'Banzai', maar niet van harte

TOKIO, 27 SEPT. Een driewerf Banzai, met beide armen hoog in de lucht geworpen, schreeuwden de parlementsleden in Japan vandaag volgens traditioneel gebruik door de vergaderzaal, nadat de voorzitster het Lagerhuis ontbonden verklaarde. Maar achteraf zei parlementslid Koichi Kato, secretaris-generaal van de regerende Liberaal-Democratische Partij (LDP), dat hij gemengde gevoelens had gehad bij de vreugdekreet: “Vroeger waren verkiezingen een feest, maar dat kan ik nu niet zeggen.”

Het is niet vreemd dat Kato vroegere verkiezingen een feest noemt. De LDP had van 1955 tot 1993 een absolute meerderheid in het parlement en was van de regeringsmacht verzekerd. Elke LDP-politicus kon bij die regeringsmacht rekenen op een loopbaan die gemakkelijk tot een ministerspost zou leiden. Maar aan die tijden kwamen in 1993 een eind toen een groep politici wegbrak van de LDP en een coalitie tot stand wist te brengen die steunde op een meerderheid zònder LDP.

De inzet voor de LDP bij de komende verkiezingen is dan ook hoog: het terugveroveren van de absolute meerderheid in het Lagerhuis. De grote tegenstander bij de verkiezingen van 20 oktober aanstaande is de Shinshinto onder leiding van voorzitter Ichiro Ozawa, die in 1993 uit de LDP vertrok. Ozawa was destijds de manipulator die een einde maakte aan de jarenlange LDP regeringsmacht. Hij is daarmee nu de grootste vijand van de LDP-voorzitter en premier, Ryutaro Hashimoto. De strijd zal worden uitgevochten tussen individuele kandidaten in 300 districten die elk één afgevaardigde kiezen. Kandidaten zijn voor uitverkiezing vooral afhankelijk van hun lokale, individuele supportersgroepen terwijl ideologie een kleine rol speelt. Alle politici roepen om het hardst dat Japan aan 'hervorming' toe is nu de economie stagneert, en werk en stijgende inkomens niet meer zijn gegarandeerd. Daarnaast worden 200 kandidaten van representatieve lijsten gekozen waarbij voor de LDP-kandidaten vooral de populariteit van premier Hashimoto een belangrijke rol kan spelen. Ook de nieuwe Democratische Partij (in oprichting) kan profiteren van de populariteit van zijn toekomstige voorzitter, minister van Gezondheid Naoto Kan. Ozawa lijkt op dit vlak zijn eigen grootste vijand te zijn. In de opiniepeilingen scoort hij ronduit slecht. Zijn autoritaire optreden heeft binnen de eigen fractie geleid tot het opstappen van een tiental leden. Het gemanipuleer van Ozawa leidde eerder al tot de ondergang van de anti-LDP coalitie uit 1993. Ozawa wilde deze coalitie tot een nieuwe partij, de huidige Shinshinto, omsmeden maar zonder de Sociaal-Democratische Partij (SDP). De LDP lonkte naar de SDP en wist in 1994 een meerderheidscoalitie met SDP en de kleine liberale partij Sakigake tot stand te brengen, die tot vandaag heeft geregeerd. Het duidelijke overwicht van de LDP binnen deze coalitie heeft als tegenreactie geleid tot de oprichting van de nieuwe Democratische Partij (DP), die een machtsfactor kan gaan worden als na de verkiezingen de noodzaak tot het vormen van een coalitie ontstaat. Jonge politici van de SDP en Sakigake zochten wegen om te overleven nadat de identiteit hun partijen was ondergesneeuwd in de coalitie met LDP. Tot dusver hebben 41 zittende parlementsleden zich nu verenigd in de aldus ontstane DP. Ook de DP heeft hervormingen hoog in het vaandel. De partij wil de werkelijke macht terugveroveren op de bureaucratie en verwijt de LDP dat haar hervormingen slechts in overleg met die bureaucratie tot stand komen. De werkelijke machtsverhoudingen veranderen daardoor niet, aldus de DP-politici.