Marokkaanse hasj duurder door repressie

De prijzen van de Marokkaanse hasj en nederwiet, de in Nederland gekweekte hennep, zijn het eerste half jaar met ongeveer een kwart gestegen. Aldus handelaren, criminelen en politiemensen.

ROTTERDAM, 1 OKT. Een hasjhandelaar klaagt dat hij nergens nog goede Marokkaanse hasj vandaan kan halen. Volgens een verkoper van coffeeshop Stix kost een kilo Marokkaanse hasj de tussenhandel tussen de 1.500 à 2.000 gulden per kilo meer dan een jaar geleden. In de groothandel is de prijs voor een kilo gestegen van 3.500 gulden naar 5.000 gulden. Kwekers van nederwiet zeggen dat veel inkopers van coffeeshops uitwijken naar hun produkt. Ook de inkoopprijs van nederwiet is in enkele maanden gestegen van 4.500/5.000 gulden per kilo tot 7.000 gulden en meer.

Al een aantal maanden lang woedt in Marokko een heftige strijd tegen de drugshandel. Onder druk van Europa en de Verenigde Staten zou koning Hassan II de oorlog hebben verklaard aan de hasjhandel. Begin jaren negentig, toen onder de regie van de politie vele tonnen hasj werden ingevoerd in het vergeefs gebleken streven de top van drugsbendes in beeld te krijgen, zijn aanzienlijke buffervoorraden aangelegd. Langzaamaan beginnen de bodems van de hasjkisten echter in zicht te raken.

“De voorraden raken op”, zegt een welingelichte Rotterdamse opsporingsambtenaar. “En de importeurs nemen kennelijk even geen risico, omdat de opsporing is verscherpt. Op dit moment wordt er aan de buitengrens veel minder hasj onderschept dan vorig jaar.” Bij de Spaanse grens werd vorig jaar 30.764 kilo hasj onderschept, een daling van 37 procent ten opzichte van 1994.

R. Elzinga, voorzitter van de Bond van Cannabis Detaillisten (BCD) ziet over een tijd echter weer een nieuwe stroom Marokkaanse hasj op Europa en Nederland afkomen. “Daar kun je gif op innemen.” Want al mag dan de toelevering van hasj zijn afgesneden, volgens Elzinga hebben “Berberboeren hun schuren vol hasj liggen”. Onwaarschijnlijk is dat niet, zegt de sociaal geograaf P. de Mas van het instituut voor migratie en etnische studies, want Marokko heeft al twee jaar in successie absolute topoogsten cannabis. De Mas doet al jarenlang onderzoek naar de cannabis-cultuur in Marokko.

“Het is de vraag of de daling van het aanbod Marokkaanse hasj structureel of incidenteel is”, zegt De Mas. Volgens hem is er op dit moment inderdaad sprake van meer controle in de overslagplaatsen Tanger en Casablanca zonder dat de produktie is afgenomen. De Mas verwacht dat door de acties van de Marokkaanse autoriteiten nieuwe producenten hun kans zullen grijpen. Hij noemt in het bijzonder West-Afrika. Ook zouden Pakistaanse handelaren kunnen proberen het terrein op de drugsmarkt terug te winnen dat zij op Marokko hebben verloren. “In dat geval is Marokko een structurele slag toegebracht”, aldus De Mas.

Ter verklaring van de Marokkaanse acties wijst De Mas op de Euro-mediterrane conferentie die in november 1995 in Barcelona is gehouden. Het was de eerste ontmoeting waarbij de Europese Unie en alle landen rond de Middellandse Zee, met uitzondering van Libië, om één tafel zaten om te praten over samenwerking op politiek, economisch en cultuur gebied. Er werd onder andere gesproken over een gezamenlijke aanpak van criminaliteit waaronder de drugshandel. De Mas: “Ongebreidelde immigratie en drugs werden op die conferentie gezien als een bedreiging voor de stabiliteit van Europa.”

