Moskou blijft tegen plannen NAVO, ook in het geheim

BERGEN, 27 sept. De Russische minister van Defensie, Igor Rodionov, werd plotseling fel, gisteren na afloop van zijn eerste ontmoeting met zijn Westerse ambtgenoten sinds hij afgelopen juni zijn voorganger Gratsjov opvolgde. Een Russische journalist wierp hem voor de voeten dat hij niet eerlijk was, dat Rusland allang een antwoord had op de uitbreiding van de NAVO, maar dat geheim hield.

“We zijn tegen de uitbreiding van de NAVO”, riep Rodionov geagiteerd. “We zijn altijd tegenstanders geweest en we zullen het blijven. Dat is ons geheime antwoord.”

Nog geen vijf minuten daarvoor had hij een hele andere toon aangeslagen. Weliswaar had hij ook toen “geen noodzaak” gezien voor uitbreiding van de NAVO, maar samenwerking op bepaalde gebieden zou Rusland niet uit de weg gaan. Er werd al succesvol en eendrachtig toegezien op de vredesakkoorden van Dayton in Bosnië, en een versterkt Partnership for Peace (PfP) zoals de NAVO aanbiedt, lijkt Rusland een uitermate aantrekkelijke optie. Waarmee niet gezegd is dat Rusland lid wordt van de NAVO.

Ook de NAVO-ministers van Defensie hadden het overleg met Rodionov als “aangenaam” ervaren. In bilaterale gesprekken met de Amerikaanse minister Perry had Rodionov zich een voorstander getoond van nauwere samenwerking met de Amerikanen. Een senior official van het ministerie die de gesprekken tussen Perry en Rodionov toelichtte, zei dat de Russische minister een bijzondere belangstelling heeft in een “hervorming” van het Russische leger, dat een kleinere, flexibeler organisatie zou moeten worden van een “hoge kwaliteit”. Ook hadden Rodionov en Perry gesproken over een versterkt PfP-programma voor Rusland, dat hulp, steun en samenwerking zou inhouden op het gebied van bijvoorbeeld non-proliferatie van kernwapens, een verdere reductie van het nucleaire arsenaal van beide landen (waarvan de Amerikanen geen tegenstander zijn, mits eerst het enige tijd geleden ondertekende Start I-verdrag wordt geratificeerd), maar ook hele andere kwesties zoals de aanpak van drugshandel.

Ten aanzien van de voorgenomen uitbreiding van de NAVO had Rodionov de gezamenlijke ministers andermaal verhaald van de Russische angst voor het bondgenootschap, dat Moskou nog altijd ziet als een machtig blok dat nog niet zo heel lang geleden pal tegenover het Russische leger stond. Een uitbreiding zou de geo-politieke verhoudingen in Europa “volkomen uit elkaar trekken”, waarbij het verdrag over de vermindering van de conventionele strijdkrachten in Europa (CFE) door de NAVO zou worden geschonden, omdat het bondgenootschap dan over veel meer wapens en manschappen zou gaan beschikken.

“Die opmerking is terecht”, zei de Amerikaanse senior official. “Ergens in het verdrag is ruimte gelaten voor heronderhandelingen en dat zou ook moeten gebeuren. Het Warschau Pact, waarmee het verdrag ooit werd overeengekomen, is trouwens toch verdwenen.” De Amerikaanse pogingen bleven erop gericht Rusland binnen een “veiligheidskring rond Europa” te trekken, die de Amerikaanse minister van Defensie voor ogen staat.

Ook de Nederlandse minister van Defensie, Voorhoeve, typeerde het optreden van Rodionov “rustig en genuanceerd”. Dat de Russische minister tegenover de pers toch nog fel naar de NAVO was uitgevallen, tekende voor Voorhoeve de beladenheid van het onderwerp in Moskou. “De Russische leiders moeten het Russische volk duidelijk maken dat wij geen agressief blok zijn, dat wij stabiliteit bieden en dat wij verzoeken van landen om die stabiliteit niet zomaar kunnen negeren”, aldus Voorhoeve. “Het is belangrijk Rusland met tact en diplomatie tegemoet te treden en vooral geen hardere woorden terug te zeggen wanneer Moskou ongenuanceerd uit de hoek komt”, zo vertolkte Voorhoeve de stemming. Samenwerken waar het mogelijk is, informatie uitwisselen, communiceren, dat zijn de sleutelwoorden in de toenadering van de NAVO tot Moskou en bij de voorgenomen uitbreiding, waarover binnen het bondgenootschap volledige overeenstemming bestaat: die gaat door, hoe scherp Moskou ook protesteert.

    • Z.C.A. Luyendijk