 2 OKT. De 48e Buchmesse in Frankfurt staat dit jaar in het teken van Ierland. Het Schwerpunkt Irland uit zich niet alleen in aandacht voor de Ierse literatuur op de beurs zelf maar ook in een festival met films en muziek buiten de hallen.

Het is 150 jaar geleden dat Ierland werd getroffen door een jaren durende hongersnood, waardoor een miljoen Ieren stierf en enkele miljoenen besloten te emigreren. Deze Ierse 'diaspora', zoals presidente Mary Robinson de massale Ierse emigratie onlangs heeft genoemd, heeft de Ierse literatuur van de afgelopen anderhalve eeuw diepgaand beïnvloed.

In zijn speech ter gelegenheid van de opening van de boekenbeurs verwees de Ierse dichter Seamus Heaney (Nobelprijs 1995) naar een volgens hem niet geheel toevallig terugkerend thema in de Ierse literatuur: de preoccupatie met beweging en het tijdelijke en de onmogelijkheid tot het stabiele en permanente. Het is geen toeval dat Ulysses van James Joyce Ulysses heette. “Ik claim uiteraard niet dat de historische feiten van de Ierse emigratie dit werk geïnspireerd hebben - de literatuur heeft andere dingen te doen dan de sociologische werkelijkheid te documenteren - maar er is altijd een documentair element werkzaam, zelfs in een experimentele roman als van Joyce”, aldus Heaney.

In haar speech legde president Robinson er de nadruk op dat de Ierse identiteit in de emigratie tot een grote culturele diversiteit heeft geleid. Van eenduidigheid is geen sprake meer, maar de meesten voelen zich niettemin erflaters van uiteenlopende schrijvers als de zeventiende-eeuwse schrijvers Jonathan Swift en twintigste-eeuwse auteurs als Yeats, Joyce, Behan, Beckett en zelfs Shaw. “There is nothing extraordinary about the challenge to be in two minds”, zo citeerde ze Heaney instemmend.