Oezbeken willen de Talibaan stoppen

KABUL, 1 OKT. De Talibaan, de militie van fudamentalistisch-islamitische strijders die vorige week de regering in Kabul omver hebben geworpen, lijken bij hun opmars in het noorden van Afghanistan verwikkeld te raken in een regelrechte, gewapende confrontatie met de Oezbeekse generaal Abdul Rasheed Dostam.

De leiders van de Talibaan hebben generaal Dostam, die het gebied van de Oezbeken in Noordwest-Afghanistan onder controle heeft, gevraagd met hen samen te werken. Volgens sommige bronnen heeft Dostam dat geweigerd en is hij in ieder geval niet van zins de Talibaan vrije doorgang te geven naar de noordelijke provincies in Afghanistan. Troepen van de Talibaan en manschappen van Dostams Jumbish-i-Milli factie staan nu opgesteld aan weerszijde van de strategisch belangrijke Salang-tunnel. Die verbindt de afgelopen vrijdag in handen van de Talibaan gevallen hoofdstad Kabul met het noorden van het land en met de buurlanden in Centraal-Azië.

Bij de verovering door de Talibaan van Kabul heeft het Afghaanse leger, onder leiding van veldheer Ahmed Shah Massoud, zich zonder noemenswaardige tegenstand teruggetrokken in noordelijke richting. Afgelopen zondagnacht veroverden de Talibaan de stad Jabal os-Siraj, aan het begin van de Panjshir vallei, ten noordoosten van Kabul. Jabal os-Siraj gold als een bolwerk van de verdreven generaal Massoud. Gisteren waren Talibaan-strijders bezig met het opblazen van de zuidelijke doorgang tot de Panjshir-vallei, kennelijk met de bedoeling gevluchte eenheden van het oude regeringsleger te isoleren.

Toch menen buitenlandse waarnemers in Kabul dat uit de snelle aftocht van dat regeringsleger niet mag worden afgeleid dat de rol van generaal Massoud nu is uitgespeeld. Ze wijzen er op dat de terugtrekking op zeer ordentelijke en efficiënte wijze heeft plaats gevonden. Diplomaten houden er dan ook rekening mee dat de Talibaan op hardnekkige weerstand kunnen rekenen indien zij daadwerkelijk de Panjshir-vallei zouden willen intrekken. Ook houden ze rekening met de mogelijkheid dat veldheer Massoud en zijn Oezbeekse collega Dostam een gelegenheidscoalitie gaan vormen om de opmars van de Tailbaan te stuiten.

Intussen hebben de leiders van de Talibaan in Kabul hun toonzetting enigszins gematigd, nadat ze afgelopen weekeinde verordonneerden dat vrouwen niet meer buitenshuis mogen werken en dat mannen hun baard moeten laten staan. De leider van de Talibaan, Mahammad Omar, liet gisteren namelijk weten dat vrouwen die door de jongste decreten hun baan verliezen, voorlopig worden doorbetaald. Onduidelijk is hoe lang die loonbetaling door zal gaan. De UNESCO, de culturele en educatieve organisatie van de Verenigde Naties, maakt zich zorgen ovar de “discriminatie” van vrouwen in Afghanistan. Secretaris-generaal Frederico Mayor deed gisteren een beroep op de nieuwe leiders in Kabul om “tolerant” te zijn.

Een VN-organisatie voor voedselhulp (WFP) liet gisteren laten weten zich zorgen te maken over de voedeselsituatie in Afghanistan met het oog op de komende winter. De WFP is op het ogenblik bezig met het aanleggen van voorraden in Kabul, zo werd gisteren meegedeeld. De VN kan dat doen omdat voor het eerst in drie jaar alle belangrijke wegen naar de Afghaanse hoofdstad weer open zijn. Tegelijkertijd hebben de Talibaan de belangrijkste grensovergang met Pakistan gesloten, nadat de Pakistaanse overheid weigerde om in te gaan op een verzoek vrij grensverkeer toe te staan. Aan weerszijden van de grens zijn duizenden vluchtelingen gestrand. Hulpconvooien van het Rode Kruis kunnen ook niet verder door de blokkade. (Reuter,AFP,AP)