Lage rente blijft koersen op effectenbeurs opdrijven; Ontvlechting KNP bekoort niet

AMSTERDAM, 28 SEPT. KNP BT zonder KNP. Dat is de meest extreme uitleg van de strategische plannen die bestuursvoorzitter Frank de Wit van KNP BT deze week ontvouwde om de beleggers op de Amsterdamse beurs te behagen.

Het concern, dat nog maar vier jaar geleden verpakkingen, papier en distributie samenvoegde tot één geheel, zoekt nu een partner voor zijn kwakkelende papierdochter KNP Leykam en is bereid om desnoods genoegen te noemen met een minderheidsbelang in een joint venture. Degene die de verantwoordelijkheid neemt voor deze plannen is uitgerekend De Wit, sinds een half jaar bestuursvoorzitter, daarvoor vice-voorzitter, maar oorspronkelijk afkomstig van de papierproducent KNP.

De vergelijkingen met andere fusie- en ontvlechtingsoperaties bij beursfondsen dringen zich op. Bijvoorbeeld met Pakhoed en Furness, waar de van Furness afkomstige Westdijk na de fusie eerst vice-voorzitter werd en, toen hij eenmaal voorzitter was, Furness verkocht. Of - in een ander opzicht - met Van Ommeren Ceteco (VOC), dat reeds enkele jaren na de fusie Ceteco weer in de verkoop deed. Of met Koninklijke Volker Stevin, dat enkele jaren terug de Volker-baggervloot verkocht aan HBG. Of met BolsWessanen, voortgekomen uit de fusie van drankenconcern Bols met voedingsmiddelenproducent Wessanen, dat nu vooral een voedingsbedrijf wil worden.

Het kon de beleggers, die de afgelopen jaren al twee maal een forse emissie hebben geabsorbeerd, maar matig bekoren. Op de beurs ging de koers van het aandeel KNP BT gisteren aanvankelijk met 1,40 gulden omhoog naar 43 gulden, maar hij sloot uiteindelijk 20 cent lager op 41,40 gulden. De hoogste koers van het jaar, 48,50 gulden, bleef ver weg. Te laat en te weinig, was het oordeel op de beursvloer.

Toen KNP, Bührmann-Tetterode en VRG in 1992 samengingen tot KNP BT, vroegen beleggers zich af wat de toegevoegde waarde was. Immers, wat hadden bureaustoelen, computers, drukpersen, papiervellen, papiermachines, papiergroothandels, piepschuimen verpakkingen, kartonnen dozen en pennenbakken met elkaar te maken? Voldoende om het aandelenbezit van de beleggers in waarde te doen toenemen, meende toenmalig bestuursvoorzitter Rob van Oordt. De aandelen zijn echter nauwelijks gestegen en dat terwijl de gemiddelde koersstijging op de beurs de afgelopen jaren duizelingwekkend is geweest.

De Wit wil de gewekte verwachtingen nu eindelijk eens waarmaken. Voor de gehele groep streeft hij naar een rendement van 15 procent op het eigen vermogen. Daarbij heeft hij vooral zijn kaarten gezet op distributie en in mindere mate op verpakkingen. De papierdivisie, waarvoor nu een investeringsprogramma van 1,2 miljard gulden loopt, is niet langer een kernactiviteit en krijgt geen cent extra.

Op de nogal versplinterde Europese papiermarkt wil De Wit KNP Leykam - met 3,2 miljard gulden omzet goed voor een kwart van het totaal - laten samengaan met een partner. Als netto inkoper van pulp - grondstof voor papier - hoopt hij vooral op een netto verkoper van pulp, zoals die er in Scandinavië veel zijn. Een gezamenlijke onderneming krijgt dan hopelijk ook voldoende omvang om schaalvoordelen te kunnen benutten.

Eerder bracht KNP BT een deel van de Amerikaanse kantoor-activiteiten naar de beurs in New York, omdat de Nederlandse moeder de investeringen alleen niet kon opbrengen. Om nog maar eens vergelijking te maken voor de plannen met de papierdivisie: rederij Nedlloyd kondigde onlangs aan zijn containerschepen samen te voegen met die van het Britse P & O.

Beleggers kijken naar wat na het gedeeltelijk afstoten van het papier overblijft en worden daarvan niet vrolijk. De verpakkingsdivisie vertoont een Janus-kop met een redelijke draaiende produktie van plastic verpakkingen en zeer matig renderende kartonnen dozen. De distributie is de gunstige uitzondering, maar dat is volgens beleggers mager voor een concern met een omzet van ruim 12 miljard gulden. Het wekt ook weinig vertrouwen dat de huidige bestuursvoorzitter, die nu met nieuwe plannen komt, al veel langer bestuursverantoordelijkheid draagt.

KNP BT is een van de weinige dissonanten op een voor het overige zeer sterke beurs. De Amsterdam-EOE-index (AEX), de beursbarometer, kwam afgelopen donderdag op 574,25 punten, het hoogste punt ooit. De grote aanjager van de koersstijgingen is de lage rente, die afgelopen week zelfs op 5,91 procent is uitgekomen. Vergeleken met de 6,30 procent waarop de rente enkele weken terug nog stond is dat een zeer sterke daling van 40 basispunten in korte tijd. Daarnaast zijn ook de halfjaarcijfers die de afgelopen tijd zijn verschenen allemaal behoorlijk meegevallen.

Tot de weinige uitzonderingen behoren naast KNP BT nu ook KLM, dat de week een dubbeltje hoger afsloot op 45,60 gulden. Eerder dit jaar noteerde KLM nog 64,30 gulden, maar inmiddels betwijfelen beleggers of de voorspelling voor de jaarwinst 1996 van 533 miljoen gulden kan worden waargemaakt. KLM tobt met het vrachtvervoer, waarvoor te veel vliegtuigen zijn gehuurd. De kerosineprijs is ruim 10 procent hoger dan begroot.

Wat KLM moet doen in de vechtmarkt die de luchtvaart inmiddels is geworden is niet duidelijk, nu er weinig schot lijkt te zitten in het vinden van een partner. Het verzelfstandigen van een dochter, zoals KNP BT, zit er niet in. Of het moest Northwest zijn, maar die is al zelfstandiger dan KLM wil.

    • Karel Berkhout