'Arena levert bewijs dat zaalvoetbal op gras niet kan'

AMSTERDAM, 27 SEPT. De Amsterdam Arena baadt in een genoeglijk najaarszonnetje. Het dak van de reusachtige botervloot schittert je op kilometers afstand tegemoet. Binnen, op het veld van de Arena, overheerst echter de schaduw. Zelfs tussen elf en twaalf uur als de zon bijna zijn hoogste stand bereikt.

Gebrek aan licht en lucht door de ingenieuze dakconcructie moet de grootste vijand zijn van Heidemij Realisatie bij het prepareren van de grasmat. Niemand wil dat bevestigen, want de Arena houdt al enkele weken vast aan een informatiestop.

Argwanende ogen bespieden hem van alle kanten als drs. Jeroen van Arendonk uit een rugzak een lichtmeter te voorschijn haalt. De Haagse bioloog hoopt volgend jaar aan de Universiteit van Utrecht te promoveren op het onderwerp: wat beïnvloedt de groeisnelheid van grassen, inclusief het 'eenvoudige' straatgras? De mat van de Arena is ongetwijfeld samengesteld uit een ander grassoort. De laatste zoden bevatten Drents gras.

Langs de lijn, aan de kant van de hoofdingang, slaat de meter niet verder uit dan 250 micromol per vierkante meter per seconde. Dat zijn eenheden om de intensiteit van zonlicht te meten. Dan legt hij het apparaat op de middenstip. De meter klimt naar 400. Een zonnige dag kan in Nederland wel 1.500 micromol opleveren. Maar zelfs aan de noordzijde, waar de enige strook zon is te zien, blijkt 600 wel het maximaal haalbare. Als de zon zich achter een paar wolken verschuilt, rest er aan de zijlijn nog maar 100 micromol aan licht. Conclusie: in de Arena krijgt het gras ongeveer 30 procent minder licht dan in een normaal stadion.

De kale plekken spreken boekdelen over de matige groeisnelheid van het gras. “Daar mag je normaal gesproken absoluut niet op lopen”, zegt Van Arendonk. Na het concert van Tina Turner heeft de Heidemij hier zand over heen gestrooid. Sinds gisteren is het gras opnieuw afgedekt voor drie popconcerten van Michael Jackson.

Zelfs op de groene delen van het veld, priemen er ook gele sprieten tussendoor. Afstervend gras. Aan de zuidkant bij het strafschopgebied hebben terreinknechten nieuwe plaggen met een extra lange wortel aangebracht. Rondom het noordelijke doel is dat deze week ook gebeurd. Het ziet er daar uit als een lappendeken. “Dit trap je zo weer los”, concludeert 'grasoloog' Van Arendonk. “Het krijgt nooit kans om te hechten.”

Voor het probleem van het gebrek aan licht heeft Van Arendonk wel een oplossing. “Als er voor de tribunes net zo'n gordijn wordt opgehangen als bij de opening zou je de lichtintensiteit op het veld kunnen verhogen. Dat moet wel een wit laken zijn of een stof met aan de binnenkant een soort aluminiumfolie. Gras gedijt het beste door belichting aan de zijkant. Dat gebeurt hier niet. In principe kan gras ook groeien zonder veel licht. Kijk maar in een bos. Maar zelfs schaduwresistent gras heeft rust nodig om te hechten. En dat krijgt het niet. Deze mat heeft minimaal een maand rust nodig.

“Ze willen te veel op dit veld. Daar kan Heidemij ook weinig aan doen. Een nieuwe mat leggen heeft geen zin. Want dan beginnen de problemen weer van voren af aan. Vanaf november heeft het gras twee keer zoveel tijd nodig om te groeien omdat het dan donkerder en kouder wordt. In de wintermaanden kun je weinig meer verbeteren aan het gras. Nieuwe plaggen kun je dan niet meer leggen, want onder de tien graden doen ze niets meer.”

Hoewel Heidemij nog steeds denkt een optimale grasmat te kunnen aanleggen, ziet Van Arendonk het somber in. “Pas in het voorjaar kun je misschien de kwaliteit van de mat verbeteren. En dan het liefst tegen het einde van het seizoen als het gras rust kan krijgen. In april willen ze hier ook American Football spelen. Dat zou ik maar niet doen, want dat wordt het definitieve einde van de mat. Die spelers glijden ook nog eens met hun lichaam over het gras. Als je het een paar dagen afdekt voor een popconcert hoeft dat geen probleem te zijn. Je krijgt dan van dat gele gras dat ook onder een kermistent te voorschijn komt. Na een week rust is het weer hersteld. Maar als je er enkele dagen later al weer op gaat voetballen, is dat funest. Helemaal als de mat nog niet gezond is.”

Een woordvoerder van de Arena laat weten dat de afdekplaten die gisteren zijn neergelegd voor de drie concerten van Michael Jackson tien minuten na afloop van het laatste optreden, op woensdag 2 oktober, worden verwijderd. Het gras heeft dan zes dagen om te herstellen voor de eerst volgende thuiswedstrijd van Ajax tegen Willem II.

Aanvankelijk zou de Arena een mobiele grasmat krijgen. Na ieder voetbalduel zou het gras in bakken van drie bij twaalf meter uit het multifunctionele stadion worden gereden. Buiten de Arena konden de sprieten genieten van licht, lucht en regen. De bakken waren al besteld, toen op het laatste moment toch van dit procédé werd afgezien. Er was geen opslagruimte voor de bakken te vinden en omdat het speelveld elf meter boven het maaiveld ligt zouden ze bij elk evenement één voor één naar beneden en naar boven getakeld moeten worden. Te tijdrovend, vond de Arena.

Er werd vervolgens gekozen voor een kostbaar computersysteem: PAT, ofwel Prescription Athletic Turf. Een in de Verenigde Staten ontworpen techniek voor de verzorging van intensief bespeelde football en baseball-velden. Mede door dit systeem kostte de aanleg van de mat tussen de drie en vier miljoen gulden. Inmiddels zijn de kosten wegens het vervangen van de plaggen en de intensieve behandeling aanzienlijk gestegen.

Dank zij het PAT-systeem moet het veld maximaal zes dagen kunnen worden afgedekt door de speciale licht- en luchtdoorlatende Terraplas-platen die weer zijn ontwikkeld voor het Wembley-stadion in Londen. Van Arendonk echter: “Het licht wordt toch gefilterd.” Onder het veld ligt een installatie van drainagebuizen. Het water wordt naar beneden getransporteerd, maar blijft op een zo laag peil staan dat de graswortels worden gestimuleerd door te groeien naar het dieper liggende vocht. Daardoor zouden luie en kwetsbare wortels moeten worden voorkomen. Overtollig vocht wordt weggepompt. Sensoren die in verbinding staan met een computer geven het sein voor besproeiing, het toedienen van extra voeding of beluchting. De werkelijkheid is anders. Althans in dit stadion met de prestigieuze dakconstructie.

Het groene tapijt van het ruimteschip voelt drassig aan. Langs de lijn bij de hoofdingang hebben de vleugelspelers Babangida en Overmars de grootste moeite om niet bij elke stap weg te glijden. Daar zijn veel kale plekken. Ook voor de overige spelers was het veld tijdens de wedstrijd tussen Ajax en Grasshoppers zwaar. En zoveel had het toch niet geregend.

“Een bewijs dat het vocht niet weg kan”, zegt Van Arendonk. “De grote ventilatoren aan de kant moeten de mat droog blazen. Een goede zet, maar ook hieruit blijkt dat het computersysteem niet werkt. Gras produceert zuurstof en dat blijft onder het dak hangen. De sprieten hebben minder vocht nodig. Dan gaan de wortels meer hun best doen. Het veld heeft momenteel een zuignap-effect. Het systeem met de bakken was ideaal geweest. De Arena vertilt zich nu niet aan de bakken, maar aan de kosten. Binnen voetballen kan niet. De Arena heeft daarvoor het bewijs geleverd.”