Dow al even ongenaakbaar als Michael Jackson

AMSTERDAM, 2 OKT. Haalt het Dow Jones-gemiddelde binnenkort de 6000 punten? Gisteren doorbrak de beursbarometer van Wall Street met een slot van 5904,90 punten voor het eerst de als een belangrijke barrière beschouwde 5900 puntengrens. Anderhalf jaar geleden, op 23 februari 1995 nam de beursindex de 4000 puntengrens, en al op 21 november vorig jaar werd de grens van 5000 punten overschreden. Nog geen jaar later zijn er al weer bijna duizend punten aan toegevoegd.

Daarmee trotseert de Dow nu al meer dan driekwart jaar de kritiek dat Amerikaanse aandelen fors overgewaardeerd zijn. Een dreigende oververhitting van de Amerikaanse economie zou de rentes op de geld- en kapitaalmarkt zo ver opstuwen dat een val van de aandelenkoersen onvermijdelijk is. Of juist het inzakken van de Amerikaanse economie zou de bedrijfswinsten zodanig uithollen dat de aandelenkoersen ver terug moeten.

Tot deze twee kampen van Dow-sceptici behoort in ieder geval niet Jeffrey Applegate. “Amerikaanse aandelen zijn niet overgewaardeerd. We verwachten dat het Dow-Jones gemiddelde eind dit jaar op 6100 punten komt, en eind volgend jaar op 6700 punten,” zegt chief investment strategist van het Amerikaanse effectenhuis Lehman Brothers. Applegate is in Nederland in het kader van een internationale rondgang langs beleggers. Zijn toehoorders hadden enige moeite om het Amsterdamse Grand Hotel binnen te komen, want hij is niet de enige Amerikaan on tour die in het hotel verblijft: een paar verdiepingen hoger draait popster Michael Jackson, in Nederland voor zijn HIStory World Tour, zich nog eens lekker om.

Jackson en de Dow hebben wel iets van elkaar weg. Beide braken pas goed door begin jaren tachtig. Jackson na zijn albums Off The Wall (1979) en Thriller een paar jaar later. De Dow vanaf de diepe recessie na de tweede oliecrisis in 1979. En allebei trotseren ze de indruk dat na vijftien jaar ongekend succes hun beste tijd wel hebben gehad. Volle zalen voor Jackson. Een aanhoudende stroom verse beleggingen voor de Dow in augustus, die alleen even stokte toen in juli de koersen even duikelden.

Applegate ziet geen einde komen aan de aanhoudend gunstige koersontwikkeling (bull market) die nu al vijftien jaar Amerikaanse aandelen in zijn greep houdt. “We zijn nog steeds in het tijdperk van structureel dalende inflatie.” En de lagere inflatie, en daarmee de structurele daling van de renteniveau's, die aan de opwaardering van aandelen ten grondslag liggen, hebben volgens hem nog een tijd te gaan.

Opmerkelijk genoeg maakt een renteverhoging in de Verenigde Staten deel uit van het Lehman Brothers-scenario van een stijging van het Dow Jones-gemiddelde. “In de loop naar 1998 zal het officiële renteniveau stijgen naar tussen drie en 3,5 procent boven de inflatie.” Dat impliceert een rentestijging van meer dan een procent, volgens Applegate genoeg om de Amerikaanse economie vervolgens door middel van een kleine recessie voldoende af te laten koelen. Daarbij zal volgens hem de inflatie in de VS wederom, net als in de jaren tachtig na elke economische groeipauze gebeurde, dalen naar een structureel lager niveau dan daarvoor. De gunstige ontwikkeling van de obligatiekoersen die dat tot gevolg heeft, steunt het voortduren van de koersstijging van aandelen op Wall Street.

De ontwikkeling naar structureel lagere inflatie is niet de enige trend van de laatste vijftien jaar die Applegate doortrekt. In de zucht naar hogere produktiviteit en winstgevendheid, hebben Amerikaanse bedrijven massaal gekort op hun werknemersbestand. Applegate denkt niet dat die ontwikkeling over is. “Ondernemingen in de VS verruilen nog steeds arbeid voor kapitaal. In de laatste anderhalve week kondigden achtereenvolgens IBM, Pepsi en Alcoa ontslagen aan.” Hij hecht dan ook weinig waarde aan de recente stijging van de loonkosten in de Verenigde Staten, die volgens veel analisten een voorbode zijn van inflatie en fors hogere rentes. Applegate wijst er op dat van Amerikaanse bedrijven hun werknemers wel meer loon zijn gaan betalen, maar dat de betaling van ziektekostenpremies gaandeweg wordt overgeheveld van de werkgever naar de werknemer. Zodat de totale som aan werkgeverslasten niet stijgt, maar stabiel blijft.

Nu de andere grote effecthuizen een voor een zijn afgehaakt bij het rechtvaardigen van de enorme koersniveau's op Wall Street, wordt Lehman Brothers langzamerhand een eenzame dissident. Michael Jackson overleefde achtereenvolgens de rap, de house, een aanklacht wegens seksueel misbruik en een veronderstelde verslaving aan pijnstillers. Voor de Dow moet de test nog komen: de oktobermaand heeft een slechte reputatie op Wall Street.