Palestijnse vlag bij Jozefs graf

JERUZALEM, 27 SEPT. “Het Palestijnse gezag roept alle Palestijnse veiligheidstroepen op om de bevolking te beschermen, en zowel de natie als de heilige plaatsen te verdedigen.” Aldus een communiqué gisteren van het bureau van president Arafat, waarop het Franse persbureau AFP de hand wist te leggen. Deze instructie was bestemd voor de hoge officieren in alle Palestijnse veiligheidsdiensten.

Nog voordat het bevel uitging, was het al uitgevoerd. Sinds gisteren waait de Palestijnse vlag boven de koepel van het Graf van Jozef, de kleinzoon van aartsvader Abraham, die het aan de stok kreeg met zijn elf broers en in Egypte onderkoning werd. Het graf - een van de te vele heilige plaatsen in dit van bloed en heiligheid doordrenkte land - werd beschermd door 42 Israelische militairen. Duizenden Palestijnse demonstranten en politiemannen bestormden gisterochtend het graf en de daarbij behorende yeshiva (een religieuze leerschool).

Volgens het Palestijnse persbureau JMCC “gooiden Palestijnse demonstranten stenen naar de Israelische soldaten en dwongen hen naar zich in het gebouw terug te trekken (...) De gevechten resulteerden in de moord op één en de verwonding van tientallen Palestijnen. Volgens Palestijnse bronnen werden 37 Israelische soldaten gevangen genomen.” JMCC berichtte niet de Israelische verliezen: zes doden en drie zo ernstig gewonden dat zij waarschijnlijk binnenkort zullen sterven.

Het Graf van Jozef ligt aan de rand van het vluchtelingenkamp Balata, speerpunt van de intifadah in de jaren 1987-'93. Het ligt in een kom aan een doodlopende weg, en het wordt omringd door heuvels. Volgens de Palestijns-Israelische Oslo-akkoorden valt het door een hek omheinde graf in zone-C, dat wil zeggen onder Israelisch militair en administratief bestuur.

Vorige week nog leek hier alles pais en vree. De gemeenschappelijke Palestijns-Israelische patrouille verveelde zich in de schaduw. De Israeliërs zaten op twee meter afstand van de Palestijnen te suffen. Maar dat was een uitzondering, vertelden de Palestijnse politiemensen, die allen uitgerust zijn met een kalasjnikov. Men ging prima met elkaar om. Klachten waren er niet. Het enige probleem was de soldij die tot 250 dollar per maand was teruggebracht “om onze solidariteit uit te drukken aan allen die niets meer verdienen”.

De sfeer was slaperig en gemoedelijk. Niemand kon verwachten dat op diezelfde plek enkele dagen later zoveel doden en gewonden zouden vallen.

Pag.5: Leger probeerde militairen met helikopters te ontzetten

Na de Palestijnse overval probeerde het Israelische leger de circa veertig belegerde militairen met pantserwagens en helikopters te ontzetten. Men was bang dat de opgejutte menigte hen allen zou liquideren. De poging mislukte. In het smalle straatje kan een auto nauwelijks keren. En vanaf de heuvels waren de Israeliërs een prima doelwit voor de Palestijnen.

Toen een van de Israelische commandanten dreigde tanks in te zetten, begreep de Palestijnse commandant ter plaatse dat de zaak uit de hand dreigde te lopen. Hij zag af van pogingen Jozefs Graf stormenderhand in te nemen. Hij zorgde ervoor dat de Palestijnse demonstranten op afstand bleven. En hij liet de omsingelde militairen draagbare telefoons brengen, opodat zij hun families gerust konden stellen. Hij ging zelfs ongewapend naar het Graf om een zwaar gewonde soldaat naar een Israelische pantserwagen te begeleiden, waarmee hij naar een ziekenhuis werd afgevoerd. Daar is hij inmiddels overleden.

