Lekker schuiven met de stoelen

ER BESTAAT een slag mensen op wie een kantoorboekhandel een onweerstaanbare aantrekkingskracht uitoefent. Ik ben er ook zo een. Eens in de zoveel tijd mag ik graag een uurtje doorbrengen tussen pennen, paperclips en perforators. Wat een in glanzend chroom en felle kleuren gevangen creativiteit! We herkennen elkaar ook, de echte liefhebbers van handige dingetjes.

Soms kruist je blik bij het schuifelen tussen de stille schappen die van een ander, en je weet meteen: zij ook. Contact maken doe je niet, dat hoort niet. Ons soort genoegen moet alleen genoten worden.

Die mensen zal ook een programma als Kantoor Architect (Domus Software ƒ 49,95) aanspreken, waarmee je op het scherm minutieus een willekeurige kantoorruimte kunt inrichten. Heerlijk schuiven met tafels en stoelen, lampen en kasten. Natuurlijk kan dat ook eenvoudig met een potlood, een liniaal en een stuk ruitjespapier, maar de computer maakt het allemaal wel een stuk comfortabeler, al is het maar omdat het vereiste tekentalent nu eenmaal niet iedereen is gegeven.

Uiteraard zijn programma's als Kantoor Architect niet voor ons plezier ontworpen, maar om serieus hulp te bieden bij het ontwerpen van de optimale inrichting van een kantoorruimte. En daar komt veel meer bij kijken dan het plaatsen van tafels, stoelen en een plantenbak alleen. Denk bijvoorbeeld maar eens aan bekabeling. Tegenwoordig heeft ook het kleinste kantoortje niet alleen te maken met elektraleidingen, maar ook met telefoonkabels, netwerkverbindingen, de samenhang tussen al die voorzieningen, en Joost mag weten wat nog allemaal meer, zo niet nu, dan toch op afzienbare termijn. Gaat het om een wat groter kantoor, dan wordt het allemaal nog een stuk ingewikkelder, zeker als het kantoor over meer verdiepingen gespreid is.

Kantoor Architect is, net als zijn broertje Binnenhuis Architect, een met allerlei gespecialiseerde elementen en functies aangekleed tekenprogramma. Wie het programma start, krijgt een vel papier voor zijn neus, desgewenst met een ruitjespatroon, waarop hij naar hartelust kan gaan experimenteren. De meest in het oog springende bijzonderheid is een weelde aan symbolen voor allerlei zaken die in een kantoor thuishoren: tafels, stoelen en banken (en zelfs zo'n skippybal waar sommige gezondheidsfreaks hun kantoordagen op doorbrengen), maar ook een breed scala aan opbergtuigen zoals kasten, archieven, boekenplanken en paraplubakken. Hier vindt u zelfs een bar, meer een inneem- dan een opbergapparaat, maar alla. Uiteraard ontbreken ook de wapenen van de hedendaagse kantoorkrijger niet, zoals schrijfmachines, monitoren, muizen, toetsenborden, faxapparaten, telefoontoestellen en manuscripthouders, projectors en projectieschermen, en zelfs een cd-speler, een platenspeler en een videokanon. Er is een aparte bibliotheek vol lampen van elke denkbare soort, van TL-armaturen tot vloerlichten, een met louter planten en plantenbakken, en een voor de detail-fanaat, met attributen als de perforator, de nietmachine, het ronde dan wel rechthoekige pennenbakje, en zelfs het onvermijdelijke fotolijstje. Het ontbreekt er nog maar aan dat de gebruiker daar een plaatje van zijn dierbaren in kan monteren. Mocht er toch nog iets ontbreken, dan is er nog een helemaal lege symbolenbibliotheek, die de gebruiker zelf met zijn eigen symbolen kan vullen.

Hoe aardig en plezierig ook, voor de serieuze gebruiker zijn minder in het oog lopende voorzieningen belangrijker dan vrolijke plantjes en gelikt getekende gasveerstoelen. Zoals de bibliotheek met elektrische bedradingssymbolen, die zorgt dat met Kantoor Architect een compleet bedradingsschema gemaakt kan worden. En daarmee zijn we meteen aangeland bij het skelet van elk kantoor: muren, deuren, ramen en trappen.

Het neerzetten van dat skelet is met Kantoor Architect tamelijk gemakkelijk te doen. Alleen het correct invoegen van deuren (zo, bijvoorbeeld, dat ze naar de goede kant opengaan) is iets dat wel wat handigheid vereist. Er is een handige functie voor het maken van een kloppende plattegrond van een kamer, inclusief de dikte van de muren. Maar een echt mooie extra is de functie Kamer Opmeten. Daarmee kan van hele kamers of gedeelten daarvan het wandoppervlak gemeten worden, waarbij rekening gehouden wordt met eventueel aanwezige ramen en deuren. Handig om uit te rekenen hoeveel het schilderen van muren, ramen en deuren gaat kosten. Als extra service vertelt de functie er heel huiselijk meteen bij hoeveel standaardrollen behang nodig zijn. Raar is dat Kantoor Architect ervan uitgaat dat de gebruiker een kantoor mogelijk zonder elektrische en elektronische infrastructuur of behang huurt, maar wel altijd met verwarming en gordijnen. Daarvoor zijn geen functies of symbolen te vinden, met uitzondering van een symbool voor een (kennelijk al aanwezig) verwarmingselement. Kantoor Architect werkt met verschillende niveaus, maar daar moet u zich geen verdiepingen bij voorstellen. Eerder gaat het om aspecten van de inrichting van een ruimte. En dat is ook terecht. Een installateur kan niet werken met een bedradingsschema waarop ook alle andere elementen, tot en met de plantenbak en het pennenbakje staan ingetekend, dus maakt u dat schema apart, als een apart niveau.

Jammer genoeg heeft het programma ook een aantal onaardige kanten. Het lijdt onder de paradox van de goedkope programmatuur. Wie voor nog geen vijf tientjes een compleet complex programma wil leveren, moet aan de randen beknibbelen. Dat wreekt zich in slordigheden in het programmeerwerk, waardoor soms het scherm niet netjes bijgetekend wordt als een dialoogvenster verdwijnt, zodat de gebruiker tegen een wit gat zit aan te kijken. Het wreekt zich in het ontbreken van kleine maar o zo belangrijke handigheidjes als automatisch verschijnende beschrijvinkjes van de niet altijd even vanzelfsprekende pictogrammen op de knoppenbalk. Die knoppenbalk klopt ook weer niet met wat de handleiding belooft, een handleiding die weliswaar keurig oogt, maar echt veel te beknopt en soms zelfs ronduit vaag is.

De paradox is dat juist goedkope programma's vooral door weinig ervaren gebruikers gekocht worden. Gelegenheidsontwerpers die van heel goede begeleiding afhankelijk zijn. Helaas tref je die zorgvuldige begeleiding vooral aan bij dure, professionele toepassingen, die aangeschaft worden door door de wol geverfde vaklieden aan wie je niet hoeft te vertellen waar Abraham de mosterd haalt.