Beatrix spreekt Nederlands bij staatsbanket

PRETORIA, 1 OKT. Bij het staatsbanket ter gelegenheid van het bezoek van koningin Beatrix aan Zuid-Afrika, hebben de Zuid-Afrikaanse president Mandela en het Nederlandse staatshoofd elkaar gisteravond zowel in het Engels als in het Nederlands en Afrikaans toegesproken.

De keuze van de taal lag gevoelig, sinds een aantal extreem-rechtse Afrikaanse organisaties een verzoek bij de de Nederlandse ambassade had ingediend om de koningin haar speech niet alleen in het Engels maar ook in het Nederlands te laten houden, dit vanwege de verwantschap met het Afrikaans. Omdat president Mandela besloot een klein deel van zijn speech in het Afrikaans te houden, was het gemakkelijker voor koningin Beatrix om op haar beurt een deel van haar rede in het Nederlands voor te dragen.

In het Nederlands deel van haar toespraak in het presidentieel gasthuis van Mandela beklemtoonde Beatrix de gemeenschappelijke geschiedenis en taalband tussen Nederland en Zuid-Afrika. Ze citeerde de Zuidafrikaanse dichteres Elisabeth Eylers die deze band samenvatte met de tekst: “Taal het ons uit twee pole saamgetrek: sy wisselstroom sal in die woorde duur, wat ons mekaar ontlok, mekaar toestuur.”

Van zijn kant merkte Mandela in het Afrikaans op: “Die blote feit dat ek n taal van ons land kan gebruik wat U Majesteit maklik verstaan, dui op die uitgebreide bande wat ons sedert eeue tussen ons twee lande bestaan - bande, nie net op taal en kulturele terrein nie, maar oor die hele spektrum van die Suid-Afrikaanse samelewing.”

Net als bij zijn eerdere bezoeken aan Nederland in 1990 en 1994, bedankte Mandela gisteravond het Nederlandse volk voor de steun in de strijd tegen de apartheid. Hij prees Nederland als het land “dat zich het sterkst heeft verzet tegen racisme in Zuid-Afrika”.

Koningin Beatrix prees de “moedige en originele wijze” waarop Zuid-Afrika op dit moment afrekent met haar verleden. Zij noemde in dit verband met name het werk van de Waarheids- en verzoeningscommissie onder leiding van bisschop Desmond Tutu. Deze commissie doet “een serieuze en indrukwekkende poging verzoening tussen vroegere vijanden mogelijk te maken”, aldus het Nederlands staatshoofd.

Mandela verscheen gisteravond bij het in een bijzonder ontspannen sfeer gehouden staatsdiner met zijn jongste dochter Zinsi aan zijn zijde. Sinds zijn scheiding van Winnie Mandela treedt de Zuid-Afrikaanse president steeds meer in het openbaar met de weduwe van de Mozambicaanse leider Machel, Graca. Hoewel Mandela in een interview enkele weken geleden aankondigde haar meer bij officiële gelegenheden, zoals een staatsdiner, te willen betrekken, was Graca Machel gisteren niet aanwezig.

Bij het begin van het staatsbezoek, gistermiddag, werden koningin Beatrix, prins Claus en kroonprins Willem-Alexander opgewacht door Mandela en Zinzi, maar ook door oud-president en tegenwoordig oppositieleider F.W. de Klerk. Over het nieuwe cultuurverdrag dat gisteren is ondertekend, zei De Klerk tegenover de verzamelde pers dat het “verdrag van extreem belang is voor beide landen, en vooral voor die bevolkingsgroepen die het Afrikaans als voertaal gebruiken.”

Vice-minister Aziz Pahan van Buitenlandse Zaken die samen met minister Van Mierlo het nieuwe verdrag tekende, noemde even later De Klerks commentaar “een wel erg nauwe interpretatie van een erg belangrijk verdrag.” Pahan zei ook dat de opzegging van het oude culturele verdrag in 1981 “het apartheidsbewind van Zuid-Afrika heeft geisoleerd en de komst van de democratie heeft bespoedigd.”