Ruimteprobleem stad Utrecht tergt provincie

Deze week begon het 'open overleg' over de herindeling van de provincie Utrecht. De reacties van de gemeenten in de regio zijn veelal negatief.

OUDEWATER, 28 SEPT. De ruimteproblemen van de stad Utrecht leggen een zware hypotheek op de herindelingsplannen van de provincie. Tot op de grens met Zuid-Holland zijn de effecten van 'de grootstedelijke problematiek' te merken. Deze week begonnen Gedeputeerde Staten aan het 'open overleg' over hun herindelingsplannen, maar de reacties van de gemeenten in de regio zijn niet positief.

Vleuten-De Meern heeft de medewerking aan de bouw van de nieuwe stadswijk Leidsche Rijn stilgelegd uit protest tegen het voorstel van de provincie om deze gemeente in haar geheel bij Utrecht te voegen. Maartensdijk begon deze week een campagne voor uitbreiding in plaats van opheffing, teneinde een sterke groene buffer tussen de stad en het Gooi te vormen. En de gemeenteraad van Oudewater besloot gisteravond de provincies Zuid-Holland en Utrecht te vragen de mogelijkheid van een 'verhuizing' naar Zuid-Holland te onderzoeken. Oudewater heeft “geen affiniteit met de grootstedelijke problematiek die in de provincie Utrecht aan de orde is”, constateerde de raad.

De annexatie van Vleuten-De Meern (16.000 inwoners) werd door GS bedacht, nadat de voorkeur van Utrecht voor een stadsprovincie definitief was gestrand. Met annexatie zou de positie van de stad Utrecht toch versterkt kunnen worden. De boodschap kwam nadat Vleuten-De Meern in 1995 al een deel van haar grondgebied had moeten afstaan ten behoeve van de bouw van Leidsche Rijn. “Het is aan bestuur en bevolking van Vleuten-De Meern moeilijk uit te leggen”, erkennen GS, die de getroffen gemeente lange tijd gesteund hebben in haar verzet tegen de stadsuitbreiding.

De gemeenteraad van Vleuten-De Meern besloot vorige week de strijd voort te zetten. Met de vorige annexatie waren de ruimteproblemen van Utrecht opgelost, zo was de afspraak, aldus de raad. Er zijn evenmin financiële redenen om Vleuten-De Meern bij de stad te voegen, meent PvdA-fractievoorzitter J. van Geest. Er worden op het moment allerlei afspraken gemaakt tussen het Rijk en de grote steden, waardoor deze straks niets meer te klagen hebben. “Binnen tien jaar zijn de grote steden schathemeltjerijk”, aldus Van Geest.

Niettemin zijn met de bouw van Leidsche Rijn, de grootste nieuwbouwlocatie van Nederland, grote belangen gemoeid. Op last van staatssecretaris Tommel (Volkshuisvesting) zoeken alle partijen in de regio nu naar een oplossing, die binnen vier weken bereikt moet zijn. Burgemeester J. Westra blijft vol goede moed. “We hebben afgesproken dat we het overleg met een open mind zouden aangaan. Dus daar zal ook ik me aan houden.”

Maartensdijk (9.300 inwoners), dat aan de noordkant van de stad Utrecht grenst, ligt met haar Noorderpark in de uiterste noord-oosthoek van het Groene Hart. De gemeente keert zich tegen opsplitsing over De Bilt en Maarssen. B en W begonnen deze week een tegenoffensief en claimen nu grond van Maarssen en Utrecht, om de groene buffer tussen de stad en het Gooi veilig te stellen. “Maartensdijk wil Noorderparkgemeente worden”, zegt burgemeester P. Diepenhorst. Dankzij de kwel uit de Heuvelrug heerst hier een unieke vegetatie van zodden en trilvenen. In het Noorderpark is voor het eerst een landinrichtingsproject gerealiseerd, waarbij milieu, recreatie en agrarisch belang op elkaar zijn afgestemd. (Bij ruilverkaveling overheerste altijd het agrarisch belang.) “Opdeling ontkent de samenhang van het Noorderparkgebied”, stelt Diepenhorst.

“Het is te gemakkelijk om stadsrandinvloeden te laten doordringen”, zegt wethouder R. Klaassen van ruimtelijke ordening. “Voor de mensen bij VROM is het een aha-erlebnis, dat de persoonlijke betrokkenheid van bestuurders de beste garantie is voor de bescherming van het Groene Hart.”

Voor Oudewater (9.700 inwoners) is de dreigende fusie met Lopik en/of Montfoort reden opnieuw te verzoeken om terugkeer naar Zuid-Holland. Van 1280 tot 1970 hoorde Oudewater ook bij Holland, aldus B en W in hun voorstel. De gemeente zit nu met 26 gemeenten rondom Utrecht in het Bestuur Regio Utrecht en voelt zich daar erg ongelukkig. “We zitten op 25 kilometer van Utrecht, maar we moeten wel aan die grootstedelijke problemen meebetalen. Daar liggen onze belangen niet”, zegt burgemeester M. Ruigrok-Verreijt.

Het stadje heeft een sterke oriëntatie op de Zuidhollandse buurgemeenten. Opheffing van de gemeente is in ieder geval niet nodig vanwege de financiële positie. “Oudewater kan het San Marino van het Groene Hart genoemd worden”, betoogt raadslid P. Boere. Burgemeester Ruigrok-Verreijt begrijpt wel waarom het monumentale stadje niet naar Holland mag terugkeren. “Ze zijn zo gecharmeerd van Oudewater dat ze het er graag bij willen houden.”