Maastricht krijgt fraaie 'rive droite'

MAASTRICHT, 28 SEPT. Eindelijk staan er bouwkranen tussen het onkruid van het Céramiqueterrein. Tweeëneenhalf jaar later dan de bedoeling was, komt er schot in de bebouwing van het oude fabrieksterrein, waar Maastricht binnen tien jaar een fraaie rive droite moet krijgen met veel woon-, werk- en cultuurgenot.

Tot nu toe zijn alleen de hoeken van het terrein bezet met het Bonnefantenmuseum, twee kantoorgebouwen en twee woonblokken. Deze maand begon midden op het terrein de bouw van het appartementengebouw 'Het Kleine Circus' en binnen enkele maanden volgen nog enkele appartementen- en kantoorgebouwen.

Het leek er serieus op dat het plan, acht jaar geleden met veel tamtam aangekondigd als één van de drie sleutelprojecten (met de Kop van Zuid en de IJ-oevers) voor stedenbouw in Nederland, in het slop zat. “Er is keihard gewerkt”, zegt de stedebouwkundige supervisor en hoogleraar Jo Coenen. “Heel veel is niet doorgegaan”, voegt hij er direct aan toe.

In de oude directievilla van de Sphinx, die nu als informatiecentrum is ingericht, laat hij dozen vol met piepschuimen gebouwtjes zien, genoeg om tien kleuterscholen een plezier mee te doen. “Allemaal afgekeurd.” Onlangs heeft Coenen, nu als architect, een ontwerp van eigen hand gepresenteerd voor de nieuwbouw van een stadsbibliotheek, annex gemeentearchief, annex expositiehal. Een transparant gebouw dat met zijn carrévorm, glazen gevels, luifel en lange dunne pilaren associaties oproept met het Carré d'Art dat Norman Foster in Nîmes bouwde. “We zijn daar ook een dag gaan kijken en iedereen was even enthousiast”, zegt de directeur Stadsontwikkeling mr. H. Smeets.

Het multifunctionele bibliotheekgebouw, met zijn oppervlakte van 13.000 vierkante meter en een bouwprijs van 43 miljoen gulden even groot en even duur als het Bonnefantenmuseum van Aldo Rossi, wordt aan de noordzijde van het terrein de pendant van het museum aan de zuidzijde. Wie straks van de Maastrichtse kant over de nieuw aan te leggen voetgangers- en fietsersbrug de Maas oversteekt, komt aan op een groot plein dat als een wig in het terrein is geschoven. Vooraan staat de 'Bordenfabriek' die verbouwd wordt tot vast theater voor toneelgezelschap 'Het Vervolg' en vlak daarachter komt het nieuwe bibliotheekgebouw. Smeets en Coenen geven toe dat het zoeken naar een gebouw dat door zijn publieke functie de loop in het gebied moest brengen, een van de moeilijkste opgaven is geweest in het totale plan. De bouw moet eind 1998 gereed zijn.

Tegen de bestaande gebruiken in is de belegger, in dit geval het ABP, betrokken geweest bij het opstellen van het plan en heeft stedebouwer Coenen de architectonische samenhang actief bewaakt. “Er zijn wel discussies geweest waarbij de belegger het belang van het rendement liet prevaleren, terwijl ik de stedebouw nauwlettend in de gaten hield. Het kwam wel eens voor dat ik een dag en een nacht had staan werken om een gebouw van vier verdiepingen op de maquette te plaatsen en dat de volgende dag de man van het ABP er stiekem een vijfde verdieping op zette. Maar ik moet zeggen dat het totale plan door al die discussies er alleen maar beter op geworden is. We hebben allebei gewonnen.”

Op het laatste moment werd nog een appartementencomplex toegevoegd. Het onttrekt de Maas en de binnenstad grotendeels aan het zicht vanaf het plein. De andere partners moesten deze appartementen, met een koopsom van een miljoen gulden wellicht de duurste van het land, accepteren om het zware blok woningen en winkels achter de nieuwe bibliotheek te kunnen 'verlichten'.