Van Mierlo: gezag van VN is ondermijnd

NEW YORK 27 SEPT. De Verenigde Naties bevinden zich in een neerwaartse spiraal. Het gezag van de wereldorganisatie wordt met de dag verder ondermijnd. Als er één terrein is waar dat vooral blijkt dan is dat bij het handhaven van vrede en veiligheid.

Dit zei minister Van Mierlo gisteravond in zijn rede tot de 51-ste Algemene Vergadering van de Verenigde Naties. Hij haalde Burundi aan als voorbeeld.

“Wij zijn getuigen van een sluipende genocide daar. Geweld heeft de overhand. Alleen al in de laatste maanden hebben duizenden onschuldige mannen, vrouwen en kinderen het leven verloren. Een explosie van genocide is nog steeds een reëel gevaar. Een nieuwe calamiteit kunnen we ons niet veroorloven, zoals dat het geval was in Ruanda. Toen zeiden we dat we de gebeurtenissen niet hadden zien aankomen. In het geval van Burundi is er geen excuus. Als we opnieuw falen en een tweede genocide laten gebeuren dan zullen de Verenigde Naties getroffen worden door het meest dramatische verlies van gezag uit hun geschiedenis.”

Van Mierlo gaf aan dat afzonderlijke staten de VN gebruiken om nationale belangen veilig te stellen. Volgens de Nederlandse regering ziet een aantal leden van de VN de wereldorganisatie als een winkelcentrum waar ze zaken doen die vooral voor henzelf van belang zijn.

Ook de onmogelijke taken voor de VN in Somalië, Ruanda en Bosnië hebben bijgedragen aan het inboeten van gezag. Daarbij wordt vergeten, aldus Van Mierlo, dat de lidstaten zelf de beslissing hebben genomen om dergelijke taken in die landen op zich te nemen. Als derde oorzaak voor de neerwaartse spiraal, waarin de Verenigde Naties zich bevinden, noemde Van Mierlo de financiële situatie. De volkerenorganisatie heeft 2,5 miljard dollar van de leden tegoed, waarvan 1,7 miljard dollar schuld van de Verenigde Staten is. “Met lege koffers presteer je niet veel. Minder prestaties leiden tot minder gezag en minder gezag leidt tot minder betalingen. De betalingsgewoonten van sommige lidstaten schenden de intenties en idealen waarmee de Verenigde Naties 51 jaar geleden werden opgericht”, aldus de Nederlandse minister.

Om de crisis in het gezag van de wereldorganisatie tegen te gaan zouden de Verenigde Naties met name op het terrein van vrede en veiligheid dáár aanwezig moeten zijn waar het werkelijk nodig is. Van Mierlo bepleitte opnieuw de oprichting van een 'Snelle Brandweer Brigade', die zodra een conflict ontstaat af kan reizen om de komst van een hoofdmacht voor te bereiden. Daarmee kunnen weken of maanden gewonnen worden. Ook hield hij een pleidooi om de VN preventieve diplomatie te laten bedrijven die een conflict alsnog kan voorkomen. Daartoe zouden speciale missies moeten worden uitgestuurd door de secretaris-generaal of door de veiligheidsraad.

Na het beslechten van een conflict zouden de Verenigde Naties meer aandacht moeten besteden aan wederopbouw en verzoening. Oorlogsgebieden moeten dan omgevormd worden tot vredesenclaves, waar wetten worden gerespecteerd, mensenrechten gehandhaafd en waar de bevolking opnieuw haar eigen lot in handen kan nemen.

Van Mierlo betreurde het dat verdachten van oorlogsmisdaden niet kunnen worden voorgeleid bij het Tribunaal voor het Voormalige Joegoslavië in Den Haag. Daar is haast bij omdat de omstandigheden in Bosnië kunnen veranderen.