De stukken boodschap van de TROS

Bij de TROS waren ze op het idee gekomen een soort documentaire te maken over het omroepbestel in binnen- en buitenland. Nu is documentaire een héél zwaar woord voor twee haastig in elkaar geflanste programmaatjes van een half uur onder de titel Terug naar het publiek, maar laten we het gemakshalve maar even bij die benaming houden. Een documentaire dus, sterker nog: een documentaire met een moraal.

Dat is moedig van de TROS, want we kennen allemaal zijn verleden. De TROS heeft het zelfs zó ver gebracht dat hij een werkwoord is geworden in de Van Dale. “Vertrossen: 1. Zijn programma's aanpassen aan de smaak van het grote publiek en derhalve slechts oppervlakkig, waardevrij amusement brengen, met weinig informatie en educatie. 2. oppervlakkig worden, niet diep graven.”

Van commerciële omroepavontuurtjes was de TROS nooit afkerig, maar er schijnt daar een bekering op gang te zijn gekomen die haar weerga niet kent. Voornoemde documentaire was één grote ode aan het publieke bestel. Er kwamen veel burgers, boeren en buitenlui aan het woord die niets liever deden dan de avond doorbrengen met een loodzware documentaire op een publieke zender over weduwenverbranding in India.

Zelfs de Belgen, die volgens de cijfers toch verslaafd zijn aan hun commerciële omroep, kijken in werkelijkheid stiekem naar Duitse natuurdocumentaires op BRTN 1 over Javaanse apen aan de kust van Borneo die hun watervrees hebben overwonnen en zich hebben gespecialiseerd in het vangen en eten van krabben en vissen.

Leve het publieke bestel! “TV is misschien net iets meer dan zuivere ontspanning”, sprak een BRT-directeur ferm. Net iets meer - ze durven, die Belgen.

Dit is de taal die de TROS-van-nu aanspreekt. In de documentaire dook met grote regelmaat een wat schamper pratende, gezond blozende meneer op die K. van Doodewaerd heette en voorzitter van de TROS bleek te zijn. Nee, we moesten volgens K. van Doodewaerd, niet té veel de kant van de BBC op. Al dat deftige geklets in Nederland over de BBC, daar moest hij eigenlijk een beetje (schamper) om lachen. Maar er moesten, nog altijd volgens K. van Doodewaerd, wél drie publieke zenders in Nederland blijven om de commerciële concurrentie het fiere, onbezoedelde hoofd te bieden.

De TROS gaat uiteraard in deze strijd voorop. Niet voor niets begon Terug naar het publiek met een oud statement van ex-voorzitter Landré: “De TROS is geboren uit verzet.” (Het ontbrak er nog maar aan dat hij zei: hét verzet.)

Hoe wil de TROS dit doen? K. van Doodewaerd lichtte een tipje van de sluier op: “In amusement kan ook maatschappelijk involvement zitten, in Ivo Niehe bijvoorbeeld, daar zit een heel stuk boodschap in.”

Voor de zekerheid heb ik er nog even de gids van vorige week bijgepakt om na te gaan hoeveel involvement en stukken boodschap de TROS op dit moment in zijn programmering doet. Een geheugensteuntje was nodig, want om de een of andere onnaspeurlijke reden waren al die van maatschappelijk engagement doordrenkte programma's van de TROS me de laatste tijd ontgaan. Hier volgt een uiterst representatieve selectie.

Zondagavond: Blind Date (Dating-programmaserie). Op nieuwe toeren (special met zanger Frans Bauer, herhaling van 18 augustus). Daarna: De besten van Op nieuwe toeren.

Maandagavond: de World Trade Show (met onder anderen Ed Nijpels.)

Woensdagavond: Zoovenirs (over de dagelijkse gang van zaken in dierentuinen.)

Donderdagavond: Pappie, hier ben ik. (Een twee uur durende herhaling van een blijspel uit 1993.) Daarna: Triviant.

Vrijdagavond: Post 4 (8-delige documentaire serie over de Haagse Vrijwillige Reddingsbrigade). Wéér: Zoovenirs (over de dagelijkse gang van zaken in dierentuinen.) Anastasia (documentaire). En: De besten van Op nieuwe toeren.

Het is na deze opsomming duidelijk waar K. van Doodewaerd zijn stukken boodschap vooral vindt: in de dierentuinen van Nederland. Deze serie kan de TROS nog jarenlang herhalen, en telkens zullen we weer op nooit eerder ontdekte boodschappen stuiten.

Tot slot nog een tip voor de liefhebbers: deze week zendt de TROS ook nog Bananasplit uit (een herhaling van 1990).