Volgens De Mas is de illegale emigratie uit Marokko aan banden gelegd en is dat, met de acties tegen de drugshandel, een teken van goede wil van Hassan II. De Mas: “Hij laat daarmee zien dat Marokko zijn afspraken nakomt.” De EU zal nu met schadeloosstellingen voor de Marokkaanse boeren moeten komen en de tariefmuren voor allerlei agrarische produkten, zoals tomaten en sinasappels, moeten slechten. Doet Europa dat niet en krijgt de Marokkaanse koning geen steun voor de economische ontwikkeling van het land, dan verwacht De Mas dat de aanvoer van hasj uit Marokko weer toeneemt.

M. Coutouzis van het Observatoire Géopolitique des Drogues (OGD), een Frans onderzoeksbureau dat wereldwijd de drugshandel in kaart brengt, meent dat de Marokkaanse actie tegen hasj een middel is om politieke druk uit te oefenen op Europa. Hij sprak vorige week op het jaarlijkse congres over het gebruik van drugs in Europa en de Europese drugspolitiek dat in Amsterdam werd gehouden. De teneur op het congres was dat wereldwijd niets was te merken van een daling van drugsproduktie of -consumptie, integendeel.

Volgens Coutouzis wordt Europa omringd door landen die makkelijk allerlei drugs kunnen produceren, doorvoeren of bewerken en is naast het rijke Europa de gigantische groeimarkt van het voormalige Sovjet-rijk ontstaan. Volgens hem zal de vraag naar drugs wereldwijd alleen maar stijgen. Hij voorziet de opkomst van een gedifferentieerde drugscultuur in Europa. In brede lagen van de bevolking begint volgens hem de bereidheid te ontstaan een veelheid van roesmiddelen te gebruiken. Al naar gelang de gelegenheid en de gewenste gemoedstoestand ziet hij burgers drank, hasj, cocaïne, pillen of paddestoelen gebruiken.

Drugsonderzoeker D. Korf, verbonden aan het criminologisch instituut Bonger in Amsterdam, vraagt zich af of de prijs van Marokkaanse hasj zal blijven stijgen. (De prijs in de winkel variëert van negen tot twintig gulden per gram.) Hij vermoedt dat de handelskantoren nog voldoende hasj achter de hand hebben om de prijzen voor langere tijd constant te houden. Dat er op dit moment minder 'Marok' wordt verkocht zegt hem niet zoveel: “Als je twee jaar Bordeaux hebt gedronken wil je ook wel eens een Beaujolais. Zo gaat dat ook met hasj.”

Voor de nederwiet-telers zijn de prijsstijgingen op zich niet onaangenaam. Bij de 'Sinsemilla fanclub' Positronics hangt momenteel een briefje boven de bar: 'wiet te koop gevraagd'. “We kunnen onze rokers niet voldoende meer tegemoet komen”, zegt de eigenaar van deze 'growshop' waar groeibenodigheden voor de cannabisteelt worden verkocht. De schaarste aan nederwiet is naar zijn mening het gevolg van het verminderde aanbod van Marokkaanse hasj. “Een tweede factor is dat veel kwekers in de zomer op vakantie gaan en de teelt een maandje of wat staken. Dat gebeurt elke zomer, maar met de gegroeide vraag ontstond er dit jaar paniek.”

Hij noemt de prijsstijgingen een “flauwe afspiegeling” van wat komen gaat. De door mininster Sorgdrager (Justitie) aangekondigde verscherping van de vervolging van grootschalige teelt van nederwiet leidt daar naar zijn mening automatisch toe. “De grens wordt gelegd bij vijf plantjes. Vijf plantjes! Met stekjes en moederplanten zitten kleine kwekers al meteen op vijftig tot honderd planten. Daar krijg je per stuk nu dan 125 gulden boete voor. Gewone burgers worden daardoor geïntimideerd. Crimineel denkende mensen niet. Sorgdrager zei vroeger de nederwiet te willen decriminaliseren. Ze doet het omgekeerde.” B. Dronkers, veredelaar van cannabiszaden en eigenaar van een coffeeshop-keten, zegt “van veel mensen te horen dat ze stoppen met kweken”. “Het zijn de money-minded mensen die de nederwiet-teelt gaan overnemen.”