Aanvankelijk wilden het Israelische militaire hoofdkwartier 's nachts alle militairen evacueren en de basis ontruimen. Men vroeg de Palestijnse commandant garanties te geven dat er tijdens die evacuatie geen aanval zou plaatshebben. Maar alle bespreekingen werden afgezegd, toen premier Netanyahu liet weten dat er geen sprake kon zijn van de ontruiming van Jozefs Graf, evenmin als van afsluiting van de onderaardse tunnel in Oost-Jeruzalem.

Het Graf van Joseph werd - zoals zoveel andere plekken in Judea en Samaria - een nationaal symbool voor de joodse kolonisten. In de Israelische samenleving werden felle discussies gevoerd of het zinvol was aan dat graf vast te houden. Het ligt op een volstrekt onverdedigbare plek. Maar dat gaf niets, vonden de kolonisten en hun sympathisanten in de Likud en de Nationaal-Religieuze Partij (NRP). Het ging erom te laten zien dat “dit ons land is - basta”. Dus werd de yeshivah uitgebreid en het geheel van een klein militair garnizoen voorzien. Shulamith Aloni, de aanvoerster van de links-liberale partij Meretz, noemde de beslissing krankzinnig en betwistte zelfs dat Jozef hier begraven zou liggen.

Dov Shilansky, destijds voorzitter van de Knesseth en vurig voorstander van de Groot-Israel-idee, organiseerde een ceremonie met tientallen afgevaardigden van de Likud en de NRP. Twee tora-tollen werden naar het Graf van Jozef gebracht. Het zijn deze rollen, die gisteren werden geëvacueerd, nog voordat de ernstig gewonde militairen werden afgevoerd.

Een andere heilige twistappel, die woensdag veel doden en gewonden kostte, is het Graf van Aartsmoeder Rachel, de jongere vrouw van Aartsvader Jaakov. Zij ligt aan de ingang van Bethlehem. Bethlehem bevindt zich in zone-A (dat volledig onder Palestijns Gezag valt), Rachels Graf in zone-C, dat geheel onder Israelisch bestuur is. Het graf, aan kant van de weg tussen Jeruzalem en Bethlehem, ligt zo dichtbij de stad, dat de Israeliërs er een hoge muur rondom willen bouwen, ter bescherming van de joodse gelovigen. Volgens de Palestijnen wordt Bethlehem daardoor verstikt - het verkeer kan er nauwelijks langs - en de door Israel geplande muur is veel te hoog: één meter. Zij eisten dat de muur slechts een halve meter hoog werd. Het was de afgelopen weken al voldoende reden voor diverse demonstraties. Woensdag werd de aanval ingezet en het bouwmateriaal voor de ommuring in brand gestoken, waarna in snel tempo de onlusten in groter geweld ontaarden.

De onderaardse tunnel in jeruzalem wordt nu op vrijdag en zaterdag voor alle toeristen afgesloten - zoals het gemeentebestuur vanochtend bekend maakte - “om de religieuze gevoeligheden te sparen”. Eerder had een Israelische krant al spottend opgemerkt dat nu duizenden politiemannen deze “fantastische toeristische attractie” moesten beschermen.

De beroemde Amerikaans-joodse schrijver, Saul Bellow, vroeg zich af waarom men voor opperst geluk de uitdrukking gebruikt: Gelukkig zoals God in Frankrijk. “Waarom zeiden ze niet: zoals God in Jeruzalem? Waarom zou God in Parijs zo gelukkig zijn? Omdat hij daar niet lastig zou worden gevallen door gebeden en en diensten, zegeningen en vragen over moeilijke kwesties welk voedsel geoorloofd is en welk niet. Omringd door ongelovigen, zou Hij zich tegen de avond ontspannen in Zijn lievelingscafé, net zoals duizenden Parijzenaars.”

Israeliërs waren prima doelwit voor Palestijnen

Commandant begreep dat de zaak escaleerde

Een Israelische soldaat monteert een machinegeweer op een tank bij Ramallah op de Westelijke Jordaanoever. (Foto Reuter)