De Hartog en Krabbé geëerd op filmfestival

Met de Nederlandse première van 'De nieuwe moeder' van Paula van der Oest is het 16de Nederlands Film Festival begonnen. De acteur Jeroen Krabbé kreeg een Gouden Kalf voor zijn carrière; de schrijver Jan de Hartog, eregast van het festival, ontving een koninklijke onderscheiding.

UTRECHT, 26 SEPT. 'Een paar doodsmakken' had hij naar eigen zeggen maar net ontlopen tijdens de reis van Houston naar Utrecht. En ook het beklimmen van het podium in de Jaarbeurszaal ging hem niet gemakkelijk af. Maar met zijn stem als een klok en zijn nog steeds flamboyante verschijning was de 82-jarige Jan de Hartog helemaal de filmster die hij een halve eeuw geleden even geweest is.

De Hartog, hoofdrolspeler van de klassieke speelfilm Ergens in Nederland (1940) en nadien vooral bekend als veelvuldig verfilmd schrijver, is de eregast van het gisteravond geopende Nederlands Film Festival. Ter gelegenheid daarvan kreeg hij van de Utrechtse burgemeester Opstelten de versierselen opgespeld van het commandeurschap in de Orde van de Nederlandse Leeuw. De in Haarlem geboren Texaan zei in zijn korte dankwoord dat het een grote eer was 'om weer thuis te zijn'; in de komende festivalweek kan hij in Utrecht niet alleen Ergens in Nederland herzien, maar ook de zeven speelfilms die naar zijn boeken en toneelstukken werden gemaakt.

Het Nederlands Film Festival, dat 300 films uit het afgelopen jaar vertoont, waaronder 70 premières), is ook een prijzenfestijn voor de vaderlandse filmwereld, culminerend in de uitreiking van het Gouden Kalf voor de beste film op 4 oktober. Gisteren werden behalve De Hartog twee anderen gelauwerd. Regisseur Mart Dominicus kreeg de Filmprijs van de stad Utrecht ('voor een bijzonder talent aan het begin van een beloftevolle carrière') voor een vrijdag op het festival te vertonen televisiedocumentaire over het tragische leven van de Oostduitse wielerheld Detlef Macha. Acteur Jeroen Krabbé (51) kreeg de Cultuurprijs voor zijn inzet voor de Nederlandse filmcultuur. Feestredenares Monique van de Ven, die hem het bijbehorende Gouden Kalf overhandigde, prees Krabbé niet alleen om zijn hoofdrollen van tientallen Nederlandse en buitenlandse films, maar ook om zijn aardigheid, zijn warme vriendschap en zijn 'overheerlijke gehaktballetjes'.

De film die na de prijsuitreiking werd vertoond, de Nederlandse première van De nieuwe moeder van Paula van der Oest, was een waardig begin van het 16de NFF. Niet alleen omdat Van der Oests eerste lange speelfilm vol zit met typisch Hollandse beelden die niet cliché zijn (patateters op Marken, een koe die lebbert aan een autoraam), maar ook door de kracht van het scenario, de knappe montage en het uitstekende spel van vooral de droefogige hoofdpersonen.

De nieuwe moeder begint als een road movie: een Letse pianostemmer (Jaris Reinis) rijdt met zijn zwijgende zoontje (Arys Adamson) naar en door Nederland, op zoek naar de vriendin met wie hij in de jaren zestig hartstochtelijk correspondeerde. Als hij haar na enkele pijnlijke maar komische aanvaringen met de Nederlandse welvaartstaat terugvindt, blijkt zijn penliefde totaal verburgerlijkt, uitgeblust en vooral afwerend. Alleen bij haar rebelse dochter (een prachtig pestkopperig rolletje van de jonge Hannah van Lunteren) vindt de tragikomische Let troost.

Gefnuikte jeugddromen en vicieuze generatieconflicten zijn de belangrijkste thema's in deze afwisselend humoristische en roerende film. Hoewel het makkelijk is om de zwakke plekken van De nieuwe moeder aan te wijzen - het slechte spel van sommige bijrolspelers, de ongelukkige casting van Geert de Jong als 40-jarige Limburgse, twee of drie weinig overtuigende scènes - is het een meer dan sympathiek en vooral beloftevol filmdebuut. Van der Oest had gisteravond dan ook ten minste een gedeelde Filmprijs van de stad Utrecht verdiend.

'De nieuwe moeder' vanavond voor publiek, Rembrandt 1 Utrecht (19u30), Van der Oests tv-film 'Altijd yours/Voor never' (Camera 20u). Verder: première tv-regiedebuut Monique van de Ven ('Mama's proefkonijn', Camera 20